W styczniowym wydaniu „Szkoły. Miesięcznika Dyrektora”:

AKTUALNOŚCI

• Kalendarium zadań dyrektora na styczeń i luty 2026
• Zmiany w prawie oświatowym (10.11-10.12.2025) – akty prawne, które weszły w życie, zostały podpisane i projekty
• Aktualności oświatowe: Wykorzystanie placówek edukacyjnych na potrzeby lokalnej społeczności – projekt ustawy 

PRAWO

• Zmiany w prawie pracy. Zasady ustalania stażu pracy i inne regulacje

Wśród najnowszych zmian w prawie pracy największa dotyczy nowelizacji Kodeksu pracy, która wprowadziła nową definicję okresu zatrudnienia. Zmiany te weszły w życie 1 stycznia 2026 r. W wyniku nowelizacji do stażu pracy, od wysokości którego są liczone różne uprawnienia pracownicze – takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego, dodatek stażowy czy nagroda jubileuszowa – można zaliczać także okresy pracy na podstawie umowy-zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej czy pracy za granicą. Prezentujemy również przegląd innych zmian ważnych z punktu widzenia pracodawców.

• Uchwały rady pedagogicznej. Legalność i procedura ich wstrzymania

Uchwały rady pedagogicznej stanowią jeden z podstawowych instrumentów realizacji zadań szkoły. Ich podejmowanie, kontrola oraz ewentualne uchylenie zostały ściśle uregulowane w przepisach. W praktyce jednak nie każda uchwała spełnia wymogi legalności, dlatego tak istotna jest rola dyrektora i organu nadzoru pedagogicznego w zapewnieniu zgodności działań rady z prawem.

• Konkurs na stanowisko dyrektora

Stanowisko dyrektora szkoły jest, co do zasady, powierzane kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu. Zasady przeprowadzania konkursu na stanowisko dyrektora wzbudzają jednak liczne wątpliwości interpretacyjne. Z tego względu nauczyciele planujący wziąć udział w konkursie na to stanowisko powinni znać treść aktualnych przepisów w tym zakresie, ponieważ błędy formalne, które pojawią się w trakcie konkursu, mogą stanowić podstawę do jego unieważnienia.

• Szkoły niepubliczne. Zasady zawierania umów z rodzicami

Rodzice ucznia rozpoczynającego naukę w placówce niepublicznej zawierają ze szkołą umowę o świadczenie usług dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Jednym z najczęstszych zobowiązań rodziców wobec szkoły jest płacenie czesnego, które – obok dotacji z jednostki samorządu terytorialnego – stanowi źródło finansowania działalności placówki. Na jakich zasadach zawiera są umowy między szkołami niepublicznymi a rodzicami? + załącznik: Wzór umowy zawieranej przez szkołę niepubliczną – umowa o nauczanie i kształcenie

• Prawa i obowiązki rodziców szkoły

Współpraca szkół z rodzicami, a także prawo rodziców do ingerowania w sposób ich funkcjonowania, mogą przybrać dwojaką formę. Po pierwsze, mogą to być uprawnienia indywidualnych rodziców, pełniących funkcje wychowawcze wobec swoich dzieci, a tym samym będących ich prawnymi opiekunami. Z innej strony przepisy dają rodzicom możliwość organizowania się i reprezentowania swojego wspólnego interesu w formie rady rodziców, będącej jednym ze społecznych organów systemu oświaty. Poniżej opisane zostały najważniejsze uprawnienia rodziców wynikające z przepisów prawa oświatowego. 

• Ze szkoły na wokandę. Granice doboru kryteriów zwolnień nauczycieli

Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 29 października 2025 r. (III PSKP 48/25) uchylił wcześniejszy Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie, w którym uznano, że wypowiedzenie nauczycielce stosunku pracy wyłącznie z powodu możliwości skorzystania przez nią z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego stanowiło kryterium obiektywne i niedyskryminujące. Sąd Najwyższy stwierdził, że takie działanie pracodawcy narusza zasadę równego traktowania i może prowadzić do dyskryminacji ze względu na wiek i płeć. Orzeczenie ma istotne znaczenie dla dyrektorów jednostek oświatowych, ponieważ precyzyjnie określa granice doboru kryteriów zwolnień nauczycieli w sytuacji zmian organizacyjnych.

• Pytania do prawnika

ZARZĄDZANIE SZKOŁĄ

• Dochodzenie wypłaty za godziny nadliczbowe. Wyniki sondy przeprowadzonej wśród nauczycieli 

Redakcja Oficyny MM przygotowała ankietę na temat nauczycielskich godzin nadliczbowych. Kwestionariusz wypełniło 76 osób pracujących w zawodzie nauczyciela. W artykule znajdują się informacje m.in. o tym, czy nauczyciele uważają, że pracują ponad 40 godzin w tygodniu, czy kalkulują rzeczywisty wymiar czasu poświęconego na realizację obowiązków poza pensum, jaki proponują system dokumentowania przebiegu pracy poza godzinami pensum, czy otrzymują wynagrodzenie za przepracowane godziny nadliczbowe oraz czy zamierzają dochodzić swoich należności na drodze sądowej.

• Współpraca szkoły z poradnią psychologiczno-pedagogiczną

Poradnia psychologiczno-pedagogiczna jest miejscem nie tylko diagnozy, ale przede wszystkim partnerem w procesie wspierania dziecka, rodziny i szkoły. Współczesna szkoła mierzy się z coraz bardziej złożonymi przypadkami i dlatego poradnia pełni funkcję towarzyszącą, doradczą i edukacyjną. Skuteczność tej współpracy zależy jednak nie tylko od samej poradni, ale również od dyrektora szkoły, z którą poradnia współpracuje. To on nadaje ton i kierunek działaniom, które będą podjęte w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

NAUKA I WYCHOWANIE

• Relacja podstawą motywacji do nauki

Żywo dyskutowany, a ostatecznie również wprowadzony w życie postulat, by uczniowie uczyli się w szkole, w domu natomiast przeznaczali czas wolny na odpoczynek, rozwijanie swoich pasji i – zamiast ślęczenia nad książkami – spędzali czas z rodziną, jest oczywiście z założenia słuszny, ale także niełatwy do spełnienia. Aby młody człowiek nauczył się jak najwięcej podczas samego pobytu w szkole, musi być odpowiednio zmotywowany. Rolą nauczyciela jest więc takie pokierowanie uczniami, aby zachęcić ich do efektywnej pracy podczas 45-minutowej lekcji.

FABRYKA WIEDZY

• Nauczyciel zmienia pracę

Nauczyciele to jedna z bardziej „osiadłych” grup zawodowych, jednak powoli się to zmienia. Coraz częściej także pedagodzy zaczynają poszukiwać swojego miejsca w świecie oraz lepszych perspektyw zawodowych. Czasem całkowicie porzucają pracę w oświacie, a niekiedy przemieszczają się do innych szkół. Przyjrzyjmy się temu drugiemu zjawisku.

PORADY SPECJALISTY

• Uczeń z dysleksją. Metody wsparcia i wskazówki dla nauczycieli

O dysleksji powiedziano już wiele, nie zmienia to jednak faktu, że to nadal ważny temat, który warto poruszać w rozmowach z uczniami. Trudności w czytaniu i pisaniu mogą sprawiać problemy, lecz nie są one przeszkodą nie do pokonania. Dzieci mogą rozwijać swoje umiejętności i osiągać sukcesy w nauce, jeśli tylko są otoczone odpowiednim wsparciem. Każde dziecko jest inne i wyjątkowe, dlatego metody nauczania dla uczniów z dysleksją powinny być dobierane zgodnie z indywidualnymi potrzebami młodego człowieka.

KOMENTARZ

• Felieton Zofii Grudzińskiej i Jacka Kuleszy

NA PÓŁKACH

• Recenzje książek 

DOKUMENTY DYREKTORA:

• Wzory związane z oceną pracy nauczycieli:
  • Karta oceny pracy wraz z przykładowym uzasadnieniem oceny wyróżniającej
  • Wniosek o ponowne ustalenie oceny pracy
  • Odwołanie od ustalonej oceny pracy
• Wzór umowy zawieranej przez szkołę niepubliczną – umowa o nauczanie i kształcenie
• Procedura obserwacji zajęć w szkole
• Arkusz obserwacji lekcji (pod kątem sposobów wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego)