W lutowym wydaniu „Szkoły. Miesięcznika Dyrektora”:
AKTUALNOŚCI
- Kalendarium zadań dyrektora na luty i marzec 2026
- Zmiany w prawie oświatowym (10.12.2025-10.01.2026) – akty prawne, które weszły w życie, zostały podpisane i projekty
- Aktualności oświatowe:
- Nowelizacja Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych
- Podwyżki dla nauczycieli – rozporządzenie skierowane do konsultacji
- Szkolenia dla higienistek szkolnych
- Zapowiedź MEN-u w sprawie państwowego e-dziennika
PRAWO
- Niezrealizowane godziny ponadwymiarowe. Wypłata wyrównania
Nowelizacja Karty nauczyciela z 25 lipca 2025 r., która weszła w życie 1 września 2025 r., wprowadziła szereg zmian, z których jedna okazała się szczególnie kontrowersyjna, dotyczyła bowiem zasad ustalania prawa do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe. Przyjęte zmiany były na tyle niekorzystne, że spowodowały protesty środowisk nauczycielskich, w efekcie których mamy obecnie do czynienia z próbą przynajmniej częściowego cofnięcia wprowadzonych zmian.
- Zawieszanie zajęć szkolnych. Niskie temperatury i inne zagrożenia
Zawieszanie zajęć szkolnych czy przedszkolnych na masową skalę miało miejsce w czasie pandemii, natomiast możliwość taka nie dotyczy wyłącznie sytuacji zagrożenia epidemiologicznego – może być wykorzystywana również z bardziej prozaicznych przyczyn, jak np. złe warunki pogodowe utrudniające uczniom dotarcie na zajęcia. Obowiązujące regulacje nie tylko dają możliwość zawieszenia zajęć; w pewnych przypadkach wręcz nakazują takie działania, które mogą mieć zresztą dalsze konsekwencje w postaci prowadzenia zajęć zdalnych. Warto się zatem zapoznać z obowiązującymi przepisami.
- Mundurki szkolne. Obecne regulacje i planowane zmiany
Kwestia noszenia przez uczniów jednolitego stroju, potocznie określanego mianem mundurka szkolnego, od lat budzi znaczne kontrowersje. W debacie publicznej pojawiają się zarówno argumenty odnoszące się do potencjalnego ograniczania indywidualności uczniów, jak i stanowiska akcentujące egalitarny charakter tego rozwiązania. Na tle tych rozważań warto odnotować, że w najbliższym czasie do Sejmu ma trafić projekt nowelizacji przepisów, w którym przewiduje się wprowadzenie wyraźnego prawa uczniów do wyrażania swojego wyglądu. Rodzi to pytanie o aktualny stan prawny dotyczący jednolitego stroju szkolnego oraz o kierunek planowanych zmian legislacyjnych.
- Ze szkoły na wokandę. Odwołanie dyrektora w trakcie roku szkolnego
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2025 r. (III OSK 2617/22) stanowi ważny głos w sporach dotyczących odwoływania dyrektorów jednostek oświatowych w trakcie roku szkolnego. NSA potwierdził w nim, że tryb „szczególnie uzasadnionego przypadku”, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowany jako narzędzie rozwiązywania długotrwałych konfliktów organizacyjnych czy personalnych w jednostce.
ZARZĄDZANIE SZKOŁĄ
- Edukacja domowa. Dlaczego uczniowie odchodzą ze szkół stacjonarnych i jak ich odzyskać?
Czy i w jakim stopniu szkoły stacjonarne mogłyby odpowiedzieć na potrzeby zwolenników edukacji domowej? Odpowiedź na to pytanie mogłaby być pomocna tym placówkom edukacyjnym, które pragną „odzyskać pole”, a przynajmniej jakiś jego odcinek. Okazuje się, że jest kilka możliwości, które przedsiębiorczy dyrektorzy przy współpracy chętnych nauczycieli mogą wykorzystać.
- Rodzice i lokalna społeczność. Modele współpracy
Żyjemy w czasach, w których zmiany społeczne zachodzą bardzo dynamicznie: rozwój technologii (kontakty głównie w mediach społecznościowych), powszechny konsumpcjonizm, wyższe statystyki rozwodów to tylko niektóre z czynników mających obecnie wpływ na młodych ludzi. Dyrektorom i nauczycielom przypada obowiązek komunikowania się z nimi i ich rodzinami w tych coraz trudniejszych czasach. Jak sprawić, aby ta współpraca układała się bezkonfliktowo i przynosiła satysfakcję obu stronom? Podpowiadamy.
NAUKA I WYCHOWANIE
- Skuteczne uczenie się. Wnioski z neurodydaktyki
Rozwój neuronauk w ostatnich dekadach radykalnie zmienił rozumienie procesu uczenia się. Neurodydaktyka, łącząc ustalenia biologii mózgu, psychologii poznawczej i pedagogiki, wskazuje, że efektywne uczenie się nie jest jedynie procesem intelektualnym, ale złożonym doświadczeniem angażującym emocje, relacje społeczne i poczucie sensu. Wiedza o tym, jak funkcjonuje mózg, pozwala inaczej spojrzeć na rolę szkoły – nie jako miejsca przekazywania informacji, lecz jako środowiska wspierającego całościowy rozwój człowieka.
- Sztuczna inteligencja. Czy zakazać, czego zakazać i jak określić granice używania AI w szkole?
Wejście sztucznej inteligencji do szkół oznacza – paradoksalnie – wzmocnienie konieczności zmiany uświęconego (chociaż przez uważnych pedagogów dawno już wyklętego) paradygmatu nauczania jako podawania treści i zlecania ich pamięciowego opanowania. Jeśli zamiast tego zaprosimy uczniów do wspólnego myślenia, sztuczna inteligencja przestanie być zagrożeniem. Stanie się faktycznie użytecznym narzędziem. Nauczyciel musi porzucić nawyk powielania metod, których sam doświadczył jako uczeń, przyjąć postawę innowatora. Kto sobie z tym nie poradzi, będzie działał na szkodę uczniów.
FABRYKA WIEDZY
- Myślenie szybkie i wolne. Jak korzystać z dwóch systemów przetwarzania informacji?
Fenomen myślenia już od dawna zajmuje uwagę wielu badaczy. Jednym z nich był Daniel Kahneman, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, który pokusił się o dokonanie podziału na myślenie szybkie i wolne, czyli dwa odmienne systemy przetwarzania informacji. Typy te różnią się między sobą i pełnią odmienne funkcje. Ich działanie wygląda niemal tak, jakby w naszej głowie mieszkały dwie zupełnie różne osoby. Jaki jest ich wpływ na nasz sposób podejmowania decyzji i jak wykorzystać oba te systemy w edukacji?
PORADY SPECJALISTY
Dzieci doświadczające jąkania od najmłodszych lat mierzą się z wieloma wyzwaniami mającymi wpływ na ich codzienne życie. Negatywne reakcje ze strony rówieśników, drwiny, ignorowanie, częste przerywanie wypowiedzi mogą wywoływać złość i poczucie bezradności. W tej sytuacji rolą nauczyciela jest wykazanie się cierpliwością i zapewnienie wsparcia uczniowi, który zmaga się z tym rodzajem zaburzenia płynności mowy.
KOMENTARZ
- Felieton Zofii Grudzińskiej i Jacka Kuleszy
NA PÓŁKACH
DOKUMENTY DYREKTORA:
- Karta oceny pracy nauczyciela (przykładowe uzupełnienie – ocena bardzo dobra)
- Pisma dyrektora szkoły do kuratorium oświaty
- Wniosek o wydanie opinii w sprawie odstąpienia od organizowania dla uczniów zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość
- Informacja o sposobie realizacji zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość
- Wniosek o wyrażenie zgody na zatrudnienie nauczyciela nieposiadającego wymaganych kwalifikacji
- Zawiadomienie organu sprawującego nadzór pedagogiczny o wstrzymaniu wykonania uchwały rady pedagogicznej
