STAN PRAWNY NA 28 WRZEŚNIA 2026

Od 1 września 2026 r. weszły w życie istotne zmiany w prawie oświatowym, które wpływają na organizację pracy szkół, sposób realizacji zajęć, ocenianie uczniów, wymagania kwalifikacyjne wobec nauczycieli, zasady żywienia oraz funkcjonowanie spółdzielni uczniowskich. Jakie najważniejsze obowiązki i rozwiązania należy w związku z tym uwzględnić od początku roku szkolnego 2026/2027?

Ramowe plany nauczania

Szkoły publiczne i niepubliczne

Od 1 września 2026 r. obowiązuje Rozporządzenie ME z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół. Nowe przepisy dostosowują organizację kształcenia do zmian programowych wdrażanych od roku szkolnego 2026/2027 i obejmują m.in. edukację zdrowotną, edukację obywatelską, przyrodę, zajęcia praktyczno-techniczne, organizację zajęć w klasach I–III oraz nowe zasady planowania części lekcji języka polskiego.

W szkołach podstawowych obowiązkowa edukacja zdrowotna jest realizowana w klasach IV–VIII po jednej godzinie tygodniowo, przy czym w klasie VIII zajęcia trwają nie dłużej niż do końca stycznia. W szkołach ponadpodstawowych przedmiot ten jest prowadzony po jednej godzinie tygodniowo w dwóch klasach wybranych przez dyrektora spośród klas I–III. Część godzin przeznaczono na realizację nieobowiązkowych zajęć „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.

W klasach I–III szkoły podstawowej tygodniowy wymiar zajęć zwiększono z 20 do 21 godzin. Doprecyzowano również zasady powierzania nauczycielom specjalistom prowadzenia plastyki, muzyki, edukacji technicznej i informatycznej. Na każdy z tych obszarów należy przeznaczyć po jednej godzinie tygodniowo. Nauczycielowi wychowania fizycznego można natomiast powierzyć nie tylko cały trzygodzinny wymiar WF-u, lecz także jedną lub dwie godziny tygodniowo.

Istotne zmiany dotyczą drugiego etapu edukacyjnego. W klasach IV–VI wprowadzono zintegrowany przedmiot przyroda w wymiarze trzech godzin tygodniowo. Zajęcia mogą być realizowane w jednym trzygodzinnym bloku albo w bloku dwugodzinnym i jednej godzinie prowadzonej oddzielnie. Geografia, biologia, chemia i fizyka zostały przesunięte do klas VII–VIII.

Zajęcia praktyczno-techniczne zastępują technikę i są realizowane w klasach IV–VI po dwie godziny tygodniowo. Przepisy przewidują ich organizację w blokach, co ma ułatwiać prowadzenie projektów i rozwijanie praktycznych umiejętności uczniów.

Nowym przedmiotem jest także edukacja obywatelska, która zastępuje wiedzę o społeczeństwie. Jest ona realizowana w klasach VI–VII w wymiarze jednej godziny tygodniowo i ma służyć rozwijaniu kompetencji społecznych i obywatelskich, w tym krytycznego myślenia, współpracy i aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym.

W klasach IV–VIII wprowadzono ponadto obowiązek łączenia dwóch z pięciu godzin języka polskiego w blok zajęciowy. Rozwiązanie to ma wspierać rozwijanie umiejętności tworzenia dłuższych wypowiedzi pisemnych.

Zwiększono także liczbę godzin do dyspozycji dyrektora szkoły w klasach IV–VIII z czterch do sześciu w całym cyklu kształcenia. Mogą być one przeznaczane m.in. na rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych.

Nowe przepisy przewidują również co najmniej jedną godzinę zajęć z wychowawcą miesięcznie w klasach IV–VIII. Zajęcia te mają służyć m.in. kształtowaniu umiejętności związanych z bezpieczeństwem.

Jedną z ważniejszych zmian organizacyjnych jest wprowadzenie tygodnia projektowego w klasach IV–VIII, z wyłączeniem szkół dla dorosłych. W tym czasie uczniowie realizują międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne, obejmujące wybór tematu, określenie celów, realizację działań oraz publiczną prezentację rezultatów. Zajęcia mają w tym okresie przede wszystkim charakter projektowy, a nie klasowo-lekcyjny.

Rozporządzenie przewiduje także zmianę nazwy przedmiotu „edukacja dla bezpieczeństwa” na „kształcenie obronne”. W szkołach podstawowych nowa nazwa ma obowiązywać od roku szkolnego 2027/2028.

Odrębne zmiany dotyczą szkół podstawowych specjalnych dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, gdzie wprowadzono nową strukturę zajęć edukacyjnych opartą na podejściu funkcjonalnym i modelu biopsychospołecznym.

Przepisy przejściowe przewidują stopniowe wdrażanie nowych rozwiązań oraz utrzymanie dotychczasowych ramowych planów nauczania dla uczniów, którzy rozpoczęli kształcenie według wcześniejszych zasad.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej

Szkoły publiczne i niepubliczne

Od 1 września 2026 r. obowiązuje Rozporządzenie ME z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Nowe przepisy są elementem Reformy26. Kompas Jutra i mają w większym stopniu koncentrować kształcenie na rozwijaniu kompetencji, praktycznych umiejętności i sprawczości uczniów.

Rozporządzenie określa nową podstawę programową wychowania przedszkolnego, kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej oraz kształcenia ogólnego dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Założenia zmian to urealnienie zakresu treści nauczania, większe powiązanie wiedzy z jej praktycznym zastosowaniem oraz rozwijanie kompetencji fundamentalnych i przekrojowych.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obejmuje cele wychowania, zadania przedszkola, oczekiwane osiągnięcia dziecka oraz warunki i sposób realizacji podstawy. Szczególny nacisk położono na rozwijanie kompetencji fundamentalnych i przekrojowych oraz sprawczości dzieci. Nowe regulacje są stosowane od 1 września 2026 r. wobec wszystkich dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym.

W szkole podstawowej nadal funkcjonują dwa etapy edukacyjne: klasy I–III oraz klasy IV–VIII. W edukacji wczesnoszkolnej szczególnie akcentowane są kompetencje językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe, a także umiejętność rozwiązywania problemów, współpracy, krytycznego i kreatywnego myślenia oraz kierowania własnym rozwojem.

W klasach IV–VIII podstawa programowa obejmuje m.in. nowe lub zmienione zajęcia, takie jak edukacja obywatelska, przyroda, zajęcia praktyczno-techniczne i edukacja zdrowotna. Wymagania zostały sformułowane w kontekście efektów uczenia się i określają nie tylko zakres wiedzy, lecz także umiejętności, które uczeń powinien zdobyć.

Istotną nowością są doświadczenia edukacyjne, czyli sytuacje dydaktyczne, w których powinien uczestniczyć każdy uczeń. Mają one wspierać rozwój kompetencji przekrojowych, sprawczości oraz umiejętności praktycznego wykorzystywania wiedzy.

W części przedmiotów wprowadzono również moduły tematyczne o charakterze interdyscyplinarnym. Obejmują one sześć obszarów (modułów): bezpieczeństwo i obrona, moduł medialny, filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, klimatyczny oraz kultura. Ich celem jest integrowanie wiedzy z różnych przedmiotów wokół ważnych zagadnień społecznych i kulturowych. Przewidziano też tzw. wymagania do wyboru, których realizację w ramach danych zajęć ustala nauczyciel.

Ważne!
Nowa podstawa programowa dla szkoły podstawowej jest wdrażana stopniowo. Od 1 września 2026 r. stosuje się ją w klasach I i IV, a w kolejnych latach obejmie następne klasy. Dla szkół podstawowych dla dorosłych rozpoczęcie wdrażania nowej podstawy przewidziano od roku szkolnego 2029/2030.

Uczniowie, którzy rozpoczęli kształcenie według dotychczasowej podstawy programowej, będą kontynuowali naukę na wcześniejszych zasadach w zakresie określonym w przepisach przejściowych.

Zmiany obejmują również uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Nowa podstawa kładzie większy nacisk m.in. na edukację zdrowotną i społeczną, kompetencje językowe, matematyczne i cyfrowe oraz kształtowanie postaw etycznych i społecznych. W tym zakresie nowe przepisy stosuje się od 1 września 2026 r.

Zasady realizacji edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego

Szkoły publiczne i niepubliczne

Od 1 września 2026 r. obowiązuje Rozporządzenie ME z dnia 17 lipca 2026 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Zmiany są związane z nadaniem edukacji zdrowotnej statusu obowiązkowego przedmiotu od roku szkolnego 2026/2027 oraz wyodrębnieniem nieobowiązkowych zajęć edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego.

Nowe przepisy przewidują, że część treści związanych z dojrzewaniem i zdrowiem społecznym będzie realizowana w ramach obowiązkowej edukacji zdrowotnej, natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego, życia seksualnego człowieka, odpowiedzialnego rodzicielstwa, wartości rodziny, życia prenatalnego oraz metod i środków świadomej prokreacji będą prowadzone w ramach odrębnych, nieobowiązkowych zajęć edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego.

Zajęcia te nie podlegają ocenianiu i nie mają wpływu na promocję ucznia do klasy programowo wyższej ani na ukończenie szkoły. Ich realizacja ma wspierać wychowawczą rolę rodziny, promować dbałość o zdrowie seksualne oraz kształtować postawy prorodzinne, prozdrowotne i prospołeczne.

Od roku szkolnego 2026/2027 zajęcia edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego są realizowane w klasach IV–VI szkoły podstawowej w wymiarze jednej godziny rocznie w każdej klasie, w klasach VII–VIII – dwóch godzin rocznie, a w branżowej szkole I stopnia, liceum ogólnokształcącym i technikum – w wybranych dwóch klasach, w wymiarze trzech godzin rocznie w każdej z nich. W szkołach ponadpodstawowych zajęcia te mają być prowadzone w tych samych klasach, w których realizowana jest obowiązkowa edukacja zdrowotna.

Szkoła może organizować te zajęcia w grupach tworzonych w ramach jednego oddziału. Nie przewidziano natomiast możliwości tworzenia grup międzyoddziałowych. Termin realizacji zajęć ustala dyrektor szkoły.

Istotnym obowiązkiem dyrektora jest także organizowanie spotkań informacyjnych dla rodziców uczniów niepełnoletnich oraz uczniów pełnoletnich. Spotkania powinny odbywać się co najmniej raz w roku szkolnym, nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem zajęć. Podczas nich rodzice i uczniowie mają otrzymać informacje o programie nauczania, materiałach dydaktycznych, celach i treściach zajęć. Rodzice uczniów niepełnoletnich oraz uczniowie pełnoletni mogą złożyć dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z uczestnictwa w zajęciach.