Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia uchwalona przez Sejm

29 maja 2026 r.

Sejm uchwalił Ustawę o prawach i obowiązkach ucznia, wprowadzając do projektu zmiany uwzględniające postulaty związków zawodowych, organizacji młodzieżowych oraz dyrektorów placówek. Najważniejsze z nich dotyczą:

• odroczenia obowiązku tworzenia szkolnych rzeczników praw uczniowskich do 1 września 2028 r. – do tego czasu ich powołanie będzie miało charakter fakultatywny (odpowiedź na postulaty związków zawodowych i organizacji zrzeszających dyrektorów szkół),
• odformalizowania procedury wymierzania kary uczniom przez wyłączenie reżimu decyzji administracyjnej dla wszystkich kar przewidzianych w ustawie, z wyjątkiem skreślenia z listy ucznia oraz przeniesienia do innej szkoły (odpowiedź na postulaty środowisk oświatowych),
• wprowadzenia ustawowego katalogu wymogów dla fakultatywnie powoływanych gminnych i powiatowych rzeczników praw uczniowskich (odpowiedź na wniosek organizacji młodzieżowych),
• skrócenia okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z trzech lat do roku (odpowiedź na wniosek organizacji młodzieżowych),
• wyłączenia obowiązku tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie niepublicznym (odpowiedź na postulaty tego środowisk skupionych wokół placówek niepublicznych).

Zmiany mają służyć wypracowaniu kompromisowych rozwiązań, które realnie wzmocnią ochronę praw uczniów oraz uporządkują system regulacji w tym zakresie. System bowiem, pozostając obecnie w stanie rozproszenia, rodzi trudności interpretacyjne. Jego uporządkowanie obejmuje:

• przeniesienie katalogu praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy,
• wprowadzenie katalogu działań wychowawczych i kar wraz z procedurami ich nakładania, przy zachowaniu zasady pierwszeństwa działań wychowawczych,
• utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich, na który składają się:
  • Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich powoływany na czteroletnią kadencję,
  • wojewódzcy rzecznicy praw uczniowskich działający przy kuratorach oświaty,
  • fakultatywni rzecznicy na poziomie gmin i powiatów,
  • fakultatywni – do 1 września 2028 r. – szkolni rzecznicy praw uczniowskich;
• wprowadzenie obowiązku powoływania rad szkół i placówek w szkolnictwie publicznym z odroczeniem do 1 września 2028 r. oraz wyjątkami wynikającymi ze specyfiki organizacji pracy np. szkół przyszpitalnych,
• uporządkowanie sytuacji prawnej uczniów pełnoletnich, w szczególności w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności,
• obowiązek podawania powodu przy usprawiedliwianiu nieobecności ucznia, z poszanowaniem prywatności ucznia (bez obowiązku ujawniania danych nadmiernych i wrażliwych), przy zachowaniu autonomii szkół co do trybu, terminu i formy.

Źródło: gov.pl