STAN PRAWNY NA 23 WRZEŚNIA 2026

Na dyrektorze oraz pracownikach przedszkola spoczywa szereg obowiązków związanych z zapewnieniem dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w placówce. Mimo dochowania wymaganych prawem standardów nie można wykluczyć sytuacji, w której dziecko znajdujące się pod opieką przedszkola ulegnie wypadkowi i dozna urazu. W takim przypadku istotne jest ustalenie, czy zdarzenie było następstwem zaniedbań w zakresie sprawowania opieki lub nadzoru, a w konsekwencji – kto może ponosić odpowiedzialność za powstałą szkodę.

Obowiązek zapewnienia dzieciom bezpieczeństwa

Obowiązek zapewnienia dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu oraz uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez przedszkole, w tym podczas spacerów i wycieczek, wynika przede wszystkim z przepisów Rozporządzenia MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, które określa nie tylko wymagania dotyczące organizacji bezpiecznych warunków pobytu dzieci w przedszkolu, lecz także zasady postępowania w razie wypadku. W sytuacji zdarzenia, w wyniku którego dziecko dozna urazu, na przedszkolu spoczywają też obowiązki związane z przeprowadzeniem postępowania powypadkowego oraz sporządzeniem wymaganej dokumentacji.

Samo dochowanie wymagań określonych w przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny nie oznacza jednak automatycznie, że w każdym przypadku przedszkole będzie wolne od odpowiedzialności. W razie wypadku rodzice mogą bowiem podnieść zarzut, że zdarzenie było skutkiem niewłaściwej organizacji opieki albo niewystarczającego nadzoru ze strony nauczyciela lub innego pracownika. Dlatego ocena odpowiedzialności prawnej wymaga każdorazowo ustalenia okoliczności konkretnego zdarzenia, w szczególności tego, czy dziecko w chwili wypadku pozostawało pod pieczą przedszkola oraz czy osoby zobowiązane do sprawowania nad nim opieki prawidłowo realizowały obowiązek nadzoru.

Kiedy przedszkole może odpowiadać za wypadek dziecka?

Nie każde zdarzenie skutkujące powstaniem szkody po stronie dziecka będzie automatycznie oznaczało odpowiedzialność przedszkola. Dla jej ustalenia istotne znaczenie ma przede wszystkim to, czy w chwili zdarzenia dziecko pozostawało pod opieką i nadzorem pracowników przedszkola.

Przykład

W trakcie zajęć nauczycielka zdecydowała się na chwilę opuścić salę, aby przeprowadzić rozmowę telefoniczną w pilnej sprawie. Podczas jej nieobecności jedno z dzieci przewróciło się i doznało obrażeń.

Komentarz

Z chwilą powierzenia dziecka pracownikom przedszkola przejmują oni obowiązek zapewnienia mu odpowiedniej opieki i bezpieczeństwa. W przedstawionym przypadku opuszczenie sali przez nauczycielkę i pozostawienie dzieci bez nadzoru może zostać uznane za naruszenie obowiązków związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa. Zgodnie z § 13 ww. rozporządzenia niedopuszczalne jest prowadzenie jakichkolwiek zajęć bez nadzoru upoważnionej do tego osoby. Jeżeli okaże się, że brak nadzoru pozostawał w związku przyczynowym z powstaniem szkody, może powstać odpowiedzialność odszkodowawcza. W zależności od okoliczności odpowiedzialność ta może obciążać podmiot zobowiązany do naprawienia szkody, a zachowanie nauczyciela może być również oceniane z punktu widzenia odpowiedzialności pracowniczej lub dyscyplinarnej. Obowiązek zapewnienia opieki aktualizuje się w szczególności w okresie, w którym dzieci pozostają do dyspozycji przedszkola – podczas zajęć, przerw, spacerów, wycieczek oraz innych aktywności organizowanych przez placówkę. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego, stosownie do którego obowiązek sprawowania opieki i nadzoru oraz zapewnienia bezpieczeństwa przez przedszkole dotyczy uczniów powierzonych nauczycielom lub przedszkolu jako całości. Obowiązek ten istnieje wówczas, gdy uczniowie pozostają w dyspozycji nauczycieli lub administracji szkolnej, m.in. podczas lekcji, przerw oraz innych zajęć organizowanych przez przedszkole (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 r., II CR 643/73).

Wypadek spowodowany przez inne dziecko – kto odpowiada?

Szczególnej oceny wymagają sytuacje, w których dziecko doznało urazu w wyniku zachowania innego wychowanka przedszkola. Sam fakt, że do zdarzenia doszło podczas pobytu dzieci w placówce, nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności nauczyciela lub przedszkola.

Przykład

Podczas zabawy jedno z dzieci zostało pchnięte przez innego wychowanka i przewróciło się, doznając urazu. W chwili zdarzenia w sali znajdowała się nauczycielka, która wcześniej zwracała uwagę niespokojnie zachowującemu się dziecku i próbowała uspokoić sytuację.

Komentarz

W tego rodzaju przypadkach znaczenie może mieć art. 427 Kodeksu cywilnego. Według tego przepisu osoba zobowiązana do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie można przypisać winy, jest zobowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczyniła zadość obowiązkowi nadzoru albo szkoda powstałaby także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten ustanawia zatem odpowiedzialność opartą na domniemaniu winy w nadzorze. W praktyce osoba zobowiązana do nadzoru może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że sprawowała nadzór w sposób należyty albo że szkoda powstałaby również pomimo prawidłowego wykonywania tego obowiązku. Dlatego każdy przypadek, w którym dziecko doznało szkody wskutek zachowania innego wychowanka, powinien być oceniany indywidualnie. Należy ustalić przede wszystkim, czy nauczyciel wiedział lub powinien był wiedzieć o zachowaniu stwarzającym zagrożenie, jakie działania podjął w celu zapewnienia bezpieczeństwa oraz czy zastosowane środki nadzoru były adekwatne do okoliczności. Nie można więc przyjąć, że za każdy uraz powstały wskutek zachowania innego dziecka automatycznie odpowiada nauczyciel. Jeżeli nauczyciel odpowiednio reagował na niebezpieczne zachowanie i podjął działania, których można było w danych warunkach racjonalnie oczekiwać, może wykazać, że dopełnił obowiązku nadzoru. W podobnej sprawie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach w Wyroku z dnia 25 czerwca 2008 r. (I ACa 333/08), w którym oceniano zakres obowiązku nadzoru nad dziećmi oraz działania podejmowane przez nauczyciela w związku z ich zachowaniem.

Nieprawidłowości po wypadku dziecka mogą rodzić odpowiedzialność

Nawet jeżeli przedszkole prawidłowo realizuje obowiązki związane z zapewnieniem dzieciom bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu, nie można całkowicie wykluczyć wystąpienia wypadku. W takiej sytuacji znaczenie ma nie tylko to, czy do zdarzenia doszło wskutek zaniedbań personelu, lecz także sposób postępowania pracowników już po wypadku. Nieprawidłowa reakcja na zdarzenie, zaniechanie udzielenia dziecku odpowiedniej pomocy, niepowiadomienie rodziców albo niewłaściwe przeprowadzenie postępowania powypadkowego mogą mieć znaczenie przy ocenie odpowiedzialności przedszkola lub konkretnego pracownika. W zależności od okoliczności sprawy może chodzić zarówno o odpowiedzialność cywilną, jak i pracowniczą, dyscyplinarną, a w szczególnych przypadkach także karną. Prawidłowa reakcja personelu może wyłączyć odpowiedzialność za skutki wypadku.

Przykład pierwszy