STAN PRAWNY NA 3 WRZEŚNIA 2026

W ramach sprawowanego nad przedszkolami nadzoru pedagogicznego kuratorzy oświaty mogą przeprowadzać czynności kontrolne, których celem jest ocena stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej przedszkola. W wyniku przeprowadzonej kontroli mogą zostać wydane zalecenia, których realizacja ma prowadzić do usunięcia stwierdzonych uchybień.

Poniżej przedstawiono najważniejsze kwestie związane z przeprowadzaniem przez kuratorów oświaty czynności kontrolnych, w wyniku których wydawane są zalecenia, z uwzględnieniem planowanych zmian w tym zakresie.

Podstawa prawna przeprowadzania czynności kontrolnych

Do najważniejszych aktów prawnych stanowiących podstawę przeprowadzania przez kuratorów oświaty czynności kontrolnych należą:

• Ustawa z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe,
• Rozporządzenie MEN z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego.

Zgodnie z § 5 pkt 2 drugiego z wymienionych aktów kontrola jest jedną z form nadzoru pedagogicznego. Należy przez nią rozumieć działania podejmowane m.in. przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny w przedszkolu w celu oceny:

• stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej przedszkola,
• przebiegu procesów kształcenia i wychowania w przedszkolu,
• efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej przedszkola.

Istotne znaczenie ma tu art. 55 Prawa oświatowego, który określa zakres nadzoru pedagogicznego sprawowanego nad przedszkolami. Stosownie do tego przepisu polega on na:

1. obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek,
2. ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek,
3. udzielaniu pomocy przedszkolom, a także nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych,
4. inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów.

W ramach realizacji zadań, o których mowa w pkt 1 i 2, nadzorowi pedagogicznemu podlegają w szczególności:

• posiadanie przez nauczycieli wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przydzielonych im zajęć,
• realizacja podstaw programowych i ramowych planów nauczania,
• przestrzeganie przepisów dotyczących obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego,
• przestrzeganie statutu przedszkola,
• przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach,
• zapewnienie wychowankom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.

Rodzaje kontroli

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia nadzór pedagogiczny sprawowany przez kuratorów oświaty, w tym również prowadzone przez nich kontrole, mogą być realizowane przez wykonywanie zadań i czynności określonych w art. 55 Prawa oświatowego w trybie działań planowych lub doraźnych. Działania planowe są prowadzone przez kuratorów oświaty zgodnie z podstawowymi kierunkami realizacji polityki oświatowej państwa w zakresie nadzoru pedagogicznego. Liczba i tematyka kontroli planowanych w poszczególnych typach szkół i rodzajach placówek jest określana w planie nadzoru pedagogicznego opracowywanym przez kuratora oświaty na każdy rok szkolny. Plan ten jest podawany do publicznej wiadomości przez zamieszczenie go na stronie internetowej właściwego kuratorium oświaty, w terminie do 31 sierpnia roku szkolnego, którego dotyczy.

Oprócz kontroli planowych kuratorzy oświaty mogą przeprowadzać kontrole doraźne. Są one podejmowane w przypadku zaistnienia potrzeby przeprowadzenia dodatkowych działań, których nie przewidziano w planie nadzoru pedagogicznego. Kontrola doraźna może zostać przeprowadzona m.in. w związku z sygnałami dotyczącymi nieprawidłowości w funkcjonowaniu przedszkola, zgłaszanymi przez rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola.

Procedura przeprowadzania kontroli

Kurator oświaty wykonuje czynności związane ze sprawowaniem nadzoru pedagogicznego, w tym czynności kontrolne, przy pomocy nauczycieli zatrudnionych na stanowiskach wymagających kwalifikacji pedagogicznych w kuratoriach oświaty lub podporządkowanych im jednostkach organizacyjnych. Art. 55 ust. 3 Prawa oświatowego określa uprawnienia przysługujące nauczycielom wizytatorom w związku z wykonywaniem czynności z zakresu nadzoru pedagogicznego. Mają oni prawo do:

• wstępu do przedszkoli,
• wglądu do prowadzonej przez przedszkole dokumentacji dotyczącej przebiegu nauczania, wychowania i opieki oraz organizacji pracy,
• wglądu do znajdujących się w przedszkolu dokumentów nauczycieli potwierdzających kwalifikacje do prowadzenia przydzielonych im zajęć, a także dokumentów osób, o których mowa w art. 15 Prawa oświatowego, potwierdzających przygotowanie do prowadzenia określonych zajęć,