STAN PRAWNY NA 29 CZERWCA 2026 

Jednym z głównych zadań nauczyciela określonych w przepisach prawa jest doskonalenie zawodowe. Wątpliwości pojawiają się natomiast w kontekście awansu zawodowego, a mianowicie rozstrzygnięcia, czy rozpoczęcie procedury awansu jest obowiązkowe w przypadku każdego nauczyciela.

Podstawowe obowiązki pedagogów zostały wymienione w art. 6 Karty nauczyciela i zgodnie z tą regulacją nauczyciel obowiązany jest:

1) rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę,

2) wspierać każdego ucznia w jego rozwoju,

3) dążyć do pełni własnego rozwoju osobowego,

4) doskonalić się zawodowo, zgodnie z potrzebami szkoły,

5) kształcić i wychowywać młodzież w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka,

6) dbać o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

W pkt 4 pojawia się zatem obowiązek doskonalenia zawodowego. Co więcej, brak realizacji tego obowiązku podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 75 KN). Regulacja ta stanowi bowiem w ust. 1, że nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6.

Nasuwa się zatem pytanie: czy nierealizowanie przez nauczyciela awansu zawodowego należy traktować jako naruszenie obowiązku doskonalenia zawodowego, a więc działanie podlegające odpowiedzialności dyscyplinarnej?

Doskonalenie zawodowe

Regulacja art. 6 KN wprost mówi o doskonaleniu zawodowym, ale nie o realizowaniu awansu zawodowego. Co prawda awans stanowi w oczywisty sposób wyraz doskonalenia zawodowego, ale podkreślić należy, że Karta nauczyciela, jak każdy inny akt prawny, powinna być interpretowana w warstwie językowej precyzyjnie. Jest to o tyle istotne, że pojęcie doskonalenia zawodowego jak najbardziej się w tej ustawie pojawia i jest o nim mowa w art. 70a KN. Według tej regulacji w budżetach organów prowadzących szkoły wyodrębnia się środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli, z uwzględnieniem szkoleń branżowych – w wysokości 0,8 proc. planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe nauczycieli. Ze środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli dofinansowuje się:

• koszty udziału nauczycieli w seminariach, konferencjach, wykładach, warsztatach, szkoleniach, studiach podyplomowych oraz innych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli prowadzonych odpowiednio przez placówki doskonalenia nauczycieli, uczelnie oraz inne podmioty, których zadania statutowe obejmują doskonalenie zawodowe nauczycieli,
• koszty udziału nauczycieli w formach kształcenia nauczycieli prowadzonych przez uczelnie i placówki doskonalenia nauczycieli,
• wspomaganie szkół oraz sieci współpracy i samokształcenia dla nauczycieli prowadzonych przez placówki doskonalenia nauczycieli, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne i biblioteki pedagogiczne,
• koszty udziału nauczycieli w szkoleniach branżowych,
• koszty konsultacji i innych form doskonalenia zawodowego nauczycieli, prowadzonych przez konsultantów, artystów o znaczącym dorobku artystycznym lub dydaktycznym, lub specjalistów w danym zakresie sztuki albo nauki, dla nauczycieli zajęć edukacyjnych artystycznych w szkołach artystycznych.