STAN PRAWNY NA 24 MAJA 2026

Wielu dyrektorów w żłobkach i placówkach przedszkolnych (czasami za namową rodziców) rozważa kwestię, czy możliwe jest, aby ograniczyć dostęp do placówek dzieciom niezaszczepionym, które mogą stanowić niebezpieczeństwo dla innych. W myśl tej koncepcji zaszczepione dzieci miałyby otrzymywać dodatkowe punkty podczas rekrutacji. Czy takie postępowanie jest zgodne z obowiązującym prawem?

W styczniu 2026 Główny Inspektor Sanitarny poinformował, że poziom realizacji obowiązkowych szczepień wśród dzieci w Polsce utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, jednakże w każdym roczniku około 5-10 proc. dzieci pozostaje niezaszczepionych (poziom ten jest różny w zależności od rodzaju szczepionki). Część z nich nie otrzymuje szczepień z powodów medycznych, natomiast ok. 4-5 proc. to dzieci, których rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie. Przy liczbie urodzeń na poziomie 250 do 300 tysięcy daje to 10 do 15 tysięcy niezaszczepionych dzieci w każdym roczniku. Skumulowane dane z osiemnastu lat pokazują, że w Polsce jest około 200 tysięcy niezaszczepionych dzieci w wieku od 0 do 18 lat. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Natomiast zwiększenie się tendencji do nieszczepienia dzieci, może spowodować w przyszłości nawrót niektórych chorób zakaźnych, które od dawna wydawały się niegroźne.

Obowiązkowe szczepienia ochronne

W pierwszej kolejności konieczne wydaje się wskazanie, jak rozumieć termin „szczepienie”. Zgodnie z definicją ustawową szczepieniem ochronnym jest podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i obejmuje wszystkie osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zwolnione od tego obowiązku są wyłącznie osoby przebywające w Polsce przez okres krótszy niż trzy miesiące, choć powinny one poddać się szczepieniom poekspozycyjnym. Oprócz przyjęcia obowiązkowych szczepień ochronnych istnieje jeszcze możliwość poddania się przez osoby lub grupy osób szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym innym niż szczepienia obowiązkowe, określanym w Ustawie jako zalecane szczepienia ochronne (art. 19).

Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Z kolei katalog obowiązkowych szczepień ochronnych został określony w Rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacje na temat przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych wykonanych od dnia urodzenia dziecka są dokumentowane w:

• karcie uodpornienia,
• książeczce szczepień stanowiącej odrębną część włączoną do książeczki zdrowia,
• dokumentacji medycznej, o której mowa w przepisach o rodzajach i zakresie dokumentacji medycznej oraz sposobie jej przetwarzania.

Przed wykonaniem szczepienia przeprowadzane jest lekarskie badanie kwalifikacyjne. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

Ważne!

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi