STAN PRAWNY NA 12 MARCA 2026

W myśl art. 8 Ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (dalej jako Ustawa żłobkowa) żłobki mogą być tworzone i prowadzone przez gminy, jednostki publiczne, osoby fizyczne oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Zgodnie z art. 10 ww. Ustawy do zadań żłobków publicznych należy w szczególności zapewnienie dziecku opieki w warunkach bytowych zbliżonych do domowych, zagwarantowanie mu właściwej opieki pielęgnacyjnej oraz edukacyjnej. Aby zapewnić wysoką jakość zajęć i opieki w placówce niewątpliwie kluczowy jest dobór odpowiednio wykwalifikowanej kadry.

Żłobek publiczny jest gminną jednostką budżetową, więc jego pracownicy podlegają Ustawie o pracownikach samorządowych. Oznacza to, iż pracownicy żłobków, w tym opiekunowie, dyrektorzy i personel obsługowy, mają status pracowników samorządowych. Pracownicy podlegają regulaminowi wynagradzania właściwemu dla pracowników samorządowych w danej jednostce.

Pracownicy żłobka jako samorządowi są zatrudniani w drodze naboru na stanowiskach: urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz pomocniczych i obsługi. Nabór na ww. stanowiska powinien być otwarty i konkurencyjny.

Kwalifikacje dyrektora żłobka

Pracą żłobka kieruje dyrektor. Może nim zostać osoba, która posiada (art. 13 Ustawy żłobkowej):

• wykształcenie wyższe i co najmniej trzy lata doświadczenia w pracy z dziećmi albo
• co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz pięć lat doświadczenia w pracy z dziećmi.

Organizację wewnętrzną żłobka określa regulamin organizacyjny nadawany przez dyrektora. Kierujący placówką odpowiada też za jego realizację.

Kwalifikacje opiekunów w żłobku

Zgodnie z art. 15 Ustawy żłobkowej skład personelu zatrudnionego w żłobku musi być dostosowany do liczby dzieci uczęszczających do placówki.

Jeden opiekun może sprawować opiekę nad maksymalnie ośmiorgiem dzieci, a w przypadku gdy w grupie znajduje się dziecko niepełnosprawne, dziecko wymagające szczególnej opieki lub dziecko, które nie ukończyło pierwszego roku życia, maksymalnie nad pięciorgiem dzieci.

W żłobku, do którego uczęszcza więcej niż dwadzieścioro dzieci, zatrudnia się przynajmniej jedną pielęgniarkę lub położną.

Opiekunem w żłobku może być osoba posiadająca kwalifikacje pielęgniarki, położnej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej lub pedagoga opiekuńczo-wychowawczego, pedagoga społeczno-wychowawczego, pedagoga wczesnej edukacji, terapeuty pedagogicznego lub która ukończyła studia lub studia podyplomowe na kierunku lub specjalności: wczesne wspomaganie rozwoju, wspomaganie rozwoju dzieci w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej w żłobkach i przedszkolach, edukacja prorozwojowa, pedagogika małego dziecka, psychologia dziecięca, psychologia wspierania rozwoju i kształcenia lub psychologia wychowawcza (art. 16 ust. 1 Ustawy żłobkowej).

Opiekunem w żłobku, zgodnie z art. 16 ust. 2., może być także osoba, która odbyła nie wcześniej niż dwa lata przed podjęciem zatrudnienia jako opiekun szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy oraz posiada co najmniej wykształcenie:

• wyższe na dowolnym kierunku, którego program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, i odbyła szkolenie w wymiarze 80 godzin w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy oraz umiejętności lub
• średnie lub średnie branżowe oraz: co najmniej roczne doświadczenie w pracy z dziećmi w wieku do lat trzech lub przed zatrudnieniem jako opiekun w żłobku lub w klubie dziecięcym odbyła szkolenie w wymiarze 280 godzin, z czego co najmniej 80 godzin w formie zajęć praktycznych, polegających na sprawowaniu opieki nad dzieckiem pod kierunkiem opiekuna, o którym mowa w art. 16 ust. 1 Ustawy żłobkowej.

Jeżeli kandydat na opiekuna posiadający wykształcenie średnie lub średnie branżowe i co najmniej roczne doświadczenie w pracy z dziećmi w wieku do lat trzech, nie pracował z dziećmi w wieku do lat trzech przez okres co najmniej sześciu miesięcy bezpośrednio przed podjęciem zatrudnienia jako opiekun, zobowiązany jest w ciągu sześciu miesięcy od rozpoczęcia pracy na stanowisku opiekuna odbyć 80-godzinne szkolenie w celu uaktualnienia i uzupełnienia wiedzy oraz umiejętności.

Dyrektorem żłobka, osobą kierującą pracą klubu dziecięcego, opiekunem, pielęgniarką, położną, wolontariuszem lub inną osobą zatrudnioną do wykonywania pracy lub świadczenia usług w żłobku lub klubie dziecięcym nie może być osoba, która figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym lub została skazana prawomocnym wyrokiem za inne przestępstwo umyślne. Przed zatrudnieniem w żłobku – jako instytucji, w której są osoby małoletnie pracodawca musi sprawdzić, czy osoba nie figuruje w Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w rejestrze osób wpisanych postanowieniem Państwowej Komisji ds. przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich (Art. 21 Ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich). Wynik tej weryfikacji należy wydrukować i załączyć do akt osobowych nauczyciela. Wszystkie te osoby, przed podjęciem zatrudnienia, muszą przedstawić zaświadczenie o niekaralności, wystawione nie wcześniej niż trzy miesiące przed rozpoczęciem pracy lub świadczenia usług w żłobku lub klubie dziecięcym.

Kwalifikacje wolontariuszy

Przy zapewnianiu opieki nad dziećmi przebywającymi w żłobku można korzystać z pomocy wolontariuszy (art. 17 Ustawy żłobkowej). Przed rozpoczęciem świadczenia pracy w żłobku wolontariusz jest zobowiązany odbyć szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy. Jeśli posiada kwalifikacje, o których mowa w art. 16 Ustawy żłobkowej, nie musi go odbywać.

Zgodnie z art. 44 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie świadczenia wolontariuszy powinny być wykonywane na podstawie porozumienia określającego zakres, sposób i czas współpracy z korzystającym z wolontariatu. Porozumienie powinno zawierać postanowienie o możliwości jego rozwiązania. Na żądanie wolontariusza korzystający jest obowiązany potwierdzić na piśmie treść porozumienia, a także wydać pisemne zaświadczenie o wykonaniu świadczeń przez wolontariusza, w tym o zakresie wykonywanych świadczeń. Na prośbę wolontariusza korzystający może przedłożyć pisemną opinię o wykonaniu przez niego świadczeń.

Jeżeli świadczenie wolontariusza wykonywane jest przez okres dłuższy niż 30 dni, porozumienie powinno być sporządzone na piśmie.

Do porozumień zawieranych między korzystającym a wolontariuszem w zakresie nieuregulowanym ww. Ustawą stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

Pracodawca, który korzysta z usług wolontariuszy, w myśl art. 45 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ma obowiązek:

• informować wolontariusza o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa związanym z wykonywanymi świadczeniami oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami,
• zapewnić wolontariuszowi, na zasadach takich jak pracownikom, bezpieczne i higieniczne warunki wykonywania przez niego świadczeń, w tym – w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z ich wykonywaniem – odpowiednie środki ochrony indywidualnej.

Dyrektorem, opiekunem, pielęgniarką, położną oraz wolontariuszem w żłobku może być osoba, która:

• daje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi,
• nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie została jej zawieszona ani ograniczona,
• wypełnia obowiązek alimentacyjny, jeśli taki obowiązek został nałożony na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd,
• nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne.

Pracownicy żłobka jako samorządowi są zatrudniani w drodze naboru na stanowiskach: urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych oraz pomocniczych i obsługi. Nabór na stanowiska urzędnicze powinien być otwarty i konkurencyjny – i prowadzony wg art. 11–15 Ustawy o pracownikach samorządowych. Zatrudnianie opiekunów – jako stanowisk pomocniczych i obsługi – nie wymaga stosowania procedury o naborze.

Formy zatrudniania personelu w żłobku

Dyrektor żłobka jest pracodawcą dla wszystkich pracowników, do których zastosowanie mają przepisy Ustawy o pracownikach samorządowych oraz Kodeksu pracy. Zgodnie z nimi może zatrudnić pracowników na podstawie umowy o pracę.

Dane osobowe

Zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych oraz art. 22¹ § 1 k.p. pracodawca ma prawo żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie podania danych osobowych, obejmujących:

• imię (imiona) i nazwisko,
• datę urodzenia,
• dane kontaktowe wskazane przez osobę
• wykształcenie,
• kwalifikacje zawodowe,
• przebieg dotychczasowego zatrudnienia, z wyłączeniem informacji o wynagrodzeniu w obecnym stosunku pracy oraz w poprzednich stosunkach pracy.

Niezależnie od danych osobowych, o których mowa powyżej, pracodawca ma prawo żądać od pracownika podania także:

• adresu zamieszkania,