Osoby starsze mieszkające w placówkach takich jak DPS-y coraz częściej doświadczają rozmaitych trudności emocjonalnych, co stanowi poważne wyzwanie zarówno dla personelu, jak i dla systemu opieki społecznej. Liczba takich osób w DPS-ach zwiększa się, co wynika głównie z demograficznych i cywilizacyjnych uwarunkowań. Jakie formy wsparcia możemy wdrożyć? Na co zwracać uwagę, myśląc o trudnościach ze zdrowiem psychicznym starszych mieszkańców domów?

Starość niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu przewlekłych chorób fizycznych i psychicznych, związanych z nagromadzeniem wcześniejszych trudności i nieprzepracowanych kryzysów psychologicznych, osobowościowych i zdrowotnych, które gdy współwystępują, niejednokrotnie pozbawiają człowieka możliwości samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie.

W domach pomocy społecznej najczęściej mamy do czynienia z mieszkańcami z otępieniem starczym (demencja, choroba Alzheimera), depresją, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami psychotycznymi, ale też z osobami, u których pojawiły się powikłania po przebytych chorobach neurologicznych, uzależnienia lub ich zdrowotne i mentalne konsekwencje. Zaburzenia te nierzadko współwystępują z problemami somatycznymi (zaburzenia percepcji wzrokowej i słuchowej, choroby układu ruchu), co dodatkowo komplikuje opiekę nad nimi ze względu na przyjmowanie leków na różne schorzenia oraz możliwe wzajemne wykluczanie się substancji. Seniorzy mogą też cierpieć na zaburzenia osobowości, które są znacznie bardziej rozpowszechnione w populacji ogólnej, niż się zwykle uważa.

Osoby starsze często też doświadczają obniżonej sprawności poznawczej, zdolności do koncentracji i skupienia. Zaburzenia pamięci, orientacji i ogólne trudności poznawcze mogą doprowadzić do problemów emocjonalnych i zwiększonych napięć, a także pogłębiać trudności komunikacyjne w relacjach z innymi.

Obciążenia psychologiczne

Obciążenie psychologiczne osób starszych wynika z wielu czynników. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze ich historię życia, przebyte traumy, choroby, stopniową utratę niezależności, odchodzenie bliskich osób, samotność oraz ograniczenie aktywności życiowej ze względu na zmniejszoną mobilność. Nierzadko dotykają ich stany depresyjne, niepokój i wrogość, które nie sprzyjają nawiązywaniu więzi i generują stan przygnębienia, obniżenia nastroju, a nawet depresję. Objawia się ona m.in. apatią, wycofaniem z życia społecznego, kłopotami ze snem, brakiem chęci do podejmowania aktywności.