Procedura reagowania na trudne zachowania ucznia w spektrum autyzmu Cel procedury Zapewnienie bezpieczeństwa uczniowi, innym osobom oraz stworzenie warunków do właściwego reagowania w sytuacjach trudnych emocjonalnie i behawioralnie, z poszanowaniem godności ucznia oraz jego indywidualnych potrzeb wynikających ze spektrum autyzmu. Zakres procedury Procedura dotyczy wszystkich pracowników szkoły mających kontakt z uczniami w spektrum autyzmu, w szczególności nauczycieli, wychowawców, pedagoga, psychologa i dyrektora szkoły. Podstawowe zasady postępowania 1. Zapewnienie bezpieczeństwa • Nauczyciel lub inna osoba dorosła w pierwszej kolejności dbają o bezpieczeństwo ucznia oraz innych osób w otoczeniu. • Jeśli zachowanie ucznia zagraża zdrowiu lub życiu (jego lub innych), podejmuje się działania minimalizujące ryzyko, bez użycia przemocy fizycznej i w sposób dostosowany do jego potrzeb sensorycznych i emocjonalnych. • W razie potrzeby wzywa się wsparcie innego nauczyciela, pedagoga szkolnego lub dyrektora. 2. Usunięcie nadmiaru bodźców • Jeśli to możliwe, uczeń zostaje odprowadzony w spokojne, bezpieczne miejsce, znane mu wcześniej jako „miejsce wyciszenia” (np. gabinet pedagoga, cichy kącik w bibliotece). • Z otoczenia usuwa się elementy powodujące przestymulowanie: hałas, silne światło, tłum, nadmiar osób. • Należy unikać podnoszenia głosu i gwałtownych gestów. 3. Wsparcie emocjonalne i czas na wyciszenie • W trakcie incydentu nie prowadzi się rozmowy wychowawczej ani oceny zachowania ucznia. • Uczeń otrzymuje przestrzeń i czas, by się uspokoić, w obecności lub pod dyskretnym nadzorem osoby dorosłej, która zna jego indywidualne potrzeby. • W razie potrzeby można zastosować ustalone wcześniej strategie samoregulacji (np. użycie słuchawek wygłuszających, zabawki sensorycznej, głębokiego oddechu, przerwy sensorycznej). 4. Rozmowa po wyciszeniu emocji • Po ustabilizowaniu emocji z uczniem przeprowadza się spokojną rozmowę wspierającą, której celem jest: o zrozumienie, co spowodowało trudność, o wspólne omówienie, co mogłoby pomóc w przyszłości, o wzmocnienie pozytywnego zachowania. • Rozmowę prowadzi osoba mająca z uczniem dobry kontakt emocjonalny (np. wychowawca, pedagog, psycholog). 5. Analiza sytuacji przez zespół • Po wystąpieniu incydentu zespół nauczycieli i specjalistów dokonuje analizy przyczyn zachowania, z uwzględnieniem czynników środowiskowych, emocjonalnych i sensorycznych. • W analizie uwzględnia się m.in.: o sytuację poprzedzającą trudne zachowanie, o reakcje dorosłych i uczniów, o możliwe bodźce przeciążające, o wcześniejsze sygnały ostrzegawcze. • Wyniki analizy są dokumentowane (np. w notatce pedagoga lub karcie interwencji). 6. Działania naprawcze i profilaktyczne • Zespół ustala, jakie działania wspierające i zapobiegawcze należy wdrożyć, np.: o modyfikację planu dnia ucznia, o wsparcie asystenta lub nauczyciela wspomagającego, o szkolenie rady pedagogicznej z zakresu pracy z uczniem w spektrum, o współpracę z rodzicami oraz poradnią psychologiczno-pedagogiczną. • W razie potrzeby aktualizuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET) lub plan działań wspierających (PDW).