STAN PRAWNY NA 16 STYCZNIA 2026

Doskonalenie zawodowe – obok wspierania uczniów czy konieczności rzetelnego realizowania zadań związanych z powierzonym stanowiskiem – zostało wskazane jako jeden z podstawowych obowiązków nauczyciela w art. 6 Karty nauczyciela. Przepis ten uwzględnia także zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę.

Sama regulacja art. 6 jest jednak sformułowana dosyć ogólnie, co nasuwa pytanie, czy nauczyciel przy takim kształcie przepisów samodzielnie decyduje o kierunku swojego doskonalenia zawodowego oraz czy może całkowicie odmówić jego realizacji. Pytanie to jest zasadne choćby z tego powodu, że często doskonalenie nie jest traktowane jako instytucja mająca zaspokoić potrzeby konkretnego pracodawcy zatrudniającego danego nauczyciela, lecz jako środek podnoszenia kwalifikacji zawodowych służący umożliwieniu zmiany zatrudnienia na atrakcyjniejsze.

Doskonalenie zawodowe

Realizowanie doskonalenia zawodowego przez nauczycieli jest na tyle istotne dla ustawodawcy, że zostało powiązane z koniecznością zapewnienia przez organy prowadzące środków na sfinansowanie tej instytucji. Wynika to z regulacji art. 70a ust. 1 KN, która nakazuje wyodrębnienie w budżecie organu prowadzącego środków w wysokości 0,8 proc. planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe nauczycieli. Środki te powinny zostać przewidziane w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego. Warto tu zwrócić uwagę na Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lipca 2020 r. (III SA/Łd 450/20), w którym sąd ten stwierdził, że przepis Karty nauczyciela „(…) ustanawia kompetencję rady gminy wyłącznie w zakresie wyodrębnienia w budżecie środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w wysokości wskazanej w art. 70a ust. 1 tej ustawy. Natomiast pozostałe czynności dokonywane na podstawie tego przepisu i przepisów Rozporządzenia z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1653) są czynnościami związanymi z wykonywaniem budżetu i nie należą do kompetencji rady gmin”.

Rada gminy ma zatem wyodrębnić środki w budżecie, ale już ich nie rozdziela. Wyraźnie wskazał to również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w Wyroku z dnia 4 września 2019 r. (II SA/Go 407/19), w którym orzekł, że „(…) treść art. 70a ust. 1 Ustawy z 1982 r. Karta nauczyciela uzasadnia wniosek, że kompetencje rady gminy ograniczają się wyłącznie do wyodrębnienia środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli. Przepis art. 70a ust. 1 tej ustawy nie zawiera upoważnienia ustawowego do uregulowania przez radę w uchwale kwestii podziału tych środków”.