STAN PRAWNY NA 9 STYCZNIA 2026

Nauczyciele zobowiązani są sformułować wymagania edukacyjne niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz dostosować te wymagania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Jednym z przypadków, kiedy jest to konieczne, jest uzyskanie przez ucznia opinii o specyficznych trudnościach w uczeniu się.

Przepisy prawa oświatowego zakładają, że ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do:

1) wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub efektów kształcenia i kryteriów weryfikacji w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania,

2) wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania – w przypadku dodatkowych zajęć edukacyjnych.

Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia odbywa się w ramach oceniania wewnątrzszkolnego, którego część stanowią formułowane przez nauczycieli wymagania edukacyjne niezbędne do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych. O wspomnianych wymaganiach edukacyjnych nauczyciele mają obowiązek informować na początku każdego roku szkolnego uczniów oraz ich rodziców.

Co jednak istotne, ustalone w ten sposób wymagania edukacyjne mogą podlegać niekiedy zmianie. Konieczność ich dostosowania może pojawić się w przypadku wskazanym w Rozporządzeniu MEN z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych i może być związana z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz możliwościami psychofizycznymi ucznia. Przepisy wspomnianego Rozporządzenia przewidują, że wymagania edukacyjne powinny zostać dostosowane do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych m.in. ucznia posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się.

Ważne!
Opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się może być co do zasady wydana uczniowi nie wcześniej niż po ukończeniu klasy III szkoły podstawowej i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej, chociaż przepisy dopuszczają również możliwość jej wydania w przypadku uczniów szkół ponadpodstawowych.

Rola poradni psychologiczno-pedagogicznych w wydawaniu opinii

Rozporządzenie MEN z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych wskazuje, że publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym publiczne poradnie specjalistyczne, udzielają dzieciom od momentu urodzenia i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, udzielają rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z wychowywaniem i kształceniem dzieci i młodzieży, a także wspomagają przedszkola, szkoły i placówki w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Zadania te zostały skonkretyzowane w § 2, zgodnie z którym poradnie są obowiązane:

1) diagnozować dzieci i młodzież,

2) udzielać dzieciom i młodzieży oraz rodzicom bezpośredniej pomocy psychologiczno-pedagogicznej,

3) realizować zadania profilaktyczne oraz wspierające wychowawczą i edukacyjną funkcję przedszkola, szkoły i placówki, w tym wspierać nauczycieli w rozwiązywaniu problemów dydaktycznych i wychowawczych,

4) organizować i prowadzić wspomaganie przedszkoli, szkół i placówek w zakresie realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

Celem wspomnianego diagnozowania powinny być przede wszystkim określenie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych dzieci i młodzieży, wyjaśnienie mechanizmów ich funkcjonowania w odniesieniu do zgłaszanego problemu oraz wskazanie sposobu rozwiązania tego problemu. W rezultacie diagnozowania poradnia powinna w szczególności:

1) wydać opinię,

2) wydać orzeczenie o potrzebie: kształcenia specjalnego, zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (w trybie określonym w Rozporządzeniu MEN z dnia 7 września 2017 r. sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych),

3) objąć dzieci i młodzież albo dzieci i młodzież oraz rodziców bezpośrednią pomocą psychologiczno-pedagogiczną,