Etyka jest nieodłącznym elementem naszej pracy każdego dnia, jednak rzadko kiedy świadomie zdajemy sobie z tego sprawę. Stosujemy jej elementy automatycznie, działając na rzecz i dla ludzi. Jakimi zasadami kierować się w kontakcie z mieszkańcami DPS-u? Jak radzić sobie, gdy doświadczamy konfliktu etycznego?

Uporządkowanie wiedzy dotyczącej zasad etycznych w kontaktach z mieszkańcami domu pomocy społecznej może przynieść więcej korzyści, niż nam się wydaje. Choć zasady te na ogół stosujemy automatycznie, należy pamiętać, że refleksja o nich służy wypracowaniu większej uważności na potrzeby mieszkańców, z którymi pracujemy.

Cztery zasady etyki

Cztery podstawowe zasady etyki w praktyce medycznej opracowane zostały w 1978 r. przez etyków medycznych Toma L. Beauchampa i Jamesa F. Childressa z Uniwersytetu Georgetown. Mają one również zastosowanie w pielęgniarstwie i w opiece. Omawiamy je poniżej:

1. Zasada autonomii – dotyczy wolności samostanowienia osób potrzebujących opieki. Opieka paliatywna i intensywna, a także środki podtrzymujące życie muszą być zgodne z wartościami mieszkańca. Świadome podejmowanie przez niego decyzji jest najważniejsze i powinno być respektowane, gdy tylko jest to możliwe. W praktyce zasada autonomii wyraża się np. w dyspozycji danej osoby. W przypadku braku takiej deklaracji należy uszanować jej życzenia.
2. Zasada troski – obejmuje nakaz aktywnego dbania o zdrowie i dobrostan mieszkańca. Korzyści, szkody i ryzyko każdego środka należy rozważać indywidualnie.
3. Zasada nieszkodzenia – jest ściśle związana z zasadą dobrostanu. Jej celem jest minimalizowanie ryzyka. Środki mające na celu złagodzenie bólu, lęku lub zagrożenia skróceniem życia muszą być rozważone w kontekście związanego z nimi ryzyka. Osoba potrzebująca opieki musi być chroniona przed niepotrzebnym cierpieniem w każdych okolicznościach.
4. Zasada sprawiedliwości – zapewnia równe traktowanie porównywalnych przypadków opieki, nawet w czasach ograniczonych zasobów. Nikt nie może być dyskryminowany ze względu na cechy osobiste. Dostępne zasoby muszą być wykorzystywane w sposób odpowiedzialny i kompleksowy.

Zasady etyczne w praktyce

Osoby, którymi się opiekujemy, są dla nas najważniejsze. Nasza praca na rzecz dobra mieszkańców opiera się na szacunku, godności, tolerancji, trosce i zrozumieniu. Osoby te z reguły doceniają nasze zaangażowanie. Jak zatem w praktyce opiekuńczej realizuje się zasady etyczne?

Zasada autonomii

Autonomia w opiece jest jedną z najważniejszych zasad etycznych. Podkreśla ona bowiem godność i szacunek osób potrzebujących opieki oraz chroni ich prawa osobiste. Autonomia w opiece wpływa zarówno na codzienne czynności, jak i na bardziej skomplikowane decyzje, takie jak leczenie czy styl życia. Ciągła komunikacja z mieszkańcem i budowanie zaufania są fundamentami tej zasady. Przede wszystkim każdemu, niezależnie od jego stanu, należy się poszanowanie wartości, przekonań i decyzji. Każdy mieszkaniec powinien również mieć dostęp do wszystkich niezbędnych informacji w celu podejmowania świadomych decyzji – tutaj niewątpliwie ważnym elementem jest również stosowana forma komunikacji z mieszkańcem.

Ważne!

Znaczenie autonomii w opiece jest potęgowane przez zmiany demograficzne. Wraz ze wzrostem liczby osób starszych i przewlekle chorych rośnie również liczba osób wymagających opieki, które chcą jak najdłużej zachować możliwość samostanowienia i decyzyjności.