STAN PRAWNY NA 19 GRUDNIA 2025

Główny Urząd Statystyczny w prognozie z 2013 r. wskazał, że liczba ludności w wieku do 18 lat zmaleje w Polsce z 7,3 mln w 2020 r. do 6 mln w 2035 r. Natężenie spadku ma być największe po roku 2025.

W ostatnich latach udział dzieci w wieku 3–6 lat objętych wychowaniem przedszkolnym był jeszcze wysoki – np. w 2023 r. liczba ta wyniosła ok. 1,535 mln. W 2026 r. prognozowana liczba wyniesie już tylko 1,256 mln, co oznacza, że będziemy mieli spadek o ok. 18 proc., w związku z tym sieć przedszkolna, zaprojektowana w warunkach wyżu demograficznego, będzie coraz mniej dopasowana do zmniejszającej się liczby wychowanków.

Warunki demograficzne

Wstęp do przygotowanej przez GUS prognozy ludności na lata 2023–2060 opublikowanej w 2023 r. wskazuje, że jest ona obarczona błędem predykcji, dlatego zawiera aż trzy scenariusze przewidywanych zmian ludności Polski w tych latach. Z samej prognozy wynika, że w latach 2015–2017 nastąpił znaczny wzrost wartości współczynnika dzietności z poziomu 1,29 do 1,45. Po tym okresie wartość współczynnika zaczęła się obniżać i w 2022 r. wyniosła 1,26. Dzieci urodzone w tym okresie trafiają obecnie do przedszkoli. W wariancie średnim przewiduje się sukcesywny wzrost współczynnika dzietności, osiągający na koniec horyzontu prognozy poziom ok. 1,5. Założono w tym wariancie poprawę oraz stabilizację sytuacji ekonomicznej kraju. W wariancie niskim przewiduje się dalszy spadek dzietności, a następnie jej stabilizację na poziomie ok. 1,2. Zakłada się w tym przypadku niekorzystną sytuację ekonomiczną prowadzącą do gorszej sytuacji materialnej gospodarstw domowych. Żaden z wariantów nie przewiduje jednak w perspektywie prognozy, czyli do 2060 r., powrotu do poziomu zapewniającego prostą zastępowalność pokoleń, tj. poziomu wynoszącego 2,1. Po raz ostatni wartość współczynnika powyżej tego poziomu odnotowano w Polsce w 1988 r.

Prognozowane konsekwencje – samorządy

Jak zatem przewidywana dzietność wpłynie na sytuację przedszkoli? Przedstawiona analiza nie dotyczy wprost liczby dzieci w wieku przedszkolnym, niemniej wskazuje na duży spadek liczby ludności w wieku 0–17 lat w Polsce w latach 2023–2060. W scenariuszu wysokim przewiduje się, że wspomniany spadek utrzyma się do 2039 r. Realizacja scenariusza niskiego lub średniego prowadzi natomiast do spadku liczby ludności w wieku 0-17 lat w całym prognozowanym okresie, czyli do 2060 r. Przewidywany jest spadek liczby dzieci i młodzieży o 10,9 proc. (scenariusz wysoki) oraz aż o połowę (scenariusz niski) względem danych z 2022 r.