Profilaktyczny, a zarazem edukacyjny wymiar teatru to z jednej strony propozycja współpracy szkoły z instytucjami kulturalnymi, z drugiej zaś działania teatru we współpracy z placówkami oświatowymi. Taka propozycja wsparcia podstawy programowej wynika ze zrozumienia, że nie wszystkiego można nauczyć się w tradycyjny sposób, siedząc w szkolnej ławce i czytając podręcznik. W profilaktyce teatralnej podejmowane są tematy, które mają wpływ na prawidłowy rozwój emocjonalny, intelektualny i społeczny dzieci i młodzieży.
Celem profilaktycznych spotkań teatralnych jest stworzenie z widzami więzi, która otworzy młodych ludzi na głębszy wymiar spektaklu i w ten sposób umożliwi przekazanie im ważnych wartości i zasad moralnych w przystępny dla nich sposób.
Z pedagogicznego punktu widzenia – profilaktyka pozytywna
Współczesna profilaktyka, zwłaszcza profilaktyka pedagogiczna, jest działaniem, które wyprzedza pojawienie się oznak zachowań problemowych. Koncentruje się na zapobieganiu możliwości wystąpienia takich zachowań, a nie na ich niwelowaniu czy walce z ich przejawami. Jest ona nazywana profilaktyką pozytywną. Sławomir Kania w artykule Profilaktyka pozytywna jako tendencja w zapobieganiu zachowań ryzykownych zauważa, że „(...) profilaktyka pedagogiczna zmienia się wraz z prowadzeniem naukowych badań nad skutecznością oddziaływań zapobiegawczych. Początkowo realizowana była jako jednostronny przekaz skierowany do uczniów, mający na celu straszenie konsekwencjami złych wyborów życiowych. Obecnie określa się takie oddziaływanie jako profilaktykę negatywną lub defensywną i ustalono na bazie jej stosowania, że informowanie uczniów o zagrożeniach (...) przynosi mizerne skutki w zmianie zachowań”.
Przez profilaktykę pozytywną natomiast można rozumieć zespół działań ukierunkowanych na osobę, których celem jest umożliwienie nabycia i rozwijania umiejętności przeciwstawiania się niesłużącym jej wpływom środowiska, a więc dostarczenie różnorodnych do tego narzędzi. Krzysztof Ostaszewski w tekście Pozytywna profilaktyka definiuje ją jako działanie polegające na wzmacnianiu tych aspektów, które sprawiają, że młodzi ludzie są bardziej świadomi tego, co im służy, i jednocześnie bardziej odporni na to, co ma na nich niewspierający wpływ. Rozszerza więc obszar profilaktyki pozytywnej również na najbliższe środowisko jednostki, które może być źródłem pozytywnych wzmocnień, prospołecznych postaw i zasobów. Jak pisze autor, „(...) idea pozytywnej profilaktyki nie polega więc na usuwaniu samych zagrożeń, bo wyeliminowanie ich z naszego życia jest praktycznie niemożliwe, ale na wzmacnianiu tego, co czyni młodych ludzi bardziej odpornymi na zagrożenia. W tym sensie pozytywna profilaktyka jest podobna do szczepionki w chorobach zakaźnych, która nie usuwa z naszego otoczenia samego czynnika zakaźnego, tylko wytwarza przeciwciała, które w razie niebezpieczeństwa są w stanie obronić nas przed infekcją”.
Dostarczane uczniom narzędzia i strategie pozytywne są działaniem wzmacniającym, skoncentrowanym na wspieraniu rozwoju intelektualnego, emocjonalnego, społecznego, duchowego czy fizycznego dzieci i młodzieży. Narzędzia te mogą opierać się na budowaniu lub wzmacnianiu zasobów własnych, takich jak poczucie pewności siebie czy wiary we własną decyzyjność. Mogą też inspirować i dostarczać nowych pomysłów na spędzanie wolnego czasu, naukę nowych umiejętności czy nawiązywanie nowych znajomości (np. poprzez udział w kółkach czy warsztatach pozalekcyjnych). Mogą być zatem swoistym zachęcaniem uczniów do takiej aktywności pozaszkolnej, która wynika z ich pasji i zainteresowań.
