Prezentujemy odpowiedzi specjalisty z zakresu prawa oświatowego na wybrane pytania naszych czytelników.

Rozwiązanie stosunku pracy bez wykorzystania urlopu

Nauczycielka spełnia kryteria przejścia na świadczenie kompensacyjne. Chce przejść na nie od 1 września 2025 r. Obecnie przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia (do 31 sierpnia 2025 r.). Później należy jej się urlop uzupełniający. Czy jest możliwość rozwiązania stosunku pracy z dniem 31 sierpnia 2025 r., a za urlop – wypłacenia ekwiwalentu? W ten sposób nie musiałaby być już ujęta w arkuszu organizacyjnym.

Tak, jest możliwe rozwiązanie stosunku pracy bez wykorzystania urlopu w naturze i zależy to od pracodawcy. W takim wypadku konieczne jest wypłacenie ekwiwalentu na podstawie art. 66 Karty nauczyciela.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.).

Cofnięcie funkcji mentora w razie długich nieobecności nauczyciela początkującego

Proszę o opinię prawną dotyczącą cofnięcia funkcji mentora nauczycielowi początkującemu odbywającemu przygotowanie do zawodu nauczyciela, który przebywał na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od 21 października 2024 r. (miesięczne zwolnienia), a obecnie korzysta z urlopu macierzyńskiego (od 10 lutego 2025 r. do zakończenia zatrudnienia, tj. do 31 sierpnia 2025 r.). Czy istnieje obowiązek formalnego cofnięcia funkcji mentora temu nauczycielowi, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej powinno się to odbyć i kiedy?

Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 1 Karty nauczyciela szczegółowe warunki przyznawania dodatków do wynagrodzenia nauczycieli określa regulamin wynagradzania, przyjęty w drodze uchwały rady gminy lub powiatu. Regulamin dotyczy również dodatku funkcyjnego, a więc otrzymywanego przez mentora. Z regulaminu może więc wynikać, czy dodatek dla mentora przysługuje w razie długich nieobecności nauczyciela początkującego. W razie braku takich regulacji można przyjąć ogólną zasadę, według której dodatek przysługuje w czasie faktycznego pełnienia danej funkcji. W czasie gdy funkcja ta nie jest pełniona, dodatek nie powinien być przyznawany i można o tym poinformować nauczyciela zwykłym pismem.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.).

Organizacja nauczania w klasach łączonych

W naszej szkole przyszła VIII klasa będzie liczyć troje uczniów, w kolejnym roku nie będzie również klasy VII, a w klasie VI będzie osiem osób. Czy mogę w arkuszu na nowy rok szkolny zaplanować łączenie na lekcjach wychowania fizycznego klasy VIII z VI?

Zgodnie z art. 96 ust. 4 Prawa oświatowego w szkołach podstawowych działających w szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych w zakresie danego etapu edukacyjnego dopuszcza się organizację nauczania w klasach łączonych. Jedynym ograniczeniem wynikającym z tej regulacji jest zakaz łączenia klas należących do różnych etapów edukacyjnych. Połączenie klasy VIII z VI jest zatem możliwe.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.).

Dostosowanie planu zajęć do studiów nauczyciela

Na początku roku szkolnego nauczyciel poinformował mnie, że rozpoczął studia doktoranckie w innej miejscowości, niż pracuje, i w związku z tym poprosił o ułożenie jego planu zajęć tak, by w piątki kończył najpóźniej o 11.00. Czy jako dyrektor szkoły mam obowiązek dostosowywać plan zajęć do studiów III stopnia ww. nauczyciela?

Nie istnieją przepisy nakazujące dyrektorowi dostosowanie planu zajęć do studiów nauczyciela czy też przyznanie innych świadczeń. Wyjątkiem jest sytuacja, w której nauczyciel kształci się na podstawie skierowania wydanego przez dyrektora, czyli kiedy to sam dyrektor chciał, aby nauczyciel odbył studia. Wynika to z regulacji § 1 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania. Co jednak istotne, również to Rozporządzenie nie przewiduje konieczności zmiany planu zajęć, ale daje prawo zwolnienia płatnego na czas egzaminu, płatnego urlopu szkoleniowego czy zwrotu kosztów przejazdu na zajęcia. Jeżeli jednak dyrektor nie wydawał skierowania na studia, to nauczyciel nie ma prawa do żądania żadnych świadczeń czy dostosowania warunków pracy z tytułu studiów.

Podstawa prawna:

• Rozporządzenie MEN z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania (Dz.U. z 2001 r. Nr 1 poz. 5).

Zatrudnienie nauczyciela na czas określony

Czy można zatrudnić nauczyciela dyplomowanego, emeryta, na umowę o pracę na czas określony, czy tylko na podstawie mianowania?

Aby możliwe było zatrudnienie nauczyciela na podstawie mianowania, muszą zostać spełnione warunki wymienione w art. 10 ust. 5 Karty nauczyciela. W pkt 6 tej regulacji wymieniona została możliwość zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Z pytania wynika natomiast, że chodzi o zawarcie stosunku pracy na czas określony, a zatem nie można tu zastosować aktu mianowania, możliwa jest wyłącznie umowa o pracę.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.).

Zmiana wysokości pensum nauczyciela

W szkole jest nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej przyjęty do pracy na podstawie mianowania. Zaczynał pracę jako nauczyciel współorganizujący, obecnie jest nauczycielem edukacji wczesnoszkolnej. Chciałabym, aby w przyszłym roku szkolnym był nauczycielem współorganizującym kształcenie. Wiąże się to ze zmianą pensum z 18 godzin na 20 godzin. Czy mogę to zrobić jedynie za jego zgodą? Czy jako dyrektor mam prawo zmienić mu przydział obowiązków (co wiąże się ze zmianą pensum) zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami?

Zmiana wysokości pensum stanowi istotną zmianę warunków pracy. W efekcie do jej przeprowadzenia konieczne jest zawarcie porozumienia zmieniającego lub wręczenie nauczycielowi wypowiedzenia zmieniającego. Samo wręczenie nowego przydziału obowiązków nie zmieni skutecznie treści stosunku pracy.

Wymiar godzin zajęć edukacji zdrowotnej

W jakim tygodniowym wymiarze godzin planować edukację zdrowotną w branżowej szkole I stopnia w klasach I, które rozpoczynają kształcenie 1 września w latach szkolnych 2025/2026–2027/2028? Czy tak, jak było dotychczas w przypadku WDŻ?

Zgodnie z Rozporządzeniem w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2025 r. wymiar godzin zajęć edukacji zdrowotnej określają przepisy wydane na podstawie art. 4 ust. 3