STAN PRAWNY NA 15 KWIETNIA 2026
Sprawdziany ósmoklasistów i egzaminy maturalne to wydarzenia obwarowane szeregiem instrukcji i procedur regulujących ich przebieg. Podczas nich mogą zdarzyć się jednak także nieprzewidziane i nietypowe sytuacje – jak wówczas postępować, aby nie zakłócić przebiegu egzaminu i jednocześnie postępować zgodnie z przepisami?
Ogólne przepisy prawa i dokumenty dotyczące postępowania w nieprzewidzianych sytuacjach podczas egzaminów:
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty,
- Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty obowiązująca w roku szkolnym 2025/2026,
- Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego w Formule 2023 oraz w Formule 2015 obowiązująca w roku szkolnym 2025/2026,
- wewnętrzne, szkolne instrukcje przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego.
Zakłócenia i nieprzewidziane sytuacje mogą mieć miejsce podczas każdego egzaminu. Dyrektor jako przewodniczący komisji egzaminacyjnej powinien być przygotowany na tego typu wydarzenia. Powinien także wiedzieć, jak postąpić, by nie naruszyć przepisów prawa.
Poniżej opisujemy przykładowe sytuacje problemowe mogące wydarzyć się podczas egzaminów, sposoby postępowania w ich przypadku, niezbędną dokumentację oraz podstawy prawne regulujące zaistniałe wydarzenia.
1. Uczeń z przyczyn losowych lub zdrowotnych nie przystąpił do egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego w wyznaczonym terminie
Wówczas uczeń przystępuje do egzaminu w terminie dodatkowym w szkole, której jest uczniem. Fakt ten zostaje odnotowany w protokole z egzaminu zawartym w Informacji o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w części Sytuacje szczególne w trakcie egzaminu ósmoklasisty oraz w protokole zbiorczym zawartym w Informacji o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego w części Sytuacje szczególne w trakcie egzaminu ósmoklasisty (art. 44zz ust. 1 pkt 1 Ustawy o systemie oświaty).
2. Stwierdzenie niesamodzielnego rozwiązywania zadań przez absolwenta.
3. Wniesienie lub korzystanie przez absolwenta w sali egzaminacyjnej z urządzenia telekomunikacyjnego albo materiałów lub przyborów pomocniczych niewymienionych w komunikacie o przyborach.
4. Zakłócanie przez absolwenta prawidłowego przebiegu egzaminu w sposób utrudniający pracę pozostałym zdającym
We wszystkich ww. sytuacjach procedura postępowania jest następująca:
1) Przewodniczący zespołu przedmiotowego (w części ustnej egzaminu) lub przewodniczący zespołu nadzorującego (w części pisemnej egzaminu), po konsultacji z pozostałymi członkami zespołu, zaprasza do sali przewodniczącego zespołu egzaminacyjnego.
2) Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego zaznajamia się z okolicznościami wystąpienia nieprawidłowości.
3) Przewodniczący zespołu egzaminacyjnego podejmuje decyzję o przerwaniu i unieważnieniu egzaminu i poleca zdającemu opuszczenie sali egzaminacyjnej.
4) Informację o przerwaniu i unieważnieniu zdającemu części pisemnej egzaminu zamieszcza się w protokołach przebiegu egzaminu w danej sali (Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty. Sytuacje szczególne w trakcie egzaminu ósmoklasisty – załącznik nr 8, załączniki 9a, 9b, 9c; Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego. Sytuacje szczególne w trakcie egzaminu maturalnego – załączniki 9a, 9c, 10a, 11a). Informację o przerwaniu pracy i unieważnieniu części pisemnej egzaminu maturalnego przewodniczący zespołu nadzorującego odnotowuje w protokole przebiegu egzaminu z danego przedmiotu w danej sali (załącznik 16) oraz w wykazie uczniów zdających w danej sali egzaminacyjnej (załącznik 15).
5) Informację o przerwaniu i unieważnieniu zdającemu egzaminu z danego przedmiotu w części ustnej lub w części pisemnej przewodniczący zespołu egzaminacyjnego odnotowuje w protokole zbiorczym odpowiednio części ustnej egzaminu maturalnego (załącznik 12a) lub przebiegu części pisemnej egzaminu maturalnego (załącznik 17) oraz w wykazie zdających część ustną z danego języka (załączniki 12b, 12c).
Do protokołu zbiorczego dołącza informację o przerwaniu i unieważnieniu danego egzaminu (załącznik 18), a w przypadku egzaminu z danego przedmiotu w części pisemnej – również unieważniony arkusz egzaminacyjny zapakowany w papierową kopertę. Kopię informacji pozostawia się w dokumentacji szkoły.
5. Przerwanie egzaminu przez ucznia
Do sytuacji takiej może dojść np. ze względu na złe samopoczucie, stan zdrowia lub inną przyczynę. Uczeń przystępuje wtedy do egzaminu w terminie dodatkowym w szkole, której jest uczniem (art. 44zz ust. 1 pkt 2 Ustawy o systemie oświaty). Informację o tym fakcie odnotowuje się w protokołach zbiorczych odpowiednio egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego.
6. Uczeń nie przystąpił do egzaminu ósmoklasisty ani w terminie głównym, ani w terminie dodatkowym
W szczególnych przypadkach zdrowotnych, uniemożliwiających uczniowi przystąpienie do egzaminu ósmoklasisty, dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej, na udokumentowany wniosek dyrektora szkoły, może zwolnić ucznia z obowiązku przystąpienia do tego egzaminu. Dyrektor szkoły składa wniosek w porozumieniu z rodzicami ucznia (art. 44zw ust. 4 Ustawy o systemie oświaty). Natomiast jeśli uczeń nie przystąpił do egzaminu ósmoklasisty w terminie dodatkowym, w szczególnych uzasadnionych przypadkach zdrowotnych lub losowych, dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej, na udokumentowany wniosek dyrektora szkoły, może zwolnić ucznia z obowiązku przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty z danego przedmiotu lub przedmiotów. Dyrektor szkoły składa wniosek w porozumieniu z rodzicami ucznia (art. 44zz ust. 2 Ustawy o systemie oświaty).
