STAN PRAWNY NA 26 STYCZNIA 2022 Łączenie grup w przedszkolu w kontekście wytycznych sanitarnych GIS-u Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, główny specjalista w Wydziale Oświaty w Urzędzie Miasta w Dąbrowie Górniczej, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty oraz szeregu publikacji z zakresu prawa oświatowego Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1082), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2019 r. poz. 502), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ra-mowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 61 poz. 624 ze zm.) – akt uchylony. Ramowy statut publicznego przedszkola, stanowiący załącznik nr 1 do nieobowiązującego już Rozporządzenia MEN z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, zawierał w § 5 ust. 1 regulację, zgodnie z którą podsta-wową jednostką organizacyjną przedszkola był oddział obejmujący dzieci w zbliżonym wieku, z uwzględnieniem ich potrzeb, zainteresowań, uzdolnień, rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Podobną regulację zawiera w § 5 ust. 1 obecnie obowiązujące Rozporządzenie MEN z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, który mówi, że liczba dzieci w oddziale przedszkola może wynosić nie więcej niż 25. Oddział przedszkola obejmuje dzieci w zbliżonym wieku, z uwzględnieniem ich potrzeb, za-interesowań, uzdolnień oraz rodzaju niepełnosprawności. Zawarta w obu aktach informacja o „zbliżonym” wieku dzieci stanowi uzasadnienie dla łą-czenia w ramach jednej grupy przedszkolnej dzieci trzy- i czteroletnich bądź cztero- i pięcio-letnich, jeżeli istnieją do tego organizacyjne podstawy. Z reguły potrzeba utworzenia takiego oddziału powstaje wtedy, gdy liczba wychowanków uczęszczających do przedszkola nie jest duża, a utworzenie grup kilku osobowych generuje wyższe koszty związane np. z konieczno-ścią zatrudnienia dodatkowych pedagogów. Dopuszczalne jest wówczas utworzenie jednej grupy, w skład której wejdą dzieci w zbliżonym wieku. Przywołane normy nie dają podstawy do prowadzenia zajęć w tzw. grupach łączonych. Anali-za przepisów Prawa oświatowego prowadzi do wniosku, że tego rodzaju praktyka nie została w przepisach prawa powszechnie obowiązującego przewidziana. Prawo oświatowe dopuszcza jedynie łączenie oddziałów w szkołach podstawowych. Stosownie do art. 96 ust. 4 Prawa oświatowego w szkołach podstawowych działających w szczególnie trudnych warunkach de-mograficznych lub geograficznych, w zakresie danego etapu edukacyjnego dopuszcza się organizację nauczania w klasach łączonych. Kolejny ustęp mówi, że w szkole podstawowej, w której zorganizowano oddział przedszkolny, dopuszcza się łączenie zajęć prowadzonych w oddziale przedszkolnym dla dzieci sześciolet-nich z zajęciami edukacyjnymi prowadzonymi w klasie pierwszej, z tym że co najmniej połowa zajęć prowadzonych w oddziale przedszkolnym oraz co najmniej połowa obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu – odpowiednio – edukacji polonistycznej, przyrodniczej, matematycznej oraz języka obcego nowożytnego w klasie pierwszej powinny być prowadzone oddzielnie w oddziale przedszkolnym i w klasie pierwszej. Łączenie klas w szkołach podstawowych specjalnych i szkołach ponadpodstawowych spe-cjalnych, w tym zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecz-nej, działających w szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych umożliwia z kolei ust. 6. Dotyczy on także przedszkoli specjalnych, w których dopuszcza się łączenie zajęć prowadzonych w oddziale przedszkolnym dla dzieci sześcioletnich z zajęciami edukacyjnymi prowadzonymi w klasie pierwszej. Szczegółowe warunki ww. możliwości łączenia grup i klas określa § 13 Rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Powszechnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na łączenie grup przedszkolnych. Jednak spotkać się można z poglądem, jakoby wytyczne przeciwepidemiczne GIS-u dla przedszkoli złagodziły te zasady i dopuszczały łącznie grup. Związek Nauczycielstwa Polskiego zwracał np. uwagę na konieczność zaostrzenia wytycznych przeciwepidemicznych, a dokładnie – wy-tycznych z 19 listopada 2020 r., które – zdaniem ZNP – pozwalały na łączenie grup. Można zauważyć, że podstawowym zadaniem wytycznych było zdjęcie zakazu przyprowa-dzania dziecka do przedszkola w sytuacji, gdy miało ono kontakt z osobą przebywającą na kwarantannie, na co zwrócił uwagę sam Główny Inspektor Sanitarny w piśmie z 23 listopada 2020 r., informując, że aktualizacji wytycznych dokonano w związku z Rozporządzeniem RM z dnia 23 października 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określo-nych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, na podstawie którego uchylono § 5 ww. Rozporządzenia, który stanowił, że osoba poddana obowiązkowej kwarantannie na podstawie art. 34 ust. 2 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi odbywa ją razem z osobami wspólnie za-mieszkującymi lub gospodarującymi. Informuje ona policję albo organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej o imieniu i nazwisku oraz numerze PESEL i numerze telefonu tych osób, jeżeli je posiadają. Informację tę przekazuje się za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, w tym przez telefon. W konsekwencji nie podlegały już obowiązkowej kwarantannie osoby wspólnie zamieszkujące lub gospodarujące z osobą, która takiej kwarantannie została poddana. Dokonano więc zmiany wytycznych dla przedszkoli, rezygnując z zapisu dotyczącego zakazu uczęszczania i wstępu do przedszkoli osób, których domownicy przebywają na kwarantannie. Zdaniem ZNP złagodzenie wytycznych w tym zakresie zwiększyło ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa. Podobne zdanie Związek wyraził w stosunku do możliwości połączenia różnych grup. Niewątpliwie zwiększa ono ryzyko zarażenia, ale czy faktycznie zakaz łączenia grup mógł być przez wytyczne zniesiony? Wskazują one, że w miarę możliwości należy zapewnić taką organizację pracy, która unie-możliwi stykanie się ze sobą poszczególnych grup dzieci (wprowadzając np. różne godziny przyjmowania grup do placówki, różne godziny zabawy na dworze). Sformułowanie „w miarę możliwości organizacyjnych” nie jest równoznaczne z kategorycznie brzmiącym zakazem. W konsekwencji podaje się to zalecenie jako uzasadnienie dla możliwości łączenia grup w przedszkolu, jeżeli możliwości organizacyjne przedszkola tego wymagają. Tymczasem interpretacja ta nie wydaje się uzasadniona. W wytycznych znaleźć można inne zapisy, które wyraźnie skłaniają do zachowania odpowiedniego dystansu i separacji między grupami przedszkolnymi, np.: • grupa dzieci wraz z opiekunem powinna przebywać w wyznaczonej na stałe sali, • zaleca się, aby do grupy dzieci przyporządkowani byli, w miarę możliwości organiza-cyjnych, ci sami opiekunowie, • w przypadku korzystania przez grupę z placu zabaw poza terenem danego podmiotu zaleca się korzystanie z niego przez dzieci z jednej grupy, po uprzednim czyszczeniu z użyciem detergentu lub dezynfekowaniu sprzętów/przedmiotów, do których dzieci bę-dą miały dostęp. Wytyczne te wyraźnie promują postępowanie polegające na ograniczeniu kontaktów ze sobą różnych grup dzieci. Nawet jeśli wytyczne sanitarne wydawane są na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, to jednak one same nie stanowią źródła prawa i nie mogą modyfikować za-sad łączenia grup wynikających z ustaw i rozporządzeń. Przyjęcie innej interpretacji prowa-dziłoby do wniosku, że Główny Inspektor Sanitarny ma prawo stanowienia norm posiadają-cych pierwszeństwo przed normami Prawa oświatowego czy oświatowych rozporządzeń, co oczywiście nie jest dopuszczalne. W konsekwencji podkreślić należy, że przywołane na wstę-pie zasady łączenia nadal obowiązują i nie mogły zostać zmodyfikowane przez wytyczne sa-nitarne. Nadal nie ma możliwości prowadzenia w przedszkolu zajęć w grupach łączonych. Można oczywiście zastanawiać się, dlaczego wytyczne nie zostały sformułowane w katego-ryczny sposób. Wynikać to może z faktu, że w wielu miejscach stanowią one jedynie zalecenia, a kategoryczna forma zapisów mogłaby w praktyce oznaczać brak możliwości ich stosowania z przyczyn organizacyjnych.