STAN PRAWNY NA 12 MAJA 2026
W publicznych poradniach nauczyciele są zatrudnieni na podstawie Karty nauczyciela, a w zakresie nią nienormowanym – stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
Stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która, zgodnie z art. 9 ust. 1 KN:
- ma wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje,
- przestrzega podstawowych zasad moralnych,
- spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu.
Warunki zatrudnienia nauczycieli
Warunki, jakie muszą spełniać nauczyciele, aby mogli zostać zatrudnieni, zostały dokładnie zdefiniowane w art. 3 Rozporządzeniu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Zasady nawiązywania stosunków pracy z nauczycielami określa natomiast art. 10 KN i zgodnie z jego treścią stosunek pracy z nauczycielem może być nawiązany na podstawie mianowania lub umowy o pracę. Przepis art. 10 ust. 7 KN dopuszcza możliwość zawarcia umowy o pracę z nauczycielem na czas określony jedynie wtedy, gdy taka potrzeba wynika z organizacji nauczania lub gdy chodzi o zastępstwo nieobecnego nauczyciela. Z analizy tego przepisu wynika, że umowa o pracę na czas określony może być zawarta tylko wtedy, gdy spełniona jest chociażby jedna z wymienionych przesłanek.
Natomiast stosunek pracy z nauczycielem mianowanym i z nauczycielem dyplomowanym nawiązuje się na podstawie mianowania, jeżeli:
- nauczyciel posiada obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
- ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych,
- nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne,
- nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
- nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 3 KN, w okresie 3 lat przed nawiązaniem stosunku pracy, albo karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 4 KN,
- posiada kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska,
- istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w poradni w pełnym wymiarze na czas nieokreślony (art. 10 ust. 5 KN).
Zgodnie z art. 10 ust. 5a KN stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przekształca się w stosunek pracy na podstawie mianowania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym:
- nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego, o ile spełnione są warunki określone w art. 10 ust. 5 KN,
- w przypadku nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego w czasie trwania umowy o pracę zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 10 ust. 5 KN.
Ważne!
Przekształcenie umowy o pracę w akt mianowania następuje z mocy prawa, a nie decyzją dyrektora, wraz z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiły okoliczności uzasadniające przekształcenie. Do przekształcenia dochodzi niezależnie od tego, czy nauczyciel świadczy pracę, czy np. przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia. Zadaniem dyrektora jest tylko potwierdzenie na piśmie tej zmiany (art. 10 ust. 5b KN).
Zasady nawiązywania, zmiany i rozwiązywania stosunków pracy z nauczycielami
Zgodnie z art. 10 ust. 2 i 3 KN stosunek pracy nawiązuje się w poradni:
