Zimowe tajemnice Scenariusz zajęć z wykorzystaniem technik Freineta i elementów Oceniania Kształtującego Scenariusz obejmuje jeden dzień spędzony w szkole, czyli ok. czterech godzin lekcyjnych, i uwzględnia zadania z zakresu edukacji przyrodniczej, polonistycznej, plastycznej, społecznej i matematycznej. GRUPA WIEKOWA: uczniowie klas II szkół podstawowych. CEL GŁÓWNY: rozwijanie predyspozycji poznawczych i ciekawości w poznawaniu świata. CELE SZCZEGÓŁOWE: Uczeń: • sprawnie rozwiązuje krzyżówkę, • zauważa zmiany zachodzące w przyrodzie, • samodzielnie tworzy notatki, • umie dobrać skojarzenia do pojęcia, • umie zaprezentować swoją pracę na forum klasy, • układa zdania z rozsypanek wyrazowych, • prawidłowo odczytuje i zaznacza godziny na zegarze, • umie rozwiązać zadania tekstowe z wykorzystaniem zegara, • zgodnie współpracuje w parach, • umie dokonać podziału pracy w grupie. CELE DLA UCZNIA: • umiem obserwować zmiany w przyrodzie, • wyodrębniam tajemnice zimowe (cechy zimy). NACOBEZU NAUCZYCIELA: • zwracam uwagę na waszą współpracę podczas obserwacji w terenie, • interesuje mnie także umiejętność podziału zadań podczas pracy w grupach, • będę też obserwować, jak radzicie sobie z układaniem zdań z rozsypanek wyrazowych. METODY PRACY: • techniki Freineta, • czynnościowa, • słuchowa, • poglądowa, • metody miękkie. FORMY PRACY: • indywidualna, • w parach, • grupowa, • z całym zespołem klasowym. ŚRODKI DYDAKTYCZNE: • fiszka prowadząca, • zadania do wykonania – doświadczenia poszukujące Freineta, • krzyżówka, • rozsypanki wyrazowe, • notatniki, tarcze zegarowe, • film edukacyjny: Zima –jak powstaje śnieg? PRZEBIEG ZAJĘĆ: 1. Rozwiązanie krzyżówki w parach w celu uzyskania tematu dnia: „Zimowe tajemnice”. 2. Po odczytaniu tematu nauczyciel zapisuje go na tablicy, a uczniowie – w zeszytach. 3. Odbycie narady klasowej (Freinet) w celu stworzenia planu zadań. • Dzieci wraz z nauczycielem siadają w kręgu na dywanie i przeprowadzają tzw. naradę klasową, czyli proponują swoje pomysły na zajęcia, np. spacer, czytanie zimowych tekstów, oglądanie zdjęć, filmów o zimie, wykonywanie prac plastycznych itp. – pomysły podają uczniowie, a nauczyciel zapisuje je w notatniku. • Następnego dnia nauczyciel przedstawia dzieciom ich propozycje zapisane większym drukiem, odczytują je na głos i wspólnie zawieszają w widocznym miejscu klasy, by móc sprawdzić, czy wszystkie zaplanowane działania zostały wykonane. 4. Wyjaśnienie przez nauczyciela pierwszego zadania z powstałego planu, którym będzie spacer do parku, lasu, w miejsce, gdzie można zaobserwować zimowe zmiany w przyrodzie. Jeżeli w pobliżu szkoły nie ma takiego miejsca, zamiast tego można wykorzystać tablicę interaktywną i obejrzeć film edukacyjny, np. z platformy Scholaris. 5. Ustalenie pierwszego celu dla ucznia i NaCoBeZu nauczyciela. 6. Przygotowanie dzieci do wyjścia na spacer. Przed wyjściem uczniowie otrzymują od nauczyciela zadania do wykonania w terenie – doświadczenia poszukujące Freineta. Zadania do wykonania – doświadczenia poszukujące • Zaobserwuj, jak wygląda teraz miejsce, do którego przyszliśmy. • Zanotuj na kartce wszystkie zmiany, które zaszły w przyrodzie. • Zastanów się, dlaczego pada śnieg, a woda w kałuży, w jeziorze czy w rzece zamarza? • Porównaj swoje obserwacje z innymi, uzupełnij notatki. Dzieci dokonują obserwacji indywidualnie, w parach lub w małych grupach 7. Stworzenie „mapy myśli” do pojęcia „zimowe tajemnice” oraz określenie drugiego celu dla ucznia. Dzieci samodzielnie dobierają się w grupy i dokonują porównań swoich obserwacji, dzielą się zdobytą wiedzą i uzupełniają notatki (ok. 5–7 min.). Następnie każda grupa otrzymuje kartkę z bloku A3 z napisem „zimowe tajemnice” i wspólnie rysują, zapisują wszystko to, co ich zdaniem może być zimową tajemnicą, np. padający śnieg, śnieg z deszczem, zamarznięta kałuża, jezioro, białe drzewa itp. 8. Prezentacja wykonanych prac na forum klasy przez poszczególne grupy. Przerwa śródlekcyjna – zabawa ruchowa przy muzyce. 9. Obejrzenie na tablicy interaktywnej filmu edukacyjnego Zima – jak powstaje śnieg? (film ABC Zabawa, https://www.youtube.com/watch?v=tcDocaYgq2c, dostęp: 3 lutego 2021), który pozwoli znaleźć odpowiedzi do zadania 3. z doświadczeń poszukujących. 10. Układanie zdań z rozsypanek wyrazowych. Każde dziecko otrzymuje od nauczyciela poszczególne, nieuporządkowane wyrazy w zdaniu na paskach papieru. Dzieci rozcinają je, układają zdania i odczytują na głos. Każde zdanie nauczyciel zapisuje na tablicy, a uczniowie najpierw wklejają je, po czym prawidłowo przepisują. Zdania do zapisania: • Zima ma wiele tajemnic. • Prószy śnieg i robi się biało. • Jeziora i rzeki zamarzają. • Drzewa i krzewy okrywają się białą pierzynką. • Na drogach jest ślisko. • Przerwa na boisku lub śródlekcyjna w sali lekcyjnej. 11. Rozwiązywanie zadań tekstowych o tematyce zimowej z wykorzystaniem zegara – pozwalają na rozwijanie sprawności dodawania i odejmowania pamięciowego w danym zakresie liczbowym, utrwalanie odczytywania i zaznaczania określonych godzin na tarczy zegarowej. Treść zadań podaje nauczyciel lub dzieci układają treść do przedstawionego im rysunku. Zadanie 1 W miasteczku Iwony śnieg zaczął prószyć 8.00 i prószył aż trzy godziny. Wskaż na zegarze podane godziny i oblicz, o której godzinie przestał padać śnieg w tym miasteczku? Wykonaj rysunek do zadania. Zadanie 2 Zosia była na lodowisku od 11.00 do 14.00. Ile godzin Zosia przebywała na lodowisku? Wykonaj rysunek do zadania i oblicz. 12. Podsumowanie całego dnia w szkole jedną z wybranych przez siebie metod miękkich.