STAN PRAWNY NA 5 STYCZNIA 2021 Przeniesienie nauczyciela w czasie pandemii Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, główny specjalista w Wydziale Oświaty w Urzędzie Miasta w Dąbrowie Górniczej, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty oraz szeregu publikacji z zakresu prawa oświatowego Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2215), • Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobie-ganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), • Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1282), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.), • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2029), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 60 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491 ze zm.). Treść stosunku pracy łączącego pracowników przedszkola samorządowego z jednostką okre-ślają regulacje trzech aktów prawnych: Kodeksu pracy, Ustawy o pracownikach samorządo-wych i Karty nauczyciela. W przypadku pracowników pedagogicznych ma zastosowanie art. 6 Prawa oświatowego, zgodnie z którym prawa i obowiązki nauczycieli przedszkoli określa Karta nauczyciela i to właśnie w niej znajduje się podstawowa regulacja dotycząca zasad przenoszenia pedagogów. Jest nią art. 18, który dotyczy jednak tylko nauczycieli zatrudnio-nych na podstawie mianowania. Nie stosuje się go do pedagogów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Nauczyciel może być przeniesiony na własną prośbę lub z urzędu za jego zgodą na inne stanowisko w tej samej lub innej placówce, w tej samej lub innej miejscowości, na takie samo lub inne stanowisko. Przeniesienie jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku spełnienia warunków wskazanych w ust. 2 tej regulacji, czyli w przypadku zapewnienia nauczycielowi w nowym miejscu pracy odpowiedniego do jego stanu rodzinnego mieszkania oraz miejsca pracy dla współmałżonka, jeśli jest on nauczycielem. Przeniesienia nauczyciela do innej jednostki dokonuje dyrektor przedszkola, do którego nauczyciel ma być przeniesiony, po zasięgnięciu opinii organu pro-wadzącego i za zgodą dyrektora jednostki, w której nauczyciel jest zatrudniony. Odrębna pro-cedura dotyczy nauczyciela religii, który otrzymał skierowanie do innej placówki, ponieważ jego przeniesienia dokonuje dyrektor placówki, do której nauczyciel otrzymał skierowanie, w porozumieniu z dyrektorem placówki, w której nauczyciel jest zatrudniony, i po zawiado-mieniu organów prowadzących przedszkola. Przepisy szczególne Powszechnie uznaje się, że opisana regulacja art. 18 KN jest jedynym przepisem dotyczącym przeniesienia nauczyciela. Warto jednak nadmienić, że w przejściowym okresie wdrażania re-formy oświatowej polegającej na likwidacji gimnazjów i powrocie do ośmioletnich szkół pod-stawowych, czyli do 31 sierpnia 2019 r., obowiązywała regulacja art. 220 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe, zgodnie z którym art. 18 KN miał zastosowanie również do nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pra-cę. Regulacja ta umożliwiała organowi prowadzącemu nałożenie na nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania lub umowy o pracę na czas nieokreślony obowiązku podjęcia pracy w innej placówce lub placówkach w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, także w wymiarze większym niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, jeżeli w dotychczasowym miejscu pracy nie było możliwe zapewnienie nauczycielowi prowadzenia zajęć w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć. Obecnie przepisy te nie obowiązują, jednak pojawiła się nowa regulacja szczególna dotycząca przeniesienia pracownika, która może mieć zastosowanie do nauczycieli. Stan epidemii Regulacją tą jest art. 3a Ustawy z dnia 3 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związa-nych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tym przepisem w okresie obo-wiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii wójt, burmistrz, prezydent miasta, w tym prezydent miasta na prawach powiatu, starosta oraz marszałek województwa mogą polecić: • pracownikowi podległego im urzędu tymczasowe przeniesienie, • kierownikowi podległej jednostki organizacyjnej tymczasowe przeniesienie pracownika tej jednostki – do wykonywania innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifika-cjami, w innej jednostce, o której mowa w art. 2 Ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pra-cownikach samorządowych, w tej samej lub innej miejscowości, na czas określony do trzech miesięcy. W okresie tym przysługuje pracownikowi wynagrodzenie stosowne do wykonywa-nej pracy, lecz nie niższe od dotychczasowego. Przeniesienie ma na celu zapewnienie sprawnej realizacji zadań jednostki, do której przenoszony jest pracownik. Przeniesienie pracownika nie powoduje rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą dotychcza-sowym. W przypadku kobiety w ciąży, pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia lub osoby będącej jedynym opiekunem dziecka w wieku do lat 15 prze-niesienia pracownika do pracy w innej jednostce nie można dokonać bez zgody pracownika. Nauczyciele Obowiązujące obecnie Rozporządzenie MZ z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii nie pozostawia wątpliwości, że regulacje dotyczące przeniesienia stosuje się do pracowników samorządowych, zatrudnionych np. w urzędach gmin czy starostwach powiatowych, ale czy należy je stosować również do nauczycieli, w przypadku których pragmatyką służbową nie jest Ustawa o pracownikach sa-morządowych, lecz Karta nauczyciela? Można podać szereg argumentów przemawiających za tym, że wskazana regulacja szczególna umożliwia także przeniesienie pedagoga. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że jest to regulacja szczególna, odrębna względem Karty nauczyciela. Śledząc obowiązujące dotychczas przepisy, można zauważyć, że obowiązywały już w przeszłości regulacje dotyczące przeniesienia pedagoga, które znajdowały się nie w Karcie nauczyciela, lecz właśnie w aktach szczególnych, np. w Ustawie Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe. Nie ma podstaw, by zakładać, że art. 3a Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ma zastosowanie wyłącznie do pracowników samorządowych. Regulacja ta przywołuje co prawda Ustawę o pracownikach samorządo-wych, ale wyłącznie poprzez odwołanie do katalogu jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego. Ustawa nie stanowi zatem, że dokonuje się przeniesienia pracownika samo-rządowego, lecz pracownika – bez wskazania, jakie przepisy regulują jego stosunek pracy, przenosi się go do jednej z jednostek wymienionych w art. 2 Ustawy o pracownikach samo-rządowych. Regulacja ta wymienia: • urzędy marszałkowskie oraz wojewódzkie samorządowe jednostki organizacyjne, • starostwa powiatowe oraz powiatowe jednostki organizacyjne, • biura (ich odpowiedniki) związków jednostek samorządu terytorialnego oraz samorzą-dowych zakładów budżetowych utworzonych przez te związki, • biura (ich odpowiedniki) jednostek administracyjnych jednostek samorządu terytorial-nego, • urzędy gmin, jednostki pomocnicze gmin, samorządowe zakłady budżetowe i jednost-ki budżetowe. Właśnie ostatnia z wymienionych form organizacyjno-prawnych jest tu istotna. Jak bowiem stanowi art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, przedszkola prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego – podobnie jak szkoły czy placówki – są jednostkami budżetowymi. Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzyso-wych daje zatem prawo przeniesienia pracownika kierownikowi jednostki organizacyjnej, któ-ra jest podległa wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Taką jednostką organizacyjną jest również samorządowe przedszkole i pracownika takiego przedszkola można przenieść do innej gminnej jednostki organizacyjnej – czyli także do innego przedszkola. Jakkolwiek opi-sywana regulacja wskazuje, że przenosić należy do jednostek wymienionych w Ustawie o pracownikach samorządowych, to jednocześnie nie ogranicza ona kręgu pracowników. Na-uczyciele też są zatrudnieni w samorządowych (gminnych) jednostkach organizacyjnych, choć ich pragmatyką służbową jest Karta nauczyciela. Wszystkie te argumenty przemawiają za interpretacją, według której nauczyciel jest pracow-nikiem, którego można przenieść do innej jednostki organizacyjnej systemu oświaty na pod-stawie przepisów szczególnych, obowiązujących podczas ogłoszonego stanu epidemii. Co istotne, przepisy te obejmują wyłącznie nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Wynika to z treści art. 3a Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapo-bieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wy-wołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym pracownika można przenieść do wy-konywania innej pracy niż określona w umowie o pracę, zgodnej z jego kwalifikacjami. Przepis ten, odnosząc się do postanowień umowy o pracę, nie dotyczy mianowania i pracow-ników zatrudnionych na jego podstawie. Nauczyciela można przenieść do innej jednostki również w innej miejscowości, lecz wyłącznie zgodnie z jego kwalifikacjami. Nauczyciel przedszkola nie może zostać przeniesiony do szkoły, jeżeli nie posiada kwalifikacji do nau-czania w tego rodzaju placówce. Przeniesienie ma wyłącznie charakter czasowy, do trzech miesięcy, nie powoduje rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym przedszkolem.