STAN PRAWNY NA 28 KWIETNIA 2020 Statuty szkolne i wewnątrzszkolne systemy oceniania a specrozporządzenie koronawirusowe Opracował: dr Adam Balicki, prawnik i historyk, wykładowca akademicki, dyrektor szkoły. Autor licznych publikacji z zakresu prawa oświatowego, w tym komentarza do Ustawy o systemie oświaty i Ustawy Prawo oświatowe Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1481 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 493 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczególnej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2019 r. poz. 502). Elementy, które zawiera statut szkoły, reguluje art. 98 Ustawy Prawo oświatowe, a elementy statutu placówki (np. zespołu szkół) reguluje art. 112 Prawa oświatowego. Statut szkoły W związku ze zmianami w systemie oświaty wprowadzone zostały przepisy przejściowe, których celem było dokonanie zmian w określonym czasie w zakresie funkcjonujących typów szkół oraz ich statutów. Prawo oświatowe przeniosło regulacje dotyczące statutu szkoły na poziom ustawowy. W przypadku szkół i placówek niepublicznych, zgodnie z przepisem w art. 172 ust. 1 Prawa oświatowego, szkoła lub placówka działają na podstawie statutu nadanego przez osobę prowadzącą. Natomiast zgodnie z przepisem art. 172 ust. 2 Ustawy Prawo oświatowe statut szkoły lub placówki niepublicznej powinien określać: • nazwę, typ szkoły lub cel placówki oraz jej zadania, • osobę prowadzącą szkołę lub placówkę, • organy szkoły lub placówki oraz zakres ich zadań, • organizację szkoły lub placówki, • prawa i obowiązki pracowników oraz uczniów szkoły lub placówki, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły lub placówki, • zasady przyjmowania uczniów do szkoły lub placówki, • sposób uzyskiwania środków finansowych na działalność szkoły lub placówki, • w przypadku niepublicznej szkoły artystycznej o uprawnieniach szkoły publicznej –zasady przeprowadzania sprawdzianu uzdolnień, predyspozycji lub praktycznych umiejętności niezbędnych do podjęcia kształcenia w danej szkole artystycznej, • w przypadku młodzieżowych ośrodków wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych oraz specjalnych ośrodków wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych – wysokość opłat wnoszonych przez wychowanków ośrodka za pobyt i wyżywienie oraz termin i sposób wnoszenia tych opłat, jeżeli ośrodek pobiera opłaty. Regulacje dotyczące statutu szkół publicznych określone zostały w przepisie art. 98 Prawa oświatowego. Według art. 98 ust. 1 statut szkoły zawiera w szczególności: • nazwę i typ szkoły oraz jej siedzibę, a w przypadku gdy szkoła wchodzi w skład zespołu szkół – także nazwę tego zespołu, • imię szkoły, o ile zostało nadane, • nazwę i siedzibę organu prowadzącego szkołę, • cele i zadania szkoły wynikające z przepisów prawa oraz sposób ich wykonywania, w tym w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, organizowania opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi, umożliwiania uczniom podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa oraz zasad promocji i ochrony zdrowia, • organy szkoły oraz ich szczegółowe kompetencje, a także szczegółowe warunki współdziałania organów szkoły oraz sposób rozwiązywania sporów między nimi, • organizację pracy szkoły, w tym organizację oddziałów sportowych, mistrzostwa sportowego, dwujęzycznych, integracyjnych, specjalnych i klas wstępnych, z uwzględnieniem organizacji nauczania i oceniania w tych klasach, oraz organizację nauczania języka mniejszości narodowych, mniejszości etnicznych lub języka regionalnego, jeżeli szkoła takie oddziały lub nauczanie prowadzi, organizację wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, jeżeli szkoła je prowadzi, a także zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, jeżeli są prowadzone, • zakres zadań nauczycieli, w tym nauczyciela wychowawcy i nauczyciela bibliotekarza, oraz innych pracowników szkoły, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę, a także sposób i formy wykonywania zadań dostosowane do wieku i potrzeb uczniów oraz warunków środowiskowych szkoły, • szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów, • nazwę zawodu lub zawodów, w których kształci szkoła – w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, • szczegółową organizację praktycznej nauki zawodu – w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, • organizację zajęć edukacyjnych w ramach kształcenia zawodowego – w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, • organizację pracowni szkolnych, w szczególności pracowni ćwiczeń praktycznych, pracowni symulacyjnych oraz warsztatów szkolnych do realizacji zajęć praktycznych, jeżeli szkoła takie pracownie i warsztaty posiada, • organizację dodatkowych zajęć dla uczniów, zwiększających szanse ich zatrudnienia, jeżeli szkoła takie zajęcia prowadzi, • organizację kształcenia ogólnego i zawodowego pracowników młodocianych – w przypadku szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, • określenie formy kształcenia – stacjonarnej lub zaocznej – w przypadku szkoły dla dorosłych, • organizację wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego, • prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, a także tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia, • rodzaje nagród i warunki ich przyznawania uczniom oraz tryb wnoszenia zastrzeżeń do przyznanej nagrody, • rodzaje kar stosowanych wobec uczniów oraz tryb odwoływania się od kary, • przypadki, w których dyrektor szkoły podstawowej może wystąpić do kuratora oświaty z wnioskiem o przeniesienie ucznia do innej szkoły, • sposób organizacji i realizacji działań wolontariatu, • formy opieki i pomocy uczniom, którym z przyczyn rozwojowych, rodzinnych lub losowych potrzebne są pomoc i wsparcie, • organizację biblioteki szkolnej oraz warunki i zakres współpracy biblioteki szkolnej z uczniami, nauczycielami i rodzicami oraz innymi bibliotekami, • organizację internatu, o ile został w szkole zorganizowany, • organizację świetlicy, z uwzględnieniem warunków wszechstronnego rozwoju ucznia – w przypadku szkoły podstawowej i szkoły prowadzącej kształcenie specjalne, • warunki stosowania sztandaru szkoły, godła szkoły oraz ceremoniału szkolnego, o ile zostały ustanowione. W przypadku szkoły dla dzieci i młodzieży statut powinien określać: • organizację współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, • organizację i formy współdziałania szkoły z rodzicami w zakresie nauczania, wychowania, opieki i profilaktyki, • organizację współdziałania ze stowarzyszeniami lub innymi organizacjami w zakresie działalności innowacyjnej. W przypadku szkół dla dorosłych statut powinien określać również zasady uczęszczania na wybrane zajęcia edukacyjne przez osoby przygotowujące się do egzaminów eksternistycznych. W szkołach dla młodzieży statut musi uwzględniać cele i zadania szkoły określone w programie wychowawczo-profilaktycznym. Stosownie do art. 99 Prawa oświatowego obowiązki ucznia powinny zostać określone w statucie w zakresie: • właściwego zachowania podczas zajęć edukacyjnych, • usprawiedliwiania w określonych terminie i formie nieobecności na zajęciach edukacyjnych, w tym formy usprawiedliwiania nieobecności przez osoby pełnoletnie, • przestrzegania zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły lub noszenia na terenie szkoły jednolitego stroju, • przestrzegania warunków wnoszenia telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na teren szkoły i korzystania z nich, • właściwego zachowania wobec nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz pozostałych uczniów. Zmiany w statutach szkół w związku z wprowadzeniem specrozporządzenia W związku z czasowym ograniczeniem funkcjonowania jednostek oświaty weszło w życie Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Przywołane Rozporządzenie wprowadziło obowiązek prowadzenia nauczania przy wykorzystaniu metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji nauczania. Jednocześnie jego przepisy wprowadziły w okresie czasowego zawieszenia zajęć w szkołach zmiany dotyczące egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych oraz sprawdzających. Zgodnie z § 2 pkt 4 Rozporządzenia dyrektor szkoły we współpracy z nauczycielami ustala sposób monitorowania postępów uczniów w nauce oraz sposób weryfikacji wiedzy i umiejętności uczniów, w tym również informowania uczniów lub rodziców o postępach ucznia w nauce, a także uzyskanych przez niego ocenach. Według § 2 pkt 5 przywołanego aktu prawnego dyrektor szkoły ustala warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności oraz warunki i sposób ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej z zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny, a także warunki i sposób zaliczania zajęć realizowanych w formach pozaszkolnych. Jednocześnie przepis w § 13 tego Rozporządzenia zawiesił stosowanie przepisów dotyczących m.in. oceniania i egzaminowania w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty. Przywołane Rozporządzenie oraz jego nowelizacje regulują zagadnienia, które powinny być przedmiotem regulacji statutów szkół i placówek. Nie ma jednak potrzeby nowelizowania statutów szkół i placówek w celu dostosowania ich do tego aktu prawnego w okresie przejściowym. Dyrektorze, pamiętaj! • w Ustawie Prawo oświatowe regulacje dotyczące statutów szkół publicznych zostały przeniesione do tej Ustawy, • licea ogólnokształcące i technika powinny mieć uchwalone nowe statuty, ponieważ poprzednie straciły moc 30 listopada 2019 r., • w przypadku szkoły branżowej II stopnia – statuty powinny zostać nadane przez organ prowadzący, • w przypadku czynności dotyczących funkcjonowania szkoły w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek oświaty z powodu zawieszenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych i podejmowanych na podstawie Rozporządzenia MEN w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 nie ma potrzeby nowelizacji statutu szkoły.