STAN PRAWNY NA 21 LUTEGO 2020 Rekrutacja do technikum i szkół branżowych – sprawdzanie uzdolnień kierunkowych, obowiązujące badania Opracowała: Ewa Norkowska, konsultant ds. prawa oświatowego, kadry kierowniczej, nadzoru pedagogicznego, ewaluacji. Ekspert MEN-u ds. awansu zawodowego nauczycieli. Wieloletni dyrektor, aktualnie kierownik ds. kształcenia zawodowego w Dolnośląskim Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli we Wrocławiu Podstawa prawna; • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r. poz. 341 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 316 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 sierpnia 2019 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół, placówek i centrów (Dz.U. z 2019 r. poz. 1737), • Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1175), • Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1889 ze zm.), • Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich (Dz.U. z 2019 r. poz. 2197), • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 ze zm.). Nie każdy uczeń może podjąć naukę wymarzonego zawodu. Często jest to uwarunkowane stanem zdrowia lub brakiem wymaganych predyspozycji. Dlatego ustawodawca uzależnił przyjęcie ucznia do danej szkoły/klasy od wyników badań lekarskich, psychologicznych bądź wyników sprawdzianu szczególnych indywidualnych predyspozycji ucznia, niezbędnych na danym kierunku kształcenia. Badania lekarskie Do klasy I szkoły ponadpodstawowej kształcącej w zawodach (pięcioletniego technikum, trzyletniej branżowej szkoły I stopnia, szkoły branżowej II stopnia i szkoły policealnej) przyjmuje się kandydatów, którzy oprócz świadectwa ukończenia szkoły, uprawniającego do podjęcia nauki w wybranej placówce, muszą przedstawić zaświadczenie/orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu. Rodzaje zaświadczeń przedstawia poniższa tabela. Lp. Osoba zobowiązana do przedstawienia zaświadczenia/orzeczenia o stanie zdrowia Rodzaj dokumentu 1. kandydat do szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe zaświadczenie lekarskie zawierające orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 6 ust. 5 Ustawy o służbie medycyny pracy 2. kandydat do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. orzeczenie lekarskie wydawane w formie świadectwa zdrowia o zdolności do pracy na statku, o którym mowa w art. 4 ust. 2 Ustawy o pracy na morzu; kandydatów nie obowiązuje warunek posiadania zaświadczenia, które dotyczy kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe 3. kandydat do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wydane zgodnie z przepisami rozdziału 12 Ustawy o kierujących pojazdami 4. kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie podstawowym dla rybołówstwa, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje kształcenie zgodnie z wymogami określonymi w postanowieniach konwencji dotyczących wymagań w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht orzeczenie lekarskie wydawane w formie świadectwa zdrowia o zdolności do pracy na statku rybackim, o którym mowa w art. 4 ust. 1 Ustawy o pracy na statkach rybackich; w tym przypadku nie obowiązuje warunek posiadania zaświadczenia, które dotyczy kandydatów do szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlegają (rozdział 12 Ustawy o kierujących pojazdami): • kandydat do szkoły ponadpodstawowej lub uczeń szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym lub do uzyskania kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i umiejętności kierowania pojazdem silnikowym bądź realizującej przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym w ramach dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów, • kandydat na kwalifikacyjny kurs zawodowy lub słuchacz kwalifikacyjnego kursu zawodowego, w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, dla której podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym lub do uzyskania kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i umiejętności kierowania pojazdem silnikowym. Badanie lekarskie dla kandydata do szkoły ponadpodstawowej lub ucznia szkoły odbywa się na podstawie skierowania. Natomiast kandydat na kwalifikacyjny kurs zawodowy lub słuchacz kwalifikacyjnego kursu zawodowego poddawani są badaniu na swój wniosek. Badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badania lekarskiego przeprowadzanego dla kandydatów i uczniów oraz dla niepełnoletnich słuchaczy i kandydatów na kwalifikacyjny kurs zawodowy. Za badanie lekarskie przeprowadzone przez uprawnionego lekarza pobiera się opłatę, której wysokość nie może przekroczyć 200 zł za każde z tych badań. Badanie lekarskie przeprowadzane dla kandydatów, uczniów i słuchaczy wykonuje się w ramach realizacji zadania służby medycyny pracy, z tym że badanie to przeprowadzają lekarze posiadający dodatkowo uprawnienia do przeprowadzania badań lekarskich kandydatów na kierowców i kierowców określonych w odrębnych przepisach. Osoba podlegająca badaniu lekarskiemu, a w przypadku niepełnoletniego kandydata, ucznia i słuchacza – rodzic, jest zobowiązana wypełnić oświadczenie, w formie ankiety, dotyczące stanu zdrowia, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego. Ankietę składa się uprawnionemu lekarzowi. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza specjalisty lub psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych. Uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie: • terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami, • pojazdów, którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania, • specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem. Badanie psychologiczne Kandydat do szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C lub C+E, oprócz zaświadczenia lekarskiego, musi przedstawić orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, wskazane art. 84 ust. 1 Ustawy o kierujących pojazdami (art. 134 ust.1 pkt 5 upo.). Badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu podlegają (rozdział 13Ustawy o kierujących pojazdami): • kandydat do szkoły ponadpodstawowej lub uczeń szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C lub C+E, • kandydat na kwalifikacyjny kurs zawodowy lub słuchacz kwalifikacyjnego kursu zawodowego, w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, dla której podstawa programowa przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C lub C+E. Badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu jest przeprowadzane przez uprawnionego do wykonywania tych badań psychologa w pracowni psychologicznej prowadzonej przez: • przedsiębiorcę wpisanego do rejestru przedsiębiorców prowadzących pracownię psychologiczną, • jednostkę organizacyjną podległą ministrowi obrony narodowej – w zakresie badań osób na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, • jednostkę organizacyjną służb podległych lub nadzorowanych przez ministra właściwego ds. wewnętrznych lub zakład opieki zdrowotnej nadzorowany przez ww. ministra, • jednostkę sektora finansów publicznych. Badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań dla kandydatów i uczniów szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym w zakresie prawa jazdy kategorii C lub C+E. Skierowanie na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu dla kandydatów i uczniów wydaje dyrektor szkoły. Badanie to jest finansowane przez organ prowadzący szkołę. Orzeczenie psychologiczne dla kandydatów i uczniów wydaje uprawniony psycholog. Zapamiętaj! Badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu przeprowadzane dla kandydatów i uczniów nie może być podstawą do wydania prawa jazdy. Badania szczególnych indywidualnych predyspozycji Jeżeli program nauczania realizowany w szkole lub oddziale wymaga od kandydatów szczególnych indywidualnych predyspozycji, na wniosek dyrektora szkoły ponadpodstawowej, pozytywnie zaopiniowany przez kuratora oświaty, minister właściwy ds. oświaty i wychowania może wyrazić zgodę na przeprowadzenie sprawdzianu uzdolnień kierunkowych, na warunkach ustalonych przez radę pedagogiczną (jeżeli organ prowadzący wyrazi zgodę na dodatkowe godziny zajęć edukacyjnych w zakresie realizacji programu nauczania wymagającego od ucznia szczególnych indywidualnych predyspozycji). Przytoczone przepisy stosuje się odpowiednio do postępowania rekrutacyjnego do klasy I publicznej szkoły ponadpodstawowej integracyjnej lub oddziału integracyjnego w publicznej szkole ponadpodstawowej ogólnodostępnej, w przypadku kandydatów nieposiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego ze względu na niepełnosprawność. W przypadku kandydatów ubiegających się o przyjęcie do oddziałów wymagających szczególnych indywidualnych predyspozycji komisje rekrutacyjne biorą pod uwagę wyniki sprawdzianu uzdolnień kierunkowych. Wcześniej jednak komisje rekrutacyjne powinny zapewnić warunki umożliwiające przeprowadzenie: • sprawdzianu uzdolnień kierunkowych, o którym mowa w art. 134 ust. 5 i art. 135 ust. 7 upo. (warunki ustala rada pedagogiczna), • prób sprawności fizycznej, o których mowa w art. 137 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 (warunki ustala polski związek sportowy właściwy dla danego sportu, w którym jest prowadzone szkolenie sportowe w danej szkole lub danym oddziale) oraz art. 143 ust. 1 pkt 4 upo. (warunki ustala rada pedagogiczna), • sprawdzianu predyspozycji językowych, o którym mowa w art. 138 ust. 1, art. 139 ust. 1 pkt 2 i art. 140 ust. 2 upo., • sprawdzianu kompetencji językowych, o którym mowa w art. 140 ust. 1 upo., • sprawdzianu uzdolnień lub predyspozycji przydatnych w danym zawodzie, o którym mowa w art. 136 ust. 2 upo. (warunki ustala rada pedagogiczna), • rozmowy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 141 ust. 6 upo. – dotyczy kandydata, który nie posiada dokumentu potwierdzającego ukończenie klasy VI sześcioletniej szkoły podstawowej albo klasy VI lub VII ośmioletniej szkoły podstawowej. Rekrutacja do szkół i publicznych placówek artystycznych Do publicznych szkół i publicznych placówek artystycznych mogą być przyjmowani kandydaci, którzy uzyskali pozytywny wynik postępowania rekrutacyjnego. Do pierwszego etapu postępowania rekrutacyjnego dopuszcza się kandydatów, którzy do wniosku o przyjęcie do publicznej szkoły lub publicznej placówki artystycznej dołączyli zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia kształcenia w danej publicznej szkole lub publicznej placówce artystycznej, wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Ważne! Publiczna szkoła artystyczna prowadząca kształcenie zawodowe może, w zależności od zakresu kształcenia, zażądać zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia kształcenia w danym zawodzie, specjalności lub specjalizacji, wydanego przez lekarza specjalistę właściwego ze względu na zakres kształcenia w danym zawodzie, specjalności lub specjalizacji. Na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego są brane pod uwagę wyniki badania przydatności albo egzaminu wstępnego w zakresie uzdolnień, predyspozycji lub praktycznych umiejętności. Dla kandydata ubiegającego się o przyjęcie do publicznej szkoły lub publicznej placówki artystycznej do klasy wyższej niż I albo roku kształcenia wyższego niż I przeprowadza się egzamin kwalifikacyjny, który ma na celu sprawdzenie, czy predyspozycje i poziom umiejętności kandydata odpowiadają programowi klasy albo roku kształcenia w publicznej szkole lub publicznej placówce artystycznej, do której kandydat ma być przyjęty.