STAN PRAWNY NA 15 LISTOPADA 2019 Zawieranie przez przedszkola publiczne umów cywilnoprawnych z rodzicami Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, główny specjalista w Wydziale Oświaty w Urzędzie Miasta w Dąbrowie Górniczej, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty oraz szeregu publikacji z zakresu prawa oświatowego Czy obecnie przedszkola publiczne powinny zawierać umowy cywilnoprawne z rodzicami w sprawie pobierania opłat za godziny dodatkowe oraz za wyżywienie? Ze stanowiska MEN-u, opublikowanego 2 marca 2018 r., wynika, że nie ma podstaw do zawierania takich umów, jednak przedszkola je podpisują. Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm.), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.). Od 1 stycznia 2018 r. obowiązuje nowa podstawa prawna do ustalania wysokości opłaty pobieranej przez przedszkola gminne. Jest nim mianowicie art. 52 Ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Zgodnie z ust. 1 tej regulacji rada gminy określa wysokość opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego uczniów objętych wychowaniem przedszkolnym do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą sześć lat, w prowadzonym przez gminę publicznym przedszkolu i oddziale przedszkolnym w publicznej szkole podstawowej, w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Biorąc zatem pod uwagę przytoczony przepis Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, rada gminy ustala wysokość opłaty pobieranej przez gminne przedszkole, ale jest to opłata wyłącznie za korzystanie z wychowania przedszkolnego w czasie wykraczającym poza czas, w którym przedszkole gwarantuje bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych zmieniła jednak charakter opłaty pobieranej od rodziców za pobyt dziecka w przedszkolu. Dotąd bowiem była to opłata o charakterze cywilnoprawnym, co oznacza, że podstawą do jej naliczania i pobierania od konkretnego rodzica była umowa zawarta między przedszkolem a rodzicami dziecka. Tymczasem Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych wprowadza w art. 52 ust. 13 regulację, zgodnie z którą opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w publicznych placówkach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz opłaty za korzystanie z wyżywienia w takich placówkach stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. O ile opłaty za przedszkola mające charakter cywilnoprawny były dotychczas pobierane na podstawie umowy zawartej z rodzicami, o tyle teraz podstawą do ich pobierania jest przepis prawa, ale jednocześnie sama opłata powinna zostać nałożona w drodze decyzji administracyjnej, co wskazuje, że obowiązujące obecnie regulacje nie pozwalają na naliczenie opłaty przez dyrektora, jak to się działo dotychczas. Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do wątpliwości wynikających z kontrowersyjnego zapisu. W wyjaśnieniach MEN-u czytamy, że: „(…) ustalenie wysokości opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego w przedszkolach prowadzonych przez gminę następuje w drodze uchwały rady gminy. Nie ma podstaw do zawierania przez dyrektorów przedszkoli publicznych umów cywilnoprawnych z rodzicami, określających wysokość i zasady wnoszenia opłat”. Takie stanowisko nie jest słuszne, o ile bowiem w przypadku opłaty publicznoprawnej to przepis prawa – w tym przypadku art. 52 Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz podjęta w oparciu o niego uchwała rady gminy – jest podstawą do naliczenia opłat, to jednak fakt, iż opłata nie wynika z umowy, nie oznacza, że przedszkola nie powinny już żadnych umów z rodzicami zawierać. Dokument ten jest ważny i należy go sporządzać, choćby dlatego, że wiąże rodziców z przedszkolem, wskazuje strony umowy czy deklarowany czas korzystania z przedszkola. Dlatego też, pomimo zmiany charakteru opłaty, umowy nadal powinny być zawierane. Oficyna MM nie udziela porad prawnych. Odpowiedzi są wyłącznie wyrazem własnej oceny Doradcy Prawnego Oficyny MM. Nie stanowią urzędowej wykładni prawa, a ich zastosowanie nie może rodzić odpowiedzialności za ewentualne skutki zastosowania zaproponowanych rozwiązań zarówno ze strony Oficyny MM, jak i Doradcy Prawnego Oficyny MM