STAN PRAWNY NA 18 PAŹDZIERNIKA 2019 Rozporządzenie MEN w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków – omówienie zmian Opracował: Michał Koczan, radca prawny, absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu, współzałożyciel Kancelarii Koczan Górny Radcy Prawni Podstawa prawna: • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2019 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz.U. z 2019 r. poz. 1700 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1481), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Ustawa z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2245 ze zm.), • Ustawa z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 52 ze zm.), • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm.), • Zalecenie Rady z dnia 22 maja 2017 r. w sprawie europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się̨ przez całe życie i uchylające zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (Dz.Urz.C 189 z 15.06.2017, s. 15), • Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2153 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 373). 27 sierpnia 2019 r. podpisano nowe Rozporządzenie w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków, które zastąpiło dotychczasowe Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych. Konieczność wprowadzenia nowego Rozporządzenia wynika ze zmiany treści delegacji ustawowej zawartej w art. 11 ust. 2 Ustawy o systemie oświaty, wprowadzonej Ustawą o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Nowe Rozporządzenie, podobnie jak wcześniejsze, określa warunki i tryb wydawania oraz wzory świadectw, certyfikatów, zaświadczeń, aneksów, dyplomów państwowych i innych druków dla przedszkoli oraz szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a także dla dotychczasowych gimnazjów dla dorosłych i szkół ponadgimnazjalnych. Prawno-materialne przepisy nowego Rozporządzenia nie różnią się zbytnio od zastępowanego przezeń aktu prawnego. Nie oznacza to jednak, że nie wprowadzono w zakresie normowanej materii kilku istotnych zmian. Szkolnictwo branżowe Zacząć należy od kwestii odnoszących się do druków szkolnych z obszaru szkolnictwa branżowego. Przepisy nowego Rozporządzenia dostosowane zostały do zmian w nazewnictwie wprowadzonych Ustawą o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Tak więc zmianie uległa nazwa egzaminu zawodowego (dotychczas nazywanego egzaminem potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie) i, w konsekwencji, zmieniły się nazwy dokumentów, które można uzyskać po zdaniu egzaminu zawodowego: certyfikat kwalifikacji zawodowej zastąpi świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie, a dyplom zawodowy – dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. W treści Rozporządzenia nie znajdziemy już placówki kształcenia praktycznego, którą zastąpiło centrum kształcenia zawodowego. Na świadectwach ukończenia szkół prowadzących kształcenie zawodowe dodano informację o tym, że świadectwo ukończenia danej szkoły nie potwierdza uzyskania kwalifikacji w zawodzie. Do nowego Rozporządzenia dodano także wzory druku o zawodzie, zaświadczenia o przebiegu nauczania oraz poddruku duplikatu. Świadectwa w języku mniejszości narodowej W celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych dotyczących przygotowania do druku części świadectw szkolnych w języku mniejszości narodowej, etnicznej lub języku regionalnym, nowe Rozporządzenie w załącznikach nr 1 (pkt 15) oraz nr 5 (pkt 14) stanowi, że tłumaczenie, wydruk i wypełnienie świadectwa w odpowiednim języku danej mniejszości narodowej, etnicznej lub języku regionalnym zapewnia dyrektor szkoły. Ponadto na świadectwie szkolnym promocyjnym i na świadectwie ukończenia szkoły ucznia, który realizował dodatkowo zajęcia z geografii państwa, z którego obszarem kulturowym utożsamia się mniejszość narodowa, umieszcza się te zajęcia w części „Inne zajęcia”, wpisując nazwę tych zajęć („geografia”) oraz nazwę tego państwa. W miejscu przeznaczonym na wpisanie oceny z tych zajęć wpisuje się odpowiednio „uczestniczył” lub „uczestniczyła”. Arkusze ocen Nowe Rozporządzenie dostosowuje również arkusze ocen w zakresie, w jakim na podstawie przepisów Ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw przekształciły szkołę niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej w szkołę niepubliczną. Kolejną zmianą jest dostosowanie formatu arkusza ocen ucznia technikum do formatu arkusza ocen ucznia liceum ogólnokształcącego. Polska Rama Kwalifikacji Podpisane 27 sierpnia 2019 r. Rozporządzenie modyfikuje wzory druków zawierające odniesienie do odpowiedniego poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji, które od 2017 r. informują o poziomie kwalifikacji i są umieszczane na dyplomach i świadectwach oraz innych dokumentach potwierdzających kwalifikacje. Zgodnie z nowymi przepisami znak graficzny ma informować nie tylko o przypisanym do kwalifikacji poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji (dalej: PRK), ale również o odpowiadającym mu poziomie europejskich ram kwalifikacji. Prowadzenie imiennych ewidencji wydawanych dokumentów W § 5 ust. 7 nowego Rozporządzenia uzupełnione i doprecyzowane zostały przepisy dotyczące prowadzenia imiennych ewidencji wydanych dokumentów. W przypadkach, o których mowa w § 17 ust. 8, § 22 ust. 4, § 23 ust. 1 i § 26 ust. 6 i 7, w ewidencjach, o których mowa odpowiednio w ust. 2–4 i 6: • wpisuje się adnotację o zniszczeniu dokumentu, który podlegał zwrotowi, • nadaje się nowy numer wydanego dokumentu lub jego duplikatu oraz wpisuje się datę odbioru dokumentu lub jego duplikatu; ewidencja zawiera: o w przypadku ewidencji, o której mowa w ust. 2 i 3 – podpis ucznia albo absolwenta lub rodziców niepełnoletniego ucznia albo rodziców niepełnoletniego absolwenta, którzy odebrali dokument lub jego duplikat, o w przypadku ewidencji, o której mowa w ust. 4 pkt 3 – podpis osoby, która otrzymała dokument lub jego duplikat, albo zwrotne potwierdzenie odbioru listu poleconego, jeżeli dokument lub jego duplikat przesłano pocztą. Ponadto w § 5 Rozporządzenia uzupełnione i doprecyzowane zostały przepisy dotyczące wydawania duplikatów przez szkołę, kuratora oświaty i okręgową komisję egzaminacyjną. Świadectwo dojrzałości W § 8 doprecyzowano, jakie informacje mają być wpisywane na świadectwie dojrzałości. Zgodnie z ust. 2 na świadectwie dojrzałości w części przeznaczonej na wpisanie: • wyników z przedmiotów obowiązkowych – wpisuje się̨ wyniki uzyskane na egzaminie maturalnym z przedmiotów obowiązkowych, • wyników z przedmiotów dodatkowych: o wpisuje się wyniki uzyskane na egzaminie maturalnym z przedmiotów dodatkowych – jeżeli absolwent do nich przystępował, o wstawia się poziomą kreskę – jeżeli absolwent nie przystępował do egzaminu maturalnego z przedmiotów dodatkowych w przypadku, o którym mowa w art. 44zzd ust. 4b uso. Ponadto zgodnie z brzmieniem § 8 ust. 8 nowego Rozporządzenia w przypadku absolwentów, o których mowa w art. 44zzd ust. 4b uso., na świadectwie dojrzałości, pod częścią̨ przeznaczoną na wpisanie wyników uzyskanych na egzaminie maturalnym z przedmiotów dodatkowych, wpisuje się informację: • „Absolwent spełnia warunki uzyskania dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie nauczanym na poziomie technika” albo • „Absolwent spełnia warunki uzyskania dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika”. Zmiana jest konsekwencją rozszerzenia katalogu przypadków, w których absolwent przystępujący do egzaminu maturalnego może zostać zwolniony z obowiązku przystąpienia do części pisemnej egzaminu maturalnego z jednego przedmiotu dodatkowego. Wydawanie nowych legitymacji Wraz z wydaniem nowego Rozporządzenia wprowadzono przepis regulujący tryb wydawania nowych legitymacji w związku ze zmianą imienia lub nazwiska ucznia. Na podstawie § 26 ust. 7 szkoła ma obowiązek wydać nową legitymację szkolną, e-legitymację szkolną, legitymację przedszkolną dla dziecka niepełnosprawnego i e-legitymację przedszkolną dla dziecka niepełnosprawnego za zwrotem legitymacji wydanej na poprzednie imię (imiona) lub nazwisko, jeżeli zmiana imienia (imion) lub nazwiska ucznia nastąpiła na podstawie decyzji administracyjnej albo orzeczenia sądowego. Zwracane dokumenty Zgodnie z § 27 nowego Rozporządzenia zwracane dokumenty, np. w związku z podwyższeniem rocznej oceny klasyfikacyjnej, zawierające błędy lub omyłki albo zwracane w związku z wymianą dokumentów spowodowaną zmianą imienia lub nazwiska dziecka oraz kopie dokumentów, mają podlegać niezwłocznemu zniszczeniu. Słuchacze pełnoletni w szkołach branżowych i policealnych Mając na uwadze, iż w branżowych szkołach II stopnia oraz szkołach policealnych co do zasady będą słuchacze pełnoletni, szkoły te będą funkcjonowały podobnie jak szkoły dla dorosłych, przy czym kształcenie będzie mogło odbywać się w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej. Wobec powyższego wprowadzono następujące zmiany: • zrezygnowano ze wzoru świadectw promocyjnych oraz świadectw z wyróżnieniem dla branżowej szkoły II stopnia, • określono wzór indeksu dla branżowej szkoły II stopnia, który jest taki sam jak dla szkoły policealnej; ponadto w indeksie dodano informację o ocenie z egzaminu semestralnego przeprowadzanego w formie zadania praktycznego, • arkusz ocen słuchacza branżowej szkoły II stopnia opracowano zgodnie z przepisami dotyczącymi oceniania i klasyfikowania w tym typie szkoły, m.in. w zakresie klasyfikacji semestralnej; natomiast w części odnoszącej się do wyników klasyfikacji semestralnej arkusz ten uwzględniał będzie oceny z egzaminu w formach określonych w Rozporządzeniu MEN w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, • w arkuszu ocen słuchacza szkoły policealnej, w części dotyczącej wyników klasyfikacji semestralnej, uwzględniono oceny z egzaminu w formach określonych w Rozporządzeniu MEN w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych. Uwagi Urzędu Ochrony Danych Osobowych Wzór legitymacji szkolnej (zarówno w postaci papierowej, jak i e-legitymacji oraz mLegitymacji) pozbawiony jest pola przeznaczonego na wpisanie adresu zamieszkania ucznia. Wynika to głównie z uwag Urzędu Ochrony Danych Osobowych, które przedłożono w trakcie prac nad Rozporządzeniem. Uwzględniona przez legislatora została również wskazówka dotycząca rezygnacji z umieszczania miejsca urodzenia ucznia na wzorach świadectw szkolnych, dokumentów wydawanych przez okręgowe komisje egzaminacyjne, indeksów i zaświadczeń o spełnianiu obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego. Pozostawiono natomiast miejsce urodzenia na wzorach arkuszy ocen, ponieważ są one wewnętrznymi dokumentami szkoły. Jednocześnie podjęto decyzję, że wzory w załączniku nr 7 (m.in. świadectwa dla absolwentów wygaszanych typów szkół) nie będą korygowane, ponieważ część szkół posiada jeszcze zakupione wcześniej druki. Zmiany we wzorach druków – załączniki nr 3, 4, 7 Do załącznika nr 3 wprowadzono nowe wzory certyfikatów kwalifikacji zawodowej oraz nowe wzory dyplomów zawodowych zawierające znaki graficzne PRK, a także suplement do dyplomu zawodowego. Ponadto w załącznikach nr 3 i 4 do nowego Rozporządzenia wprowadzono wiele zmian we wzorach druków. W znacznej części są to zmiany o charakterze korygującym, porządkującym i dostosowującym, np. w treści świadectwa promocyjnego i świadectwa ukończenia liceum ogólnokształcącego oraz technikum, jak również w arkuszach ocen dodano do obowiązkowych zajęć edukacyjnych przedmiot: język łaciński i kultura antyczna. W załączniku nr 7 wprowadzono następujące zmiany we wzorach druków: • na świadectwie ukończenia gimnazjum dla dorosłych, świadectwie ukończenia gimnazjum dla osób kończących dotychczasowe gimnazjum na podstawie egzaminów eksternistycznych, świadectwie potwierdzającym kwalifikacje zawodowe i dyplomie potwierdzającym kwalifikacje zawodowe pojawił się nowy znak graficzny PRK (wzór nr 16b), • odstąpiono od świadectw promocyjnych i świadectw z wyróżnieniem dla słuchaczy branżowej szkoły II stopnia będących absolwentami dotychczasowego gimnazjum, • na wzorze odpowiednio 53c i 63n wprowadzono arkusz ocen dla uczniów klasy VII i VIII szkoły podstawowej, którzy zmieniają szkołę; wzory te zawierają dodatkową, pierwszą stronę, na której mają zostać wpisane dane o uczniu wraz z danymi szkoły, do której uczeń został przyjęty, • wprowadzono wzory druków świadectw promocyjnych (wzór nr 23b i 24b) oraz świadectw ukończenia szkoły dla uczniów branżowej szkoły będących absolwentami dotychczasowego gimnazjum (wzór nr 25b, 26b i 26a), a także arkusze ocen dla tych uczniów (wzór nr 62a i 63j). Inne zmiany Gwoli dostosowania przepisów nowego aktu wykonawczego do nowo obowiązujących nazw instytucji, dotychczasowe „szkolne punkty konsultacyjne” zastąpiono „szkołami polskimi”. W § 17 ust. 9 nowego Rozporządzenia doprecyzowano datę wydania świadectwa ukończenia szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego na podstawie egzaminów eksternistycznych, świadectwa dojrzałości, aneksu do świadectwa dojrzałości, certyfikatu, dyplomu i zaświadczenia. Jest to data określona w komunikacie w sprawie harmonogramu przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego i egzaminu zawodowego w terminie głównym i terminie dodatkowym, a w przypadku egzaminu maturalnego – również w terminie poprawkowym, oraz egzaminów eksternistycznych, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 3 Ustawy o systemie oświaty. W wyniku zmiany art. 33 ust. 1 pkt 3 lit. b Ustawy o finansowaniu zadań oświatowych do treści nowego Rozporządzenia wprowadzono przepis odnoszący się do poświadczania za zgodność kopii z oryginałem świadectwa przez dyrektora szkoły w przypadku określonym tym przepisem.