STAN PRAWNY NA 23 STYCZNIA 2026

Czy wytwarzane w przedszkolach odpady objęte zostały szczególnymi przepisami określającymi sposób postępowania z nimi? Jak powinna wyglądać prawidłowa gospodarka odpadami w niepublicznych placówkach przedszkolnych? Czy w procesie tym można wskazać elementy szczególnie istotne?

Przedszkole jako posiadacz odpadów

Najważniejsze obowiązki niepublicznego przedszkola w zakresie postepowania z odpadami należy rozważyć na podstawie przepisów dotyczących odpadów, utrzymania czystości w gminach oraz przepisów prawa oświatowego. Warto zauważyć, że Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach opisuje ogólne zasady postepowania z odpadami (choć dokonuje tego w sposób bardzo obszerny), natomiast Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma dla przedszkoli znaczenie pod kątem postępowania ze szczególnym i powszechnym rodzajem odpadów – tj. z odpadami komunalnymi.

W sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w Ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należy stosować Ustawę o odpadach, która przede wszystkim definiuje „posiadacza odpadów” jako ich wytwórcę lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które znajdują się w posiadaniu odpadów. Definicji tej towarzyszy domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Biorąc pod uwagę ustawową definicję „wytwórcy odpadów”, należy uznać, że wytwórcą będzie każdy człowiek lub podmiot,  których działalność lub bytowanie powodują powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów). Będzie nim także podmiot przeprowadzający wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw będzie już jednak podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Aby uznać podmiot prowadzący przedszkole za posiadacza odpadów (w praktyce status posiadacza będzie często mieć osoba fizyczna prowadząca placówkę), wystarczy, że wskutek działalności jednostki powstały na jego terenie odpady, takie jak resztki jedzenia, lub zostały one na jej terenie pozostawione.

Odpady komunalne

Ustawa o odpadach zawiera rozbudowaną definicję odpadów komunalnych. Przepisy określają je jako odpady powstające zarówno w gospodarstwach domowych, jak i pochodzące od innych wytwórców odpadów. Odpady te należy nazwać komunalnymi, jeśli ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych. Będą to zwłaszcza niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane m.in. ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli pod względem charakteru i składu przypominają one odpady z gospodarstw domowych (np. papier, tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, materace, meble, zużyty sprzęt elektroniczny).

Do definicji odpadów komunalnych nie wchodzą odpady z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych. Jednocześnie zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi, nawet gdy poddano je przetwarzaniu, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości.

Obowiązki związane z czystością

Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach zobowiązuje dyrektora do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków w zakresie zarówno pobytu w placówce, jak i uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez przedszkole poza obiektami należącymi do tej jednostki. Tym samym właściwe planowanie, wdrażanie i egzekwowanie zasad postępowania z odpadami stanowi jeden z priorytetów działalności placówki, czemu nietrudno się dziwić w obliczu zagrożeń dla zdrowia podopiecznych, jakie mogą powodować różnego rodzaju odpady.

Zgodnie z Ustawą o odpadach wytwórca odpadów musi gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami. Może on też zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami zewnętrznym podmiotom, które w tym celu dopuszcza ww. ustawa (np. podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na ich przetwarzanie). Posiadacz odpadów ma obowiązek postępować z odpadami w sposób zgodny z zasadami gospodarki odpadami, o których mowa w art. 16–31 Ustawy o odpadach.

W kontekście obowiązków niepublicznego przedszkola z najważniejszych postanowień wymienionych w tych przepisach wynika, że:

• gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska i nie może ona m.in. powodować uciążliwości poprzez zapach,
• należy tak planować, projektować i prowadzić działania, które prowadzą do powstawania odpadów, aby w pierwszej kolejności zapobiegać ich powstawaniu lub ograniczać ilość odpadów i ich negatywne oddziaływanie na życie oraz zdrowie ludzi, a także na środowisko,
• odpady należy zbierać w sposób selektywny, tj. tak, aby dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmował jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami,
• istnieją zasady postępowania z odpadami niebezpiecznymi, w tym generalny zakaz mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów, mieszania odpadów niebezpiecznych z innymi niż niebezpieczne, a także mieszania ich z substancjami, materiałami lub przedmiotami, w tym rozcieńczania substancji niebezpiecznych.