STAN PRAWNY NA 27 SIERPNIA 2019 Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków dzieci i młodzieży szkolnej Opracował: Roman Lorens, konsultant ds. organizacji i zarządzania oświatą, ekspert ds. awansu zawodowego nauczycieli, były długoletni dyrektor szkoły. Lider i koordynator doskonalenia zawodowego nauczycieli i kadry kierowniczej szkół. Autor licznych artykułów z zakresu zarządzania oświatą i publikacji książkowych Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1481), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Raport Rzecznika Finansowego Ubezpieczenia szkolne, https://rf.gov.pl/pdf/Raport-ubezp%20szkolne-wersja%20ost-czerwiec%202017.pdf (dostęp: 22.06.2019 r.), • Pismo Departamentu Zwiększania Szans Edukacyjnych Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 15 września 2014 r. (DZSE.WSEWU.6131.22.2014), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z 2018 r. poz. 1055 ze zm.). Umowa ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) dzieci i młodzieży szkolnej jest dobrowolną umową ubezpieczenia. Umowa ta może być zawarta wyłącznie z woli rodziców. Dotyczy to zarówno nieszczęśliwych wypadków zaistniałych w czasie zajęć edukacyjnych realizowanych na terenie szkoły, jak i wycieczek szkolnych oraz wypoczynku organizowanego w kraju. Szkoła nie ma prawa żądać od rodziców pisania oświadczenia o rezygnacji z ubezpieczenia dziecka czy przedłożenia kopii polisy ubezpieczeniowej na dowód tego, że dziecko jest objęte innym ubezpieczeniem. Dobrowolność ubezpieczenia NNW Zgodnie ze stanowiskiem MEN w obecnym stanie prawnym nie ma regulacji ustanawiających obowiązkowe ubezpieczenia w odniesieniu do działalności szkół i placówek oświatowych, z wyjątkiem sytuacji, w której szkoła organizuje wycieczkę zagraniczną lub wypoczynek za granicą (samodzielnie lub we współpracy z przedsiębiorcami zajmującymi się działalnością turystyczną). Umowa ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) dzieci i młodzieży szkolnej jest dobrowolną umową ubezpieczenia. W praktyce może być ona zatem zawarta wyłącznie z woli rodziców. Ważne! Przepisy Ustawy Prawo oświatowe nie upoważniają dyrektora szkoły czy innych organów szkoły do podejmowania czynności związanych z zawieraniem umów ubezpieczenia na rzecz uczniów. Także rady rodziców nie mają upoważnienia prawnego do zawierania jakichkolwiek umów, w tym umów ubezpieczenia grupowego NNW. Mogą jednak, zgodnie z art. 84 ust. 1 ww. Ustawy, wnioskować do organu prowadzącego we wszystkich sprawach szkoły, w tym również w sprawach dotyczących ubezpieczenia. To rodzice rozstrzygają, czy należy w szkole ubezpieczyć dziecko i to od nich zależy przyjęty sposób procedowania wyboru ubezpieczyciela oraz oferty. Żądanie przez dyrektorów szkół i placówek od rodziców pokrycia kosztów ubezpieczenia dzieci od następstw nieszczęśliwych wypadków (bezpośrednio lub za pośrednictwem szkoły), jak również żądanie jakichkolwiek oświadczeń w związku z odmową przez nich uiszczenia dobrowolnych ubezpieczeń, jest niedopuszczalną praktyką. Obowiązkowe ubezpieczenie tylko na wyjazdy zagraniczne Wyjątek stanowią wycieczki lub imprezy zagraniczne, których uczestnicy muszą być ubezpieczeni od następstw nieszczęśliwych wypadków, co wynika z zapisów § 7 ust. 2 Rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki. W przypadku wycieczki organizowanej za granicą szkoła ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz osób biorących udział w wycieczce, o ile obowiązek zawarcia takiej umowy nie wynika z odrębnych przepisów. Stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego W raporcie Rzecznika Finansowego Ubezpieczenia szkolne czytamy, że zakłady ubezpieczeń powinny przedstawić oferty ubezpieczeń w różnych wariantach zakresów ubezpieczenia i cen (wysokość składki) w taki sposób, aby wybór ostatecznej oferty nie był wynikiem sugestii co do wyboru wariantu najtańszego, ale by był poprzedzony analizą realnych potrzeb ubezpieczonych. W opinii KNF brak dopasowania oferty ubezpieczenia NNW do potrzeb ubezpieczanych dzieci i młodzieży szkolnej może skutkować sytuacją, w której wysokość świadczeń będzie na minimalnym poziomie i nie będzie stanowić w istocie realnie odczuwanej rekompensaty za doznany ból, ograniczoną mobilność i inne negatywne przeżycia, a także nie pokryje kosztów związanych z odzyskiwaniem zdrowia. W świetle przepisów prawa dotyczących ubezpieczenia na cudzy rachunek ubezpieczający nie może otrzymywać wynagrodzenia lub innych korzyści w związku z oferowaniem możliwości skorzystania z ochrony ubezpieczeniowej lub czynnościami związanymi z wykonywaniem umowy ubezpieczenia. Zakaz ten obejmuje również osoby działające na rzecz lub w imieniu ubezpieczającego (w szczególności dyrektorów szkół). Ważne! Nie może zatem dochodzić do sytuacji, w których w zamian za wybór przez szkołę lub radę rodziców oferty ubezpieczenia NNW, zakłady ubezpieczeń przekazują gratyfikacje finansowe lub materialne ubezpieczającym, podmiotom działającym na rzecz lub w imieniu ubezpieczających, a także szkołom.