STAN PRAWNY NA 23 SIERPNIA 2019 Procedura wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Część II Opracował: Marcin Majchrzak, prawnik, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Podstawa prawna: • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60 ze zm.), • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.), • Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1481) • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1635), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1743). Opinia o potrzebie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka jest jednym z dokumentów wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Począwszy od wejścia w życie Ustawy Prawo oświatowe, opinie te nie mogą być wydawane przez niepubliczne poradnie, natomiast już wydane przez nie opinie zachowały ważność na okres, na jaki zostały wydane. Zasady przejściowe w tym zakresie określone zostały w art. 314 i 315 Ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe. Opinie te pełnią zasadniczą rolę w procedurze organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. W drugiej części artykułu omówione zostaną regulacje prawne dotyczące trybu rozpatrywania wniosku o wydawanie opinii o potrzebie lub braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Rozpatrywanie wniosku Jeżeli wniosek będzie kompletny, powinien zostać przez przewodniczącego zespołu, wraz z załączoną do niego dokumentacją, skierowany do członków zespołu, w celu umożliwienia im zapoznania się z jego treścią. Jednocześnie przewodniczący powinien ustalić termin posiedzenia zespołu oraz powiadomić o nim pozostałych członków zespołu. O terminie posiedzenia przewodniczący powinien powiadomić również: • wnioskodawcę, przepisy dopuszczają bowiem, by rodzice dziecka brali udział w posiedzeniach zespołu, a także przedstawili swoje stanowisko, • dyrektora przedszkola, w przypadku udziału w posiedzeniu zespołu odpowiednio: nauczyciela lub specjalisty, prowadzącego zajęcia z dzieckiem w przedszkolu, asystenta nauczyciela, asystenta osoby niebędącej nauczycielem, pomocy nauczyciela, asystenta edukacji romskiej, • inne osoby biorące udział w posiedzeniu zespołu na wniosek bądź za zgodą rodzica dziecka, w szczególności psycholog, pedagog, logopeda, lekarz lub specjalista z innego zakresu niż wchodzący w skład zespołu. Należy pamiętać, że osoby biorące udział w posiedzeniu zespołu są zobowiązane do nieujawniania spraw poruszanych na posiedzeniu, które mogą naruszać dobra osobiste dziecka, rodziców dziecka, osób wchodzących w skład zespołu oraz osób uczestniczących w pracach zespołu z głosem doradczym. W trakcie rozpatrywania wniosku może okazać się, że potrzebne będą dodatkowe informacje o sytuacji dydaktycznej i wychowawczej dziecka. W takim przypadku przewodniczący może zwrócić się do właściwego dyrektora przedszkola z prośbą o wydanie opinii przez nauczycieli lub specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem, informując o tym wnioskodawcę. Taka opinia powinna zostać wydana w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania przez dyrektora prośby o jej wydanie. Kopia opinii powinna zostać przekazana rodzicom dziecka. Co istotne, o wydanie opinii może zwrócić się również sam wnioskodawca. Wydana na powyższych zasadach opinia powinna zawierać w szczególności: • informację o rozpoznanych przez nauczycieli bądź specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem indywidualnych potrzebach rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwościach psychofizycznych dziecka, w tym o mocnych stronach i uzdolnieniach, • informację o funkcjonowaniu dziecka w przedszkolu, w tym o występujących trudnościach, a w przypadku dzieci: o niepełnosprawnych, objętych kształceniem specjalnym – wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania dziecka, o z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, objętych zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi – okresową ocenę funkcjonowania dziecka; • informację o działaniach podjętych przez nauczycieli lub specjalistów, w celu poprawy funkcjonowania dziecka w przedszkolu, o formach udzielonej dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej, okresie udzielania jej i efektach podjętych działań i udzielanej pomocy oraz wnioskach dotyczących dalszej pracy z dzieckiem, mających na celu poprawę jego funkcjonowania. Szczególne zasady należy stosować w przypadku wydawania opinii dotyczącej dzieci należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, a także dzieci, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. W takim przypadku należy uwzględnić w trakcie procedury ich odmienność kulturową i językową. W badaniach przeprowadzanych przez specjalistów z poradni należy stosować narzędzia diagnostyczne dostosowane do możliwości językowych tych dzieci, w tym testy niewerbalne oraz nieobciążone kulturowo. Wskazane jest korzystanie z pomocy odpowiednio asystenta edukacji romskiej lub osoby władającej językiem kraju pochodzenia dzieci w przeprowadzanych badaniach i wywiadach z dziećmi pochodzenia romskiego oraz rodzicami tych dzieci. Jeżeli opinia dotyczy dzieci z zaburzoną komunikacją werbalną, zespół powinien przy jego wydawaniu uwzględnić możliwości komunikacyjne dzieci, natomiast w badaniach prowadzonych przez specjalistów poradni konieczne będzie uwzględnienie sposobów i środków komunikacji dostosowanych do potrzeb tych dzieci, z wykorzystaniem wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC), którymi posługuje się dziecko, w tym testów niewerbalnych. Opinia wydawana jest przez zespół orzekający większością głosów. Jeżeli okaże się, że głosy rozkładają się po równo, wówczas rozstrzyga głos przewodniczącego zespołu. Następnie z posiedzenia zespołu należy sporządzić protokół, który powinien zawierać w szczególności: • informację o: o podjętym rozstrzygnięciu wraz z uzasadnieniem, o zgłoszonym przez członka zespołu innym stanowisku, dotyczącym podjętego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem tego stanowiska, o osobach uczestniczących w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym oraz przedstawionych przez nie stanowiskach, o stanowisku wnioskodawcy; • podpis przewodniczącego zespołu i członków zespołu. Rolą przewodniczącego zespołu orzekającego jest wyznaczenie członka zespołu, który będzie zobowiązany do przygotowania odpowiednio opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka bądź opinii o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Imię i nazwisko członka zespołu zobowiązanego do wydania opinii umieszcza się w protokole. Należy pamiętać, że w sytuacji, gdy wnioskodawca nie uczestniczy w posiedzeniu zespołu, przewodniczący zespołu, na prośbę wnioskodawcy (nie ma więc takiego obowiązku bez prośby wnioskodawcy), powinien poinformować go o przebiegu posiedzenia zespołu i podjętym rozstrzygnięciu w sposób ustalony z wnioskodawcą. Wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Jeżeli zespół orzekający dojdzie do przekonania, że wniosek o wydanie opinii zasługuje na uwzględnienie, powinien wydać opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Wzór opinii stanowi załącznik 13. do Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka powinna zostać wydana w terminie nie dłuższym niż 30 dni, od dnia złożenia wniosku o jej wydanie (bądź też 30 dni od dnia uzupełnienia wniosku lub uzupełnienia brakującej dokumentacji). W opinii zespół określa: 1) diagnozę poziomu funkcjonowania dziecka, w tym informację o potencjale rozwojowym i mocnych stronach dziecka oraz występujących w środowisku barierach i ograniczeniach utrudniających jego funkcjonowanie, 2) okres, w jakim zachodzi potrzeba wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, 3) zalecane warunki i formy wsparcia umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych dziecka, z uwzględnieniem możliwości psychofizycznych oraz potencjału rozwojowego dziecka, w tym sprzyjające wzmacnianiu jego aktywności i uczestnictwa w życiu społecznym, 4) zalecane cele rozwojowe i terapeutyczne do realizacji podczas zajęć w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz w ramach pomocy i wsparcia udzielanych dziecku i rodzinie, w szczególności pomocy psychologiczno- -pedagogicznej, wraz ze wskazaniem form tej pomocy, 5) zalecane sposoby oceny efektów działań podjętych w celu realizacji zaleceń, o których mowa w pkt 3 i 4. Wydanie opinii o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka W przypadku gdy zespół orzekający uzna, że wniosek nie powinien zostać uwzględniony, powinna zostać wydana opinia o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka – według wzoru stanowiącego załącznik 14. do Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- -pedagogicznych. Opinia ta powinna zostać wydana w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku (bądź uzupełnienia braków). Przekazanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Przygotowane zgodnie z powyższymi zasadami opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka bądź o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka należy przekazać wnioskodawcy na wskazany przez niego we wniosku adres w terminie siedmiu dni od daty wydania opinii. Możliwe jest również przekazanie opinii wnioskodawcy za pokwitowaniem w siedzibie poradni w terminie siedmiu dni od daty wydania opinii. Opinię należy przekazać wnioskodawcy w jednym egzemplarzu, jednak wnioskodawca ma prawo wystąpienia o kopię opinii poświadczoną za zgodność z oryginałem przez dyrektora poradni lub upoważnioną przez niego osobę. Wydanie nowej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka W przypadku konieczności zmiany zaleceń wskazanych w poprzedniej opinii istnieje również możliwość wydania nowej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Nowa opinia powinna zostać wydana w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia wniosku o jej wydanie lub od dnia uzupełnienia wniosku bądź przedstawienia brakującej dokumentacji. Nowa opinia jednocześnie uchyla poprzednią opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. W sposób odpowiedni należy stosować przepisy dotyczące doręczania opinii wnioskodawcy.