STAN PRAWNY NA 25 PAŹDZIERNIKA 2019 Rozporządzenie w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli – omówienie zmian Opracował: Marcin Majchrzak, prawnik, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Podstawa prawna: • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (Dz.U. z 2019 r. poz. 1653), • Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.), • Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2232 ze zm.), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania (Dz.U. z 2001 r. Nr 1 poz. 5), • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 r. poz. 167), • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek (Dz.U. z 2017 r. poz. 1611 ze zm.). Nowe Rozporządzenie w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe weszło w życie 1 września 2019 r. W połączeniu z nowelizacją brzmienia art. 70a KN doprowadziło to do kolejnej zmiany w sposobie finansowania dokształcania i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Przyczyny wprowadzenia zmian w dofinansowaniu dokształcania nauczycieli Konieczność wydania nowego Rozporządzenia wynikała m.in. z wprowadzenia nowego rodzaju szkoleń – szkoleń branżowych, przeznaczonych dla nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Tym samym nowy akt wykonawczy, obok regulowania kwestii rodzaju wydatków związanych z organizacją i prowadzeniem doskonalenia zawodowego nauczycieli, warunków, trybu i kryteriów przyznawania dofinansowania, określa szczegółowe cele szkolenia branżowego oraz tryb i warunki kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe. Zmiana ta, choć nie dotyczy nauczycieli zatrudnionych w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, wymusiła wprowadzenie nowego aktu wykonawczego, który jednocześnie w sposób nieco odmienny określa zasady przyznawania dofinansowania dla ogółu nauczycieli zatrudnionych w jednostkach oświaty. Wśród pozostałych zmian przewidzianych w nowym Rozporządzeniu należy bowiem wskazać na rezygnację z przepisu zawężającego możliwość ubiegania się o dofinansowanie opłat za formy doskonalenia zawodowego nauczycieli tylko do przypadku, gdy na taką formę nauczyciel jest kierowany przez dyrektora poradni. W ten sposób zapewniona została zgodność z przepisami Rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania. Przepisy dają dyrektorowi możliwość (lecz nie obowiązek) dofinansowania, w ramach posiadanych na ten cel środków finansowych, kosztów kształcenia nauczycielowi, który kształcenie realizuje bez skierowania uzyskanego od dyrektora. W porównaniu do wcześniej obowiązującego aktu prawnego nowy wprost przewiduje, że dofinansowanie kosztów związanych z podróżą służbową będzie się odbywało według zasad określonych w Rozporządzeniu w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Dofinansowanie ze środków organów prowadzących i MEN Przepis art. 70a ust. 1 KN w brzmieniu od 1 września 2019 r. wskazuje, że w budżetach organów prowadzących szkoły wyodrębnia się środki na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli, z uwzględnieniem szkoleń branżowych – w wysokości 0,8 proc. planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe nauczycieli. Podziału tych środków dokonuje się po zasięgnięciu opinii zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych (reprezentatywnych w rozumieniu Ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego) albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ww. Ustawy. Od 1 września 2019 r. nowością jest wprowadzenie wprost w KN katalogu celów, na które może zostać przeznaczone dofinansowanie ze środków organu prowadzącego (nowy ust. 3a w art. 70a KN). Zgodnie z nim mogą zostać dofinansowane: • koszty udziału nauczycieli w seminariach, konferencjach, wykładach, warsztatach, szkoleniach, studiach podyplomowych oraz innych formach doskonalenia zawodowego nauczycieli prowadzonych odpowiednio przez placówki doskonalenia nauczycieli, szkoły wyższe oraz inne podmioty, których zadania statutowe obejmują doskonalenie zawodowe nauczycieli, • koszty udziału nauczycieli w formach kształcenia nauczycieli prowadzonych przez szkoły wyższe i placówki doskonalenia nauczycieli, • wspomaganie szkół oraz sieci współpracy i samokształcenia dla nauczycieli prowadzonych przez placówki doskonalenia nauczycieli, poradnie psychologiczno- -pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne i biblioteki pedagogiczne, • koszty udziału nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i nauczycieli praktycznej nauki zawodu w szkoleniach branżowych. Więcej informacji na temat przeznaczania środków pochodzących od organów prowadzących znalazło się w nowym Rozporządzeniu. Zgodnie z nim ze środków tych mogą zostać pokryte w części lub całości: • koszty związane z podróżą służbową ustalone na zasadach określonych w przepisach Rozporządzenia w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej: o nauczycieli biorących udział w formach doskonalenia zawodowego nauczycieli, o których mowa w nowym art. 70a ust. 3a KN, o osób organizujących i prowadzących daną formę doskonalenia zawodowego nauczycieli, o której mowa w art. 70a ust. 3a pkt 1 i 3 KN; • koszty wynagrodzenia osób prowadzących: o daną formę doskonalenia zawodowego nauczycieli, o której mowa w art. 70a ust. 3a pkt 1 KN, o działania w ramach wspomagania szkół oraz sieci współpracy i samokształcenia dla nauczycieli niebędących pracownikami publicznej placówki doskonalenia nauczycieli, publicznej biblioteki pedagogicznej lub publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, która tę formę, wspomaganie lub sieć organizuje; • opłaty pobierane za formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, o których mowa w art. 70a ust. 3a pkt 1, 2 i 4 KN, • koszty druku i dystrybucji materiałów szkoleniowych i informacyjnych dla nauczycieli. W odróżnieniu od stanu prawnego przed 31 sierpnia 2019 r. nowe Rozporządzenie nie wskazuje w sposób szczegółowy zasad przeznaczania środków pochodzących z budżetu ministra właściwego ds. oświaty i wychowania. W tym zakresie obowiązują obecnie wyłącznie regulacje KN. Tak jak dotychczas przepis art. 70a ust. 7 KN przewiduje, że w budżecie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania wyodrębnia się środki na realizację ogólnokrajowych zadań w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli, w łącznej wysokości 2700 średnich wynagrodzeń nauczyciela dyplomowanego. Natomiast zgodnie z obowiązującym od 1 września 2019 r. przepisem ust. 8a art. 70a KN ze środków tych można dofinansować: • centralne programy kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli, • zadania w zakresie kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli, zlecane szkołom wyższym lub innym podmiotom. Określenie potrzeb w zakresie doskonalenia zawodowego Nowe Rozporządzenie w dalszym ciągu wskazuje procedurę dotyczącą określania potrzeb w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli. Zgodnie z § 3 Rozporządzenia dyrektorzy, na każdy rok szkolny, określają potrzeby w tym zakresie, uwzględniając: • wyniki nadzoru pedagogicznego, • wyniki odpowiednio egzaminu ósmoklasisty, egzaminu zawodowego lub egzaminu maturalnego, • zadania związane z realizacją podstawy programowej kształcenia ogólnego lub podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego, • wymagania wobec szkół i placówek, określone w Rozporządzeniu w sprawie wymagań wobec szkół i placówek, • wnioski nauczycieli o dofinansowanie: o kosztów związanych z podróżą służbową nauczycieli biorących udział w formach doskonalenia zawodowego nauczycieli, o których mowa w art. 70a ust. 3a KN, o opłat pobieranych za formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, o których mowa w art. 70a ust. 3a pkt 1, 2 i 4 KN, o których dofinasowanie ubiega się nauczyciel. Wniosek, o którym mowa powyżej, powinien zawierać: • imię i nazwisko nauczyciela, • nazwę danej formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, o której dofinansowanie ubiega się nauczyciel, • nazwę organizatora danej formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, o której dofinansowanie ubiega się nauczyciel, • wysokość ww. kosztów lub opłat, o których dofinasowanie ubiega się nauczyciel, • uzasadnienie przydatności w pracy zawodowej odbycia danej formy doskonalenia zawodowego nauczycieli, o której dofinansowanie ubiega się nauczyciel, • podpis nauczyciela. Wnioski o dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w następnym roku kalendarzowym są składane przez dyrektorów do 31 października danego roku do organu prowadzącego (poprzednio obowiązujące Rozporządzenie wskazywało termin składania wniosków do 30 listopada). Wnioski te powinny uwzględniać ww. potrzeby (w tym m.in. wnioski nauczycieli). Następnie, w terminie do 31 stycznia danego roku, organ prowadzący opracowuje na dany rok kalendarzowy plan dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli, uwzględniając przy tym m.in.: • wnioski dyrektorów, • podstawowe kierunki realizacji polityki oświatowej państwa, • stopień realizacji harmonogramu szkoleń branżowych. Podobnie jak dotychczas, organ prowadzący, w porozumieniu z dyrektorami, ustala corocznie: • maksymalną kwotę dofinansowania opłat pobieranych przez podmioty prowadzące doskonalenie zawodowe nauczycieli, w tym m.in. przez szkoły wyższe, • formy i specjalności kształcenia, na które dofinansowanie jest przyznawane.