STAN PRAWNY NA 14 KWIETNIA 2026

Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania jest jednym z rodzajów orzeczeń wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Orzeczenia te pełnią zasadniczą funkcję w procesie edukacyjnym uczniów, którzy ze względu na stan zdrowia mają problem z uczęszczaniem do szkoły.

W części pierwszej artykułu omówione zostaną najważniejsze regulacje prawne dotyczące orzecznictwa w zakresie potrzeb indywidualnego nauczania na tle prawa oświatowego, a także trybu przygotowania i złożenia wniosku o wydanie orzeczenia. Warto przypomnieć, że orzeczenia te nie mogą być wydawane przez niepubliczne poradnie.

Począwszy od 14 kwietnia 2026 r. obowiązuje nowe Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Należy jednak zaznaczyć, że § 7 ust. 6 i 7 i § 8 nowego Rozporządzenia wchodzą w życie dopiero z dniem 1 września 2026 r. Przepisy te dotyczą:

• zakresu treści opinii o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, w tym o trudnościach oraz mocnych stronach i uzdolnieniach dziecka lub ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem,
• zakresu informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, w tym o trudnościach oraz mocnych stronach i uzdolnieniach dziecka lub ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem,
• obowiązku przeprowadzenia przez zespół oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia przed wydaniem orzeczenia lub opinii.

Ponadto, zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w nowym Rozporządzeniu:

1. do dnia 31 sierpnia 2026 r. opinia, o której mowa w § 7 ust. 2 nowego Rozporządzenia, zawiera treści określone w § 7 ust. 3 starego Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych,
2. wnioski o wydanie orzeczenia albo opinii złożone przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia (a więc przed 14 kwietnia 2026 r.) zachowują ważność. Wnioski rozpatruje się na podstawie przepisów dotychczasowych (zgodnie ze starym Rozporządzeniem), z tym że przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawców do uzupełnienia wniosków o dane, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 6 i 12, i oświadczenia, o których mowa w § 6 ust. 2 pkt 4 i ust. 4 nowego Rozporządzenia, a także dokumenty, o których mowa w § 6 ust. 3 nowego Rozporządzenia, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie nowego Rozporządzenia,
3. do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego Rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe,
4. do orzeczeń i opinii wydanych zgodnie z pkt 2 i 3 powyżej stosuje się przepis § 30 nowego Rozporządzenia (dotyczący zasad przekazywania orzeczeń lub opinii),
5. orzeczenia i opinie wydane przed 14 kwietnia 2026 r. pozostają w mocy,
6. do odwołań od orzeczeń, o których mowa w pkt 4 i 5 powyżej, stosuje się przepisy dotychczasowe (zawarte w starym Rozporządzeniu).

Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania a Prawo oświatowe

Orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania umożliwiają realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki uczniom, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (zgodnie z art. 127 ust. 2 Prawa oświatowego).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 Prawa oświatowego nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia. Natomiast obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia. Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się m.in. przez: uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadpodstawowej (art. 36 ust. 9 pkt 1 Prawa oświatowego). W określonych przypadkach rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego może zostać odroczone (art. 36 ust. 4 i art. 38 Prawa oświatowego).

Zgodnie z art. 127 ust. 16 Prawa oświatowego dyrektor szkoły, której uczeń posiada orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, organizuje takie nauczanie w porozumieniu z organem prowadzącym. Przy czym szczegółowe zasady dotyczące sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania zostały określone w Rozporządzeniu w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży, wydanym na podstawie art. 127 ust. 20 Prawa oświatowego. Rozporządzenie to wskazuje, że indywidualne nauczanie organizuje się na czas określony wskazany w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania – wydanym, zgodnie z art. 127 ust. 10 Prawa oświatowego, przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Organizacja indywidualnego nauczania

Indywidualne nauczanie powinno zostać zorganizowane w sposób zapewniający wykonanie zaleceń określonych w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania. Dyrektor szkoły powinien ustalić, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, zakres i czas prowadzenia zajęć indywidualnego nauczania. Dyrektor powinien również zasięgnąć opinii rodziców ucznia lub ucznia pełnoletniego co do czasu prowadzenia tych zajęć.

Zajęcia indywidualnego nauczania powinny być prowadzone z uczniem przez nauczycieli szkoły, którym dyrektor szkoły powierzy prowadzenie tych zajęć, z tym że prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania z uczniami klas I–III szkoły podstawowej powinno być powierzone jednemu nauczycielowi lub dwóm nauczycielom. W uzasadnionych przypadkach dyrektor może powierzyć prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania nauczycielowi zatrudnionemu w innej szkole. Zajęcia te powinny być prowadzone przez nauczyciela lub nauczycieli w indywidualnym i bezpośrednim kontakcie z uczniem – co do zasady w miejscu jego pobytu. W obecnym stanie prawnym zajęcia te mogą być również prowadzone w szkole, pod warunkiem, że dysponuje ona pomieszczeniem, w którym mogą odbywać się zajęcia dla tego ucznia. O miejscu realizacji zajęć indywidualnego nauczania dla ucznia, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, decyduje dyrektor, na wniosek rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia. Przed podjęciem decyzji dyrektor może zasięgnąć opinii nauczycieli prowadzących zajęcia z uczniem w zakresie możliwości uczestniczenia ucznia w zajęciach indywidualnego nauczania prowadzonych w szkole.