STAN PRAWNY NA 1 GRUDNIA 2025

Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania jest jednym z rodzajów orzeczeń wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Począwszy od wejścia w życie Ustawy Prawo oświatowe, orzeczenia te nie mogą być wydawane przez niepubliczne poradnie, natomiast już wydane przez nie orzeczenia zachowały ważność na okres, na jaki zostały wydane. Zasady przejściowe w tym zakresie określone zostały w art. 312 Ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe. Orzeczenia te pełnią zasadniczą funkcję w procesie edukacyjnym uczniów, którzy ze względu na stan zdrowia mają problem z uczęszczaniem do szkoły.

W części pierwszej artykułu omówione zostaną najważniejsze regulacje prawne dotyczące orzecznictwa w zakresie potrzeb indywidualnego nauczania na tle prawa oświatowego, a także trybu przygotowania i złożenia wniosku o wydanie orzeczenia.

Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania a Prawo oświatowe

Orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania umożliwiają realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki uczniom, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (zgodnie z art. 127 ust. 2 Prawa oświatowego).

Zgodnie z art. 36 ust. 1 Prawa oświatowego nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia. Natomiast obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia. Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się m.in. przez: uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadpodstawowej (art. 36 ust. 9 pkt 1 Prawa oświatowego). W określonych przypadkach rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego może zostać odroczone (art. 36 ust. 4 i art. 38 Prawa oświatowego).

Zgodnie z art. 127 ust. 16 Prawa oświatowego dyrektor szkoły, której uczeń posiada orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, organizuje takie nauczanie w porozumieniu z organem prowadzącym. Przy czym szczegółowe zasady dotyczące sposobu i trybu organizowania indywidualnego nauczania zostały określone w Rozporządzeniu w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży, wydanym na podstawie art. 127 ust. 20 Prawa oświatowego. Rozporządzenie to wskazuje, że indywidualne nauczanie organizuje się na czas określony wskazany w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania – wydanym, zgodnie z art. 127 ust. 10 Prawa oświatowego, przez zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Organizacja indywidualnego nauczania

Indywidualne nauczanie powinno zostać zorganizowane w sposób zapewniający wykonanie zaleceń określonych w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania. Dyrektor szkoły powinien ustalić, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, zakres i czas prowadzenia zajęć indywidualnego nauczania. Dyrektor powinien również zasięgnąć opinii rodziców ucznia lub ucznia pełnoletniego co do czasu prowadzenia tych zajęć.

Zajęcia indywidualnego nauczania powinny być prowadzone z uczniem przez nauczycieli szkoły, którym dyrektor szkoły powierzy prowadzenie tych zajęć, z tym że prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania z uczniami klas I–III szkoły podstawowej powinny być powierzone jednemu nauczycielowi lub dwóm nauczycielom. W uzasadnionych przypadkach dyrektor może powierzyć prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania nauczycielowi zatrudnionemu w innej szkole. Zajęcia te powinny być prowadzone przez nauczyciela lub nauczycieli w indywidualnym i bezpośrednim kontakcie z uczniem – co do zasady w miejscu jego pobytu. W obecnym stanie prawnym zajęcia te mogą być również prowadzone w szkole, pod warunkiem, że dysponuje ona pomieszczeniem, w którym mogą odbywać się zajęcia dla tego ucznia. O miejscu realizacji zajęć indywidualnego nauczania dla ucznia, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, decyduje dyrektor, na wniosek rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia. Przed podjęciem decyzji dyrektor może zasięgnąć opinii nauczycieli prowadzących zajęcia z uczniem w zakresie możliwości uczestniczenia ucznia w zajęciach indywidualnego nauczania prowadzonych w szkole.

W indywidualnym nauczaniu powinny być zrealizowane wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne wynikające z ramowego planu nauczania danego typu i rodzaju szkoły, dostosowane do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. W przypadku ucznia szkoły ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie zawodowe dyrektor szkoły powinien określić sposób realizacji zajęć prowadzonych w ramach praktycznej nauki zawodu. Należy jednak zwrócić uwagę, że dyrektor szkoły, na wniosek nauczyciela prowadzącego zajęcia indywidualnego nauczania, po zasięgnięciu opinii rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia, może zezwolić na odstąpienie od realizacji niektórych treści nauczania objętych obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi, stosownie do możliwości psychofizycznych ucznia oraz warunków w miejscu, w którym są organizowane zajęcia indywidualnego nauczania. Powyższy wniosek powinien zostać złożony w postaci papierowej lub elektronicznej wraz z odpowiednim uzasadnieniem.

Tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczania realizowanych z uczniem powinien wynosić:

• dla uczniów klas I–III szkoły podstawowej – od 6 do 8 godzin (realizuje się w ciągu co najmniej 2 dni),