STAN PRAWNY NA 17 MARCA 2026

Uprawnienia pracowników różnią się w zależności od tego, czy ich status regulują postanowienia Kodeksu pracy (dalej: k.p.) czy też pragmatyk służbowych, np. Karta nauczyciela (dalej: KN). Kodeks pracy ma zastosowanie do wszystkich pracowników, ale zakres jego regulacji, które odnosimy do pracowników pedagogicznych, zależy już od KN. Znaczenie ma również fakt, czy dany nauczyciel jest zatrudniony w poradni psychologiczno-pedagogicznej prowadzonej przez samorząd czy też w poradni psychologiczno-pedagogicznej niesamorządowej, publicznej bądź niepublicznej. 

W przypadku poradni samorządowych czas pracy wyznaczany jest przez regulację art. 42 KN. Przepis ten stanowi, że czas pracy nauczyciela to 40 godzin na tydzień, a w ramach tego czasu pracy nauczyciel jest zobowiązany wykonywać zajęcia w ramach pensum, zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych (inne niż pensum) oraz zajęcia i czynności związane z przygotowaniem do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Co jednak istotne, przepis art. 42 KN nie ma zastosowania do nauczycieli poradni niesamorządowych, co ma znaczenie z tego względu, że nie dotyczą ich tygodniowe normy godzin dydaktycznych określone w tej regulacji. O ile zatem art. 42 KN określa pensum nauczyciela poradni na 20 godzin, to w takiej samej poradni psychologiczno-pedagogicznej prowadzonej przez podmiot niesamorządowy wysokość pensum nauczyciela określi już jego umowa o pracę. Ogólny czas pracy nauczyciela poradni prowadzonej przez samorząd jest określony w art. 42 KN i nie może on przekraczać 40 godzin na tydzień, natomiast wobec nauczyciela poradni niesamorządowej stosujemy art. 129 § 1 k.p., zgodnie z którym czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym czterech miesięcy. 

Oczywiście k.p. dopuszcza również inne systemy i rozkłady czasu pracy, przykładowo uregulowany w art. 135 k.p. system równoważnego czasu pracy, w którym – jeśli jest to uzasadnione – dopuszcza się przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym miesiąca. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy. Z reguły stosowanie innych systemów czasu pracy niż ten uregulowany w art. 129 k.p. nie ma jednak uzasadnienia.