STAN PRAWNY NA 24 KWIETNIA 2026

W części drugiej artykułu omówione zostaną regulacje prawne dotyczące trybu rozpatrywania wniosku, wydawania orzeczenia o potrzebie bądź braku potrzeby kształcenia specjalnego, a także procedury odwoławczej.

Rozpatrywanie wniosku

Jeżeli wniosek będzie kompletny, powinien zostać przez przewodniczącego zespołu, wraz z załączoną do niego dokumentacją, skierowany do członków zespołu, w celu umożliwienia im zapoznania się z jego treścią. Jednocześnie przewodniczący powinien ustalić termin posiedzenia zespołu oraz powiadomić o nim pozostałych członków zespołu. O terminie posiedzenia przewodniczący powinien powiadomić również:

• wnioskodawcę, przepisy dopuszczają bowiem, by rodzice dziecka lub ucznia bądź też pełnoletni uczeń brali udział w posiedzeniach zespołu, a także przedstawili swoje stanowisko,
• dyrektora odpowiedniego przedszkola, szkoły, ośrodka lub placówki, w przypadku udziału w posiedzeniu zespołu odpowiednio: nauczyciela, wychowawcy grupy wychowawczej lub specjalisty, prowadzącego zajęcia z dzieckiem lub uczniem w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, asystenta nauczyciela, asystenta osoby niebędącej nauczycielem, asystenta wychowawcy świetlicy, pomocy nauczyciela, asystenta edukacji romskiej,
• inne osoby biorące udział w posiedzeniu zespołu na wniosek bądź za zgodą rodzica dziecka lub ucznia albo na wniosek bądź za zgodą pełnoletniego ucznia, w szczególności tłumacz języka migowego oraz inne osoby, których wiedza o dziecku lub uczniu jest znacząca dla oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia, w tym osoby wykonujące zawód medyczny realizujące świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Osoba wykonująca zawód medyczny może brać udział w posiedzeniu zespołu również z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej zapewniających w szczególności:

• transmisję obrad posiedzenia w czasie rzeczywistym,
• wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym umożliwiającą uczestnikom posiedzenia zabieranie głosu

– z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa.

Należy pamiętać, że osoby biorące udział w posiedzeniu zespołu są zobowiązane do nieujawniania spraw poruszanych na posiedzeniu, które mogą naruszać dobra osobiste dziecka lub ucznia, rodziców dziecka lub ucznia, osób wchodzących w skład zespołu oraz osób uczestniczących w pracach zespołu z głosem doradczym.

Jednocześnie przewodniczący zespołu powinien zawiadomić wnioskodawcę będącego pełnoletnim uczniem lub wnioskodawców będących rodzicami niepełnoletniego ucznia, że w przypadku ich nieuczestniczenia w posiedzeniu zespołu mogą zwrócić się do przewodniczącego z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu posiedzenia oraz o podjętym rozstrzygnięciu – w sposób ustalony z przewodniczącym.

W celu uzyskania charakterystyki funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce przewodniczący zespołu powinien zwrócić się do właściwego dyrektora o przekazanie opinii o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, w tym o trudnościach oraz mocnych stronach i uzdolnieniach ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z uczniem.

Należy o tym poinformować wnioskodawcę pisemnie lub w innej formie uzgodnionej z wnioskodawcą (przy czym o wydanie opinii może zwrócić się także sam wnioskodawca). Powyższa opinia powinna zostać wydana w ciągu 10 dni od dnia otrzymania przez dyrektora prośby o jej wydanie (kopię opinii należy przekazać rodzicom ucznia lub pełnoletniemu uczniowi). Opinia powinna uwzględniać wyniki obserwacji funkcjonowania dziecka lub ucznia i działań diagnostycznych prowadzonych w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce oraz zawierać:

• datę wydania opinii,
• imię i nazwisko dziecka lub ucznia, którego dotyczy opinia,
• informację o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu szkole, ośrodku lub placówce, w tym o trudnościach oraz mocnych stronach i uzdolnieniach ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z uczniem,
• w przypadku uczniów objętych kształceniem specjalnym – aktualną wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania ucznia,
• w przypadku uczniów objętych zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi – aktualną okresową ocenę funkcjonowania ucznia,
• informację o działaniach podjętych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów w celu poprawy funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, formach i zakresie pomocy udzielonej uczniowi w ramach wczesnego wspomagania rozwoju lub pomocy psychologiczno-pedagogicznej, okresie ich udzielania oraz efektach działań i udzielonej pomocy,
• wnioski dotyczące dalszej pracy z uczniem mające na celu poprawę funkcjonowania ucznia.

Wspomniana informacja o funkcjonowaniu ucznia powinna dotyczyć:

• aktywności i uczestniczenia dziecka lub ucznia, zgodnie z obszarami ujętymi w Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF), adekwatnie do wieku i poziomu rozwoju psychofizycznego, w następujących obszarach:
  • w przypadku dziecka do ukończenia wychowania przedszkolnego:
    • uczenie się i stosowanie wiedzy,
    • zachowania społeczne we wzajemnych kontaktach – przystosowanie społeczne i emocjonalne,
    • porozumiewanie się,
    • aktywność ruchowa – poruszanie się,
    • dbanie o siebie;
  • w przypadku ucznia:
    • uczenie się i stosowanie wiedzy,
    • ogólne zadania i obowiązki,
    • porozumiewanie się,
    • motoryka, poruszanie się, w tym mobilność i aktywność manualna,
    • dbanie o siebie, samoobsługa i samodzielność,
    • życie domowe,
    • wzajemne kontakty i związki międzyludzkie, życie w społeczności szkolnej i lokalnej;
• zakresu i rodzaju trudności w realizacji programów wychowania przedszkolnego lub programów nauczania realizowanych w oddziale, do którego uczeń uczęszcza.

Jednocześnie przed wydaniem orzeczenia zespół, w celu rozpoznania mechanizmów funkcjonowania dziecka lub ucznia, powinien przeprowadzić ocenę funkcjonowania dziecka lub ucznia. Ocena ta powinna zostać dokonana na podstawie danych dotyczących:

• aktywności i uczestniczenia ucznia wskazanych powyżej, w tym uczestniczenia w codziennych aktywnościach i życiu społecznym, odpowiednio do indywidualnych możliwości rozwojowych, przy czym ocena poziomu aktywności i uczestniczenia ucznia powinna uwzględniać także wpływ barier oraz ułatwień w środowisku nauczania i wychowania,
• charakterystyki funkcjonowania ucznia w aspekcie funkcji i struktur ciała, w tym odpowiednio zdrowia psychicznego, percepcji, funkcji motorycznych, mowy i funkcji poznawczych, funkcji emocjonalno-społecznych oraz innych indywidualnych cech, które mogą wpływać na funkcjonowanie ucznia w różnych obszarach życia,
• zakres i rodzaj trudności edukacyjnych lub wychowawczych, jakie pojawiają się u ucznia w związku z realizacją programów wychowania przedszkolnego lub programów nauczania obowiązujących w oddziale, do którego uczęszcza, z uwzględnieniem ewentualnych dostosowań wprowadzonych w toku realizacji tych programów,
• efektywności działań wspierających funkcjonowanie ucznia, jeżeli takie były podejmowane w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, lub innej pomocy o charakterze terapeutycznym odpowiednio w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, kształcenia specjalnego lub zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Powyższa ocena powinna zostać dokonana z uwzględnieniem informacji uzyskanych:

• od rodziców (w ramach informacji rodzice mogą przedstawić nagrania dokumentujące zachowanie dziecka lub ucznia),
• od nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z uczniem, w tym zawartych w opinii o funkcjonowaniu ucznia wydanej przez przedszkole lub szkołę,
• od ucznia, z tym że informacje uzyskuje się w sposób dostosowany do wieku i możliwości psychofizycznych ucznia,
• z wniosku o wydanie orzeczenia oraz załączonych do niego dokumentów,