STAN PRAWNY NA 5 LUTEGO 2026

Czas pracy nauczycieli budzi wiele wątpliwości. Nie podlega on ewidencjonowaniu, z wyjątkiem godzin pensum, czym przypomina nieco pracę w systemie zadaniowego czasu pracy. Elastyczność ta potrafi być również problemem, zwłaszcza gdy nauczyciele są zobowiązani do udziału w różnego rodzaju czynnościach po godzinach pracy. W jaki sposób traktować takie sytuacje?

Podstawowe regulacje prawne dotyczące czasu pracy nauczycieli określone zostały w Karcie nauczyciela. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ww. Ustawy czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. W jego ramach nauczyciel realizuje:

• zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7 (tzw. wymiar pensum),
• inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów,
• zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Wyłącznie zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, realizowane w ramach ściśle określonego pensum, są rejestrowane i rozliczane w okresach tygodniowych – odpowiednio w dziennikach lekcyjnych lub dziennikach zajęć. Pozostałe zadania wykonywane przez nauczyciela w ramach czasu pracy (a godziny pensum są wliczane do 40-godzinnego tygodniowego czasu pracy nauczyciela) nie podlegają ewidencjonowaniu. Dyrektor powinien więc tak określać zadania nauczycieli, aby byli w stanie wykonać je w ramach pensum. Warto również mieć na uwadze, że w myśl art. 42c ust. 1 KN nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć obowiązuje 5-dniowy tydzień pracy. Z kolei w przypadku kwestii nieuregulowanych w KN zastosowanie znajdują ogólne przepisy prawa pracy, określone w Kodeksie pracy.

Udział nauczyciela w zajęciach z uczniami odbywających się w dni wolne od pracy

Zajęcia nauczyciela powinny być tak zorganizowane, by mógł je on wykonać w swoim podstawowym czasie pracy. Dotyczy to nie tylko zajęć lekcyjnych i opiekuńczych, ale także dodatkowych czynności wykonywanych w ramach działalności statutowej szkoły, jak np. udział w wycieczkach czy sprawowanie opieki nad dziećmi w trakcie konkursów. Z oczywistych względów nie zawsze jest to możliwe (m.in. gdy nauczyciel sprawuje nad uczniami opiekę w trakcie kilkudniowej wycieczki).

W takim przypadku, co do zasady, znajduje zastosowanie art. 42c ust. 3 KN, zgodnie z którym za zajęcia dydaktyczne, wychowawcze lub opiekuńcze, wykonywane w dniu wolnym od pracy, nauczyciel otrzymuje inny dzień wolny od pracy. W szczególnie uzasadnionych sytuacjach zamiast dnia wolnego nauczyciel otrzymuje odrębne wynagrodzenie, w wysokości ustalonej w sposób określony w Rozporządzeniu w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy.