STAN PRAWNY NA 31 PAŹDZIERNIKA 2018

Standardy kontroli zarządczej – środowisko wewnętrzne

Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.),
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.),
• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 967 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz.U. z 2017 r. poz. 1575),
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 2018 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 936),
• Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz.Urz. MF z 2009 r. Nr 15 poz. 84),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz trybu postępowania odwoławczego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1133),
• Komunikat Nr 3 Ministra Finansów z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych wytycznych w zakresie samooceny kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych (Dz.Urz. MF z 2011 r. Nr 2 poz. 11).

Środowisko wewnętrzne to pierwszy z elementów kontroli zarządczej określonych w standardach kontroli zarządczej, opublikowanych przez ministra finansów 16 grudnia 2009 r. W odniesieniu do tej grupy standardy stwierdzają, że właściwe środowisko wewnętrzne w sposób zasadniczy wpływa na jakość kontroli zarządczej. W ramach środowiska wewnętrznego wyróżniamy:

• przestrzeganie wartości etycznych,
• kompetencje zawodowe,
• strukturę organizacyjną,
• delegowanie uprawnień.

Te cztery elementy w jednostce organizacyjnej, jaką jest poradnia, składają się razem na środowisko wewnętrzne. Można tu jednak zauważyć, że standardy kontroli zarządczej wskazują jedynie stan pożądany, tzn. określają cechy, jakimi powinno się charakteryzować środowisko wewnętrzne jednostki oświatowej, nie podając jednak sposobu, w jaki należałoby ów stan osiągnąć.

Przykładowo, w ramach przestrzegania wartości etycznych standardy wskazują, że osoby zarządzające i pracownicy powinni być świadomi wartości etycznych przyjętych w jednostce i przestrzegać ich przy wykonywaniu powierzonych zadań. Osoby zarządzające powinny wspierać oraz promować przestrzeganie wartości etycznych, dając dobry przykład codziennym postępowaniem i podejmowanymi decyzjami. Ze standardów nie wynika, w jaki sposób należy ten stan osiągnąć, nie ulega jednak wątpliwości, że pracownicy powinni zostać poinformowani, jakie wartości etyczne są u danego pracodawcy promowane, przy czym akt, procedura przekazująca pracownikom wymagane postawy etyczne może mieć dowolną nazwę, lecz forma kodeksu jest najpowszechniejszą.

Przestrzeganie wartości etycznych

Dla zapewnienia właściwego poziomu etycznego w jednostce proponują one wprowadzenie kodeksu etycznego, wskazując jednocześnie wymagania, jakie kodeks taki powinien spełniać. W szczególności powinien on:

• wskazywać, jakie zachowanie uważane jest za wzorcowe lub jakie zachowanie uważane jest za niewłaściwe w określonych sytuacjach,