STAN PRAWNY NA 12 MAJA 2026
Zgodnie z art. 10a Karty nauczyciela w placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego nauczycieli zatrudnia się na podstawie umowy o pracę, zgodnie z Kodeksem pracy.
Natomiast w przypadku nauczycieli prowadzących zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze nie wyższym niż cztery godziny tygodniowo powierzenie prowadzenia tych zajęć może nastąpić również na innej podstawie niż umowa o pracę, jeżeli w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy.
Zatrudniając nauczyciela w wymiarze nie wyższym niż cztery godziny tygodniowo, dyrektor musi sprawdzić, czy nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne oraz czy nie był skazany on prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo, w tym przestępstwo skarbowe.
W celu potwierdzenia, iż nauczyciel nie był skazany prawomocnym wyrokiem, przed nawiązaniem stosunku prawnego jest obowiązany przedstawić dyrektorowi informację z Krajowego Rejestru Karnego, z wyjątkiem przypadku gdy z nauczycielem jest nawiązywany kolejny stosunek pracy w tej samej placówce w ciągu trzech miesięcy od dnia rozwiązania albo wygaśnięcia poprzedniego stosunku pracy.
Zasady zatrudniania w praktyce
W opinii MEN uregulowanie sposobu zatrudniania nauczycieli w poradniach psychologiczno‑pedagogicznych dokonane zostało w celu zapewnienia odpowiedniej jakości procesu nauczania, bezpieczeństwa uczniów i wychowanków, a także w trosce o zapewnienie nauczycielom tych jednostek możliwości korzystania z uprawnień pracowniczych.
Do prowadzenia zajęć nierzadko nawiązywane były z nauczycielami umowy cywilnoprawne, których istota z jednej strony nie jest dostosowana do charakteru pracy nauczyciela, z drugiej zaś ogranicza możliwość korzystania przez nauczycieli z uprawnień pracowniczych. Należy zauważyć, że to charakter pracy nauczyciela przesądza, że zatrudnienie nauczycieli nosi cechy stosunku pracy i powinno być dokonywane na podstawie umowy o pracę.
W świetle obowiązujących przepisów właściwa organizacja pracy poradni wiąże się z koniecznością zatrudniania nauczycieli mających wymagane kwalifikacje, a nie z zakupem usług edukacyjnych od zewnętrznych podmiotów. Rozwiązanie takie nie gwarantuje bowiem dyrektorowi poradni możliwości odpowiedniego nadzorowania osób świadczących takie usługi, jak również nie zapewnia bezpieczeństwa dzieciom pozostającym pod opieką osób realizujących daną usługę. Przewidziane dla nauczycieli w KN wymogi dotyczące niekaralności nie znajdują zastosowania w przypadku zawarcia z nauczycielem umowy cywilnoprawnej czy też zakupu usługi edukacyjnej od zewnętrznej firmy.
Dla zapewnienia w niesamorządowych poradniach psychologiczno-pedagogicznych odpowiedniej jakości prowadzonych zajęć oraz bezpieczeństwa dzieci niezbędne jest zatrudnianie nauczycieli posiadających wymagane kwalifikacje, analogicznie jak w poradniach samorządowych.
Jednocześnie należy podkreślić, że przepis art. 10a KN ma zastosowanie wyłącznie do zatrudniania nauczycieli. Nie dotyczy on natomiast innych stanowisk pracy. Przepis ten nie znajdzie zatem zastosowania:
- do zatrudniania osób niebędących nauczycielami, posiadających przygotowanie uznane przez dyrektora poradni za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć (art. 15 ust. 1, 2 i 6 Prawa oświatowego),
- w przypadkach, w których obowiązujące przepisy nie wymagają zatrudnienia nauczyciela posiadającego wymagane kwalifikacje, na stanowiskach niewymagających kwalifikacji pedagogicznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 5 Prawa oświatowego organ prowadzący poradnię odpowiada za jej działalność. Do jego zadań należy w szczególności zapewnienie warunków działania poradni, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki, a także wyposażenie poradni w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji zadań statutowych.
