OPUBLIKOWANO: 31 SIERPNIA 2018

Wizerunek dziecka/ucznia na stronie internetowej, w social media, katalogach i folderach reklamowych placówki oświatowej

OPRACOWAŁA: Marta Handzlik-Rosuł, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy. Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej.  Jest autorką książki Finanse w oświacie. Prawo oświatowe w pytaniach i odpowiedziach, a także licznych artykułów, aktualności i komentarzy

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1191 ze zm.),
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1025).

Kwestie związane z publikowaniem wizerunku osoby (nie tylko dziecka czy ucznia) uregulowane zostały w Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z art. 81 Ustawy rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej, choć Ustawa przewiduje od tej zasady wyjątki.

Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku, gdy:

• osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie,
• osoba jest powszechnie znana, a jej wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych,
• osoba ta stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Warto podkreślić, że termin „wizerunek” użyty w komentowanym przepisie oznacza wytwór niematerialny, który za pomocą środków plastycznych przedstawia rozpoznawalną podobiznę danej osoby (lub danych osób). Wizerunek utrwalony może być przez malarski portret, rysunek, fotografię.

W opinii Sądu Najwyższego wizerunek, poza dostrzegalnymi dla otoczenia cechami fizycznymi, tworzącymi wygląd danej jednostki i pozwalającymi – jak się to określa – na jej identyfikację wśród innych ludzi, może obejmować dodatkowe utrwalone elementy związane z wykonywanym zawodem, jak charakteryzacja, ubiór, sposób poruszania się i kontaktowania z otoczeniem. W tym kontekście ochroną wynikającą z art. 23 Kodeksu cywilnego objęty jest więc nie tylko np. wymieniony w tym przepisie wizerunek człowieka, ale także np. jego głos emitowany w telewizji.

Z kolei pojęcie „rozpowszechniania wizerunku” powinno być interpretowane przy wykorzystaniu definicji terminu „rozpowszechnianie”, zamieszczonej w art. 6 pkt 3 Ustawy o prawie autorskim. Chodzi tu więc o sytuacje, w których stworzona zostaje możliwość zapoznania się z wizerunkiem bliżej nieokreślonemu („z góry”), niezamkniętemu kręgowi osób. Udostępnienie to może odbywać się z użyciem nośnika materialnego bądź bez jego udziału (np. przez prezentację w programie telewizyjnym w ramach transmisji „na żywo”).

Należy pamiętać, że spełnienie warunku rozpowszechniania wizerunku nie oznacza, że wymagane jest jego zwielokrotnienie. Wystarczy, że został on udostępniony publicznie, np. w muzeum czy galerii. Nie stanowi z kolei rozpowszechnienia sprzedaż utrwalonego wizerunku osobie trzeciej.

Warto tu przytoczyć Wyrok Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lipca 2004 r. (I ACa 564/04), zgodnie z którym zamieszczenie na stronie portalu internetowego tzw. głębokiego linku (ang. deep link) umożliwiającego użytkownikom tego portalu bezpośrednie (tj. z pominięciem struktury nawigacyjnej strony głównej innego portalu) otwarcie rekomendowanej witryny, stanowi rozpowszechnianie wizerunku zamieszczonego na tej witrynie.