STAN PRAWNY NA 26 KWIETNIA 2024

Regulamin pracy to akt normatywny, który ma za zadanie uporządkować kwestie organizacji pracy. Z jego postanowień wynikają obowiązki i uprawnienia zarówno dla pracowników, jak i pracodawcy. Co powinno znaleźć się w takim regulaminie?

Zgodnie z przepisami prawa dyrektor poradni psychologiczno-pedagogicznej, jako jej pracodawca, jest zobowiązany do wprowadzenia w swojej placówce, z zastrzeżeniem pewnych warunków, m.in. regulaminu pracy. Regulamin ten powinien spełniać wymogi przewidziane w przepisach prawa pracy.

Funkcja regulaminu pracy

Na podstawie art. 104 Kodeksu pracy pracodawca jest uprawniony, a także zobligowany do ustalenia organizacji i porządku w procesie pracy, w szczególności przez wskazanie obowiązków pracowników i pracodawcy wynikających z organizacji pracy i odpowiadających im odpowiednio uprawnień pracowników i pracodawcy (art. 104 § 1 k.p.). W tym celu pracodawca wydaje regulamin pracy.

Warto podkreślić, że zgodnie z art. 9 k.p. regulamin pracy jest uznawany za jedno ze źródeł prawa pracy, przy czym jego postanowienia nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy ustaw (w tym zwłaszcza Kodeksu pracy, Karty nauczyciela oraz Ustawy o pracownikach samorządowych), rozporządzeń, postanowień układów zbiorowych pracy czy porozumień zbiorowych. Postanowienia regulaminu pracy, które są dla pracowników mniej korzystne niż określone w k.p., są nieważne (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1979 r., I PRN 123/79). W rezultacie podstawowym celem regulaminu pracy jest konkretyzacja praw i obowiązków pracodawcy i pracowników w warunkach danego zakładu pracy.

Kiedy pojawia się obowiązek wydania regulaminu?

Obowiązek wydania regulaminu pojawia się w momencie, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 50 pracowników (niekoniecznie na cały etat), chyba że w poradni obowiązuje układ zbiorowy pracy, którego postanowienia dotyczą również organizacji pracy (a więc treść układu wyczerpuje to, co powinno znaleźć się w regulaminie pracy) – art. 104 § 1¹ k.p. Oczywiście nie oznacza to, że regulamin nie może zostać wydany w poradni, która zatrudnia mniej niż 50 pracowników – nie jest to jednak w takim przypadku jej obowiązkiem (art. 104 § 2 k.p.). Co więcej, w przypadku wydania regulaminu w czasie, gdy pracodawca zatrudniał co najmniej 50 pracowników, regulamin będzie obowiązywał w dalszym czasie, nawet gdy stan zatrudnienia spadnie poniżej 50 pracowników.

Przepisy w aktualnym stanie prawnym przewidują jeszcze jeden przypadek zobowiązujący pracodawcę do wydania regulaminu pracy. Obowiązek ten dotyczy pracodawców zatrudniających co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wystąpi z wnioskiem o jego wprowadzenie, chyba że w poradni obowiązuje już układ zbiorowy pracy, wyczerpujący problematykę organizacji pracy (art. 104 § 3 k.p.).

Ważne!
Należy pamiętać, że niewydanie regulaminu pracy może zostać uznane jako wykroczenie pracodawcy przeciwko prawom pracownika – np. w zakresie przepisów o czasie pracy czy ochronie pracy kobiet.

Procedura wydania regulaminu pracy

Jak już zostało wspomniane, regulamin pracy wydaje pracodawca. Nie oznacza to jednak, że jego kompetencje do określania treści regulaminu są nieograniczone. Regulamin pracy musi być zgodny z przepisami powszechnie obowiązującego prawa – nie tylko przepisami prawa pracy, ale również przepisami innych dziedzin (np. prawa karnego czy prawa cywilnego).

Pewnego rodzaju ograniczenie pracodawcy w ustalaniu treści regulaminu pracy wynika również z obowiązku uzgodnienia regulaminu z zakładową organizacją związkową (zakładając oczywiście, że taka w poradni działa) – art. 104² § 1 k.p. Zgodnie z art. 104² § 2 k.p. strony (pracodawca i zakładowa organizacja związkowa), przystępując do negocjacji treści regulaminu pracy, muszą określić końcowy termin negocjacji. W razie nieuzgodnienia treści regulaminu pracy z zakładową organizacją związkową w tym terminie regulamin pracy ustala pracodawca.

Jeżeli w poradni działa więcej niż jedna organizacja związkowa, konieczne będzie zastosowanie art. 30 Ustawy o związkach zawodowych