OPUBLIKOWANO: 25 MAJA 2018
Praca z dziećmi z wadami słuchu w poradni
Wpływ poszczególnych stopni uszkodzenia słuchu na rozwój mowy opisano w artykule Rodzaje wad słuchu i ich wpływ na funkcjonowanie dziecka. U dzieci z uszkodzeniem słuchu nieprawidłowo przebiega nie tylko rozwój mowy, ale również rozwój poznawczy i psychospołeczny. Charakter i stopień tych nieprawidłowości jest uzależniony od głębokości niedosłuchu, czasu jego powstania i wykrycia, czasu zaaparatowania bądź zaimplantowania, a także od rodzaju wsparcia ze strony otoczenia dziecka.
Dzieci z ubytkiem słuchu są wyizolowane społecznie, ponieważ w mniejszym stopniu mogą uczestniczyć w życiu rodziny i innych społeczności. Około 90 proc. wiadomości zdobywana jest przez małe dzieci przypadkowo i nieintencjonalnie, dlatego dzieci z wadami słuchu mają mniejszą wiedzę na temat otaczającego ich świata. Deficyt ten dotyczy również wiedzy społecznej dotyczącej reguł i norm postępowania. Wskazane jest więc jasne tłumaczenie, jakich zachowań oczekuje się od nich w konkretnych sytuacjach.
Jeśli dziecko nie może w wystarczającym stopniu odbierać dźwięków z otoczenia, to nie poznaje dokładnie zjawisk zachodzących w świecie. Doświadczenia, którymi dysponuje dziecko z wadą słuchu, nie stanowią wystarczającej bazy do odkrywania analogii między tymi zjawiskami a rzeczywistością. Widzi ono psa, ale nie słyszy go. Często nie wie, że pies ma łapy czy ogon, ponieważ nie słyszy tych nazw, a w konsekwencji ich nie zna. Sytuacja ta ma negatywny wpływ zarówno na poziom wiedzy o świecie dziecka, jak i na rozwój myślenia symbolicznego.
Dzieci słabosłyszące mogą mieć trudności z rozumieniem mowy potrzebnej do komunikacji, w tym typowe są zwłaszcza trudności z rozumieniem frazeologizmów, przenośni, przysłów, takich jak „to dla mnie bułka z masłem”, „biję się z myślami”. W mniejszym stopniu słyszą różnice w intonacji głosu, w wielu sytuacjach nie potrafią rozpoznać emocji przekazywanych za pośrednictwem tonu głosu. Nie rozumieją także ironii, sarkazmu. Na skutek opisanych trudności mają one mniejsze możliwości w zakresie rozumienia sytuacji społecznych w porównaniu ze zdrowymi rówieśnikami. Dlatego istotne jest tłumaczenie im znaczenia frazeologizmów, bezpośrednia komunikacja za pomocą prostego języka, wspomaganie się gestykulacją, unikanie ironii, jasne informowanie o emocjach odczuwanych przez siebie, a także tych okazywanych przez inne osoby.
Typowe dla dzieci z wadami słuchu są trudności z prawidłowym, głębokim oddychaniem, co również ma wpływ na ich funkcjonowanie społeczno-emocjonalne, jako że głęboki oddech pomaga w uspokojeniu i regulacji emocji. Dlatego istotne jest wykonywanie różnorodnych ćwiczeń oddechowych.
