OPUBLIKOWANO: 28 KWIETNIA 2017

Strajk – konsekwencje prawne

Opracował: Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.),
• Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 295 ze zm.).

31 marca odbył się ogólnopolski strajk pracowników oświaty. Był on całkowicie legalny, ponieważ jego zorganizowanie zostało poprzedzone wykonaniem wszelkich obowiązków wynikających z Ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Po jego przeprowadzeniu pojawiły się jednak kontrowersje dotyczące możliwości udziału w strajku pracowników niepedagogicznych szkół, przedszkoli i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Można tu przytoczyć komunikat Związku Nauczycielstwa Polskiego, dostępny na stronie http://www.znp.edu.pl/element/3033/STRAJK_KROK_PO_KROKU, w którym ZNP wyjaśnia, jak strajk wygląda w praktyce:

• W strajku mogą wziąć udział wszyscy pracownicy, niezależnie od przynależności związkowej.
• Strajk polega na zbiorowym powstrzymaniu się pracowników oświaty od wykonywania pracy.
• W czasie strajku pracownicy nie wykonują żadnych obowiązków wynikających ze stosunku pracy.
• Według Sekretariatu Zarządu Głównego ZNP strajk w szkołach, przedszkolach i placówkach oświatowych powinien trwać od 7.30 do 15.30. Pracownicy przystępujący do strajku rozpoczynają i kończą strajk w ww. godzinach, niezależnie od czasu pracy w tym dniu określonego w planie zajęć, harmonogramie, regulaminie pracy lub umowie o pracę. Dopuszczalny jest udział w strajku w mniejszym wymiarze czasu, np. w przypadku konieczności świadczenia pracy u innego pracodawcy.
• Wiążące decyzje w sprawach organizacyjnych i porządkowych, w tym także dotyczące czasu trwania strajku szkolnego, podejmują zarządy oddziałów ZNP lub działający z ich upoważnienia prezesi oddziałów ZNP.
• Udział pracownika w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami nie może być podstawą do wyciągnięcia wobec niego jakichkolwiek konsekwencji służbowych.
• Oddział ZNP nie jest zobowiązany do zorganizowania opieki dla uczniów przebywających w szkole w czasie strajku.

Zwrócić tu należy uwagę na kilka kwestii, jakie pojawiły się w tych wyjaśnieniach. Zaczynając od końca, należy potwierdzić, że istotnie oddział ZNP nie jest zobowiązany do zorganizowania opieki dla uczniów przebywających w szkole w czasie strajku. Nie oznacza to jednak, że uczniowie mogą być takiej opieki pozbawieni. Strajk pracowników szkoły nie zwalnia bowiem dyrektora z obowiązku, który nakłada na niego art. 39 ust. 1 pkt 5a Ustawy o systemie oświaty, stosownie do którego dyrektor szkoły wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę.