OPUBLIKOWANO: 19 STYCZNIA 2017

Zmiany w emeryturach

Opracował: Marcin Majchrzak, prawnik, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1379),
• Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. Nr 97 poz. 800 ze zm.),
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887).

Wszystko wskazuje na to, że 1 października 2017 r. zostanie przywrócony powszechny wiek emerytalny na poziomie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Co ta zmiana oznacza dla nauczycieli?

Oprócz obniżenia wieku emerytalnego do poziomu 60 i 65 lat Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (…) (dalej: ustawa nowelizująca) przewiduje likwidację tzw. emerytury częściowej. Emerytura częściowa – wprowadzona 1 stycznia 2013 r. – stanowi narzędzie łagodzące podwyższenie wieku emerytalnego. Możliwość nabycia tego świadczenia przysługuje jeszcze przed osiągnięciem podwyższonego wieku emerytalnego. Osoba zainteresowana emeryturą częściową musi spełnić dodatkowe wymagania:

• mieć udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn,
• osiągnąć wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.

Osoba, która otrzyma prawo do emerytury częściowej, może w przyszłości przejść – po osiągnięciu odpowiadającego jej powszechnego wieku emerytalnego – na pełną emeryturę na zasadach ogólnych. W przypadku gdy osoba planująca zamianę emerytury częściowej na pełną pracuje, konieczne jest dodatkowe rozwiązanie łączącego ją z pracodawcą stosunku pracy. Nie następuje to jednak z urzędu, lecz na wniosek osoby zainteresowanej, o czym należy pamiętać, biorąc pod uwagę wysokość emerytury częściowej – wynoszącą jedynie 50 proc. kwoty emerytury, jaką otrzymywałby zainteresowany, gdyby ukończył powszechny wiek emerytalny. Co więcej, emerytura ta nie podlega podwyższeniu do kwoty najniższej emerytury, a ponadto każda pobrana z jej tytułu kwota obniża odpowiednio w przyszłości wysokość powszechnej emerytury, obliczanej na podstawie ogólnych przepisów. Z drugiej strony emerytura częściowa również podlega waloryzacji, a osoba zainteresowana jej pobieraniem nie ma obowiązku zwalniania się z pracy. Prawo do emerytury częściowej nie podlega zmniejszeniu bądź zawieszeniu ze względu na osiągnięcie zbyt dużego przychodu przez pracującego emeryta.

W związku z obniżeniem wieku emerytalnego instytucja emerytury częściowej – jako instrumentu łagodzącego skutki wcześniejszej emerytury – traci rację bytu. Zostanie ona zniesiona z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – 1 października 2017 r. W związku z tym, osoby, które w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej mają ustalone prawo do emerytury częściowej, zachowają to prawo do czasu zamiany emerytury częściowej na emeryturę, o której mowa w art. 24 ust. 1 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zamiana następować będzie na wniosek ubezpieczonego oraz – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem – po wcześniejszym ustaniu stosunku pracy

Emerytura nauczycielska bez względu na wiek