OPUBLIKOWANO: 3 LISTOPADA 2016

Aktywa jednostki oświatowej w ujęciu bilansowym i podatkowym

Opracowała: Aleksandra Trocińska, konsultant podatkowy

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1047),
• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. 2013 nr 0 poz. 289 ze zm.),
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. 2014 r. poz. 851 ze zm.).

Jednostki oświatowe, podobnie jak inne podmioty gospodarcze, posiadają aktywa, które podlegają ewidencji rachunkowej oraz podatkowej i które należy wycenić w przypadku ich nabycia na potrzeby dokonywania odpisów amortyzacyjnych.

Aktywa – definicja

Ze względu na postanowienia art. 2 ust. 1 pkt 4 lit. a zasady opisane w Ustawie o rachunkowości mają zastosowanie nie tylko do jednostek niepublicznych, prowadzących działalność gospodarczą – oświatową, ale także do szkół, przedszkoli oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych o charakterze publicznym (jednostki budżetowe) – jednak w ograniczonym zakresie.

W świetle art. 3 ust. 1 pkt 12 Ustawy o rachunkowości poprzez aktywa rozumie się kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń (w szczególności wskutek zakupu składnika), które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Innymi słowy, aktywa stanowią ogół tych wszystkich składników majątkowych jednostki, nad którymi sprawuje ona kontrolę. Co ważne, jednostka nie musi posiadać prawa własności do aktywów, może je np. wynajmować, dzierżawić czy używać na podstawie leasingu finansowego. Wiarygodnie określona wartość aktywów oznacza wycenę danego składnika majątku przy zastosowaniu zasad z Ustawy o rachunkowości, czy w przypadku placówek publicznych – z odpowiednich rozporządzeń.

Do aktywów jednostki oświatowej czy też poradni psychologiczno-pedagogicznej będą należały przede wszystkim aktywa trwałe oraz, w mniejszym zakresie, aktywa obrotowe. Aktywa trwałe muszą być używane wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności oświatowej i wychowawczej jednostki. Są to przede wszystkim:

• Środki trwałe – ich przewidywany okres używania musi być dłuższy niż rok. Ponadto powinny być kompletne i zdatne do użytku, tzn. muszą być sprawne i nadawać się do użycia. Przykładem środków trwałych mogą być nieruchomości (np. budynki, grunty), wyposażenie sal szkolnych, komputery. Środkiem trwałym jest także prawo użytkowania wieczystego gruntu, ale wyłącznie w ujęciu bilansowym. W prawie podatkowym wieczyste użytkowanie gruntów stanowi wartość niematerialną i prawną.
• Wartości niematerialne i prawne – są to nabyte przez jednostkę prawa majątkowe nadające się do użycia w celach gospodarczych przez okres dłuższy niż rok. Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się m.in. licencje używane przez jednostkę na programy komputerowe.
• Należności długoterminowe – są to kwoty, które przysługują jednostce i których termin spłaty jest dłuższy niż rok. Należności długoterminowe odnoszą się przede wszystkim do jednostek niepublicznych prowadzących swoją działalność odpłatnie. Do należności tych zalicza się np. udzielone przez jednostkę pożyczki/kredyty, których okres spłaty jest dłuższy niż rok.
• Inwestycje długoterminowe – także dotyczą głównie jednostek niepublicznych i oznaczają aktywa finansowe nabyte w celu osiągnięcia z nich korzyści finansowych w postaci np. odsetek (od pożyczek, lokat bankowych) czy dywidend (z udziałów lub akcji w spółkach).

Aktywa obrotowe oznaczają natomiast zasoby majątkowe jednostki o krótkim okresie użytkowania. Przeznaczone są one do zbycia (sprzedaży) czy też zużycia na potrzeby jednostki w okresie krótszym niż 12 miesięcy. W jednostce oświatowej lub w poradni psychologiczno-pedagogicznej będą to przede wszystkim: