OPUBLIKOWANO: 22 WRZEŚNIA 2016
ZAKTUALIZOWANO: 21 SIERPNIA 2017

Leasing – co warto wiedzieć przed podpisaniem umowy

Opracowała: Aleksandra Trocińska, konsultant podatkowy

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.),
• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.),
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.).

Obecnie jedną z najbardziej popularnych form finansowania działalności gospodarczej jest leasing, tj., mówiąc najprościej, wzięcie rzeczy do używania za odpłatnością. Leasing np. budynków czy samochodów stosowany jest bardzo często przez przedsiębiorstwa, ze względu na jego opłacalność finansową. Jest on uważany za najtańszą formę używania rzeczy, a następnie jej przejęcia na własność.

Także niepubliczne placówki oświatowe, które de facto prowadzą działalność gospodarczą w zakresie wychowania i kształcenia, mogą rozpatrzyć podpisanie umowy leasingu jako źródła finansowania ich działalności.

Leasing – aspekt prawny

Umowa leasingu jest umową o charakterze cywilnoprawnym, uregulowaną w Ustawie Kodeks cywilny. Umowa ta jest zawierana przez dwie autonomiczne strony, zwane odpowiednio: finansującym (leasingodawca) oraz korzystającym (leasingobiorca), i nazywana jest potocznie leasingiem finansowym. Kodeks cywilny nie reguluje innej formy leasingu, jaką jest leasing operacyjny.

Zgodnie z przepisem art. 709¹ k.c. na mocy umowy leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków z tej rzeczy przez czas oznaczony. Jednocześnie korzystający w zamian za używanie rzeczy zobowiązany jest zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne. Finansujący nie może ustalić należnego mu wynagrodzenia (tj. ceny przedmiotu leasingu) na poziomie niższym niż cena, po której sam nabył rzecz – cena leasingu musi być przynajmniej równa cenie przedmiotu leasingu nabytego od zbywcy.

Umowę leasingu pod rygorem nieważności należy zawrzeć na piśmie.

Finansujący wydaje korzystającemu rzecz w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili wydania finansującemu przez zbywcę – tj. w szczególności wolną od wad. Jeżeli rzecz została wydana leasingobiorcy w takim stanie, w jakim otrzymał ją leasingodawca od zbywcy, to nie on odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.

Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis zawartej umowy ze zbywcą lub odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących leasingowanej rzeczy (w szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego otrzymanego od zbywcy lub producenta).

Strony w umowie leasingu mogą zastrzec, że korzystający będzie ponosił koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu. Co do zasady (gdy strony nie postanowią inaczej) koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach (art. 709⁶ k.c.).

Do podstawowego obowiązku korzystającego należy zapłata rat leasingowych w terminie. Jeżeli korzystający spóźnia się z ich zapłatą, wówczas finansujący powinien wyznaczyć korzystającemu na piśmie dodatkowy termin do zapłaty z zastrzeżeniem, że po jego upływie w razie braku zapłaty wypowie umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym.

Ponadto korzystający w trakcie trwania umowy leasingu musi utrzymywać rzecz w należytym stanie. W szczególności leasingobiorca powinien dokonywać konserwacji i napraw rzeczy niezbędnych do jej zachowania w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy. Korzystający może używać rzeczy i pobierać z niej pożytki wyłącznie w zakresie, który został określony w umowie leasingu, a gdy umowa tego nie określa – w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy. Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w rzeczy żadnych fizycznych zmian, chyba że wynikają one z jej przeznaczenia. Przykładowo, montaż instalacji gazowej LPG czy haka w leasingowanym pojeździe będzie wymagał poinformowania o tym fakcie finansującego i uzyskania jego zgody. Natomiast wymiana przebitej opony będzie wiązała się ze zmianą niezbędną do używania rzeczy i wynikała z przeznaczenia rzeczy – nie wymaga więc zgody leasingodawcy.

Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że powstały one na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. W konsekwencji wszelkie roszczenia za wady rzeczy korzystający kieruje bezpośrednio do zbywcy. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą na korzystającego przechodzą uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy (np. prawo do reklamacji rzeczy, odpowiedzialność zbywcy wobec korzystającego z tytułu rękojmi za wady). Korzystającemu nie przysługuje wyłącznie jedno uprawnienie – tj. możliwość odstąpienia od umowy ze zbywcą. Przywilej ten zachowuje wyłącznie finansujący. Korzystający może jedynie żądać od finansującego odstąpienia od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy (o ile na podstawie umowy zawartej przez finansującego ze zbywcą finansujący może odstąpić od tej umowy). Jeżeli korzystający nie zgłosi takiego żądania, to finansujący w żadnym wypadku nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

W przypadku, gdy dojdzie do odstąpienia od umowy ze zbywcą, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie i niezapłaconych rat. Raty te pomniejsza się o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.