OPUBLIKOWANO: 11 LIPCA 2016
Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego – działania poradni
Strona tytułowa dokumentu „Raport: Narodowy Program Zdrowia Psychicznego 2016–2020. Rekomendacje” opracowanego przez Obywatelską Koalicję na Rzecz Zdrowia Psychicznego przedstawia profile głów dwóch osób złożone z puzzli. Można stwierdzić, że to bardzo trafiona metafora ludzkiego umysłu i zdrowia psychicznego. Umysł człowieka można uznać za system złożony z mnóstwa elementów stanowiących całość. Niezależnie od tego, czy jest to umysł chory, czy zdrowy. O zdrowiu bądź chorobie decyduje bowiem jakość tych elementów oraz to, w jaki sposób na siebie oddziałują. Zgodnie z zasadą izomorfizmu poszczególne poziomy bytów nawzajem stanowią swoje odzwierciedlenie. Zaburzeniom psychicznym odpowiadają zaburzenia na poziomie neurofizjologicznym czy zaburzenia w relacjach rodzinnych. Zdrowiu psychicznemu towarzyszą zazwyczaj zdrowe relacje rodzinne i brak zaburzeń neurofizjologicznych. Poszukując tego typu odpowiedniości, można uznać, że zdrowiu psychicznemu społeczeństwa będzie towarzyszył dobry system opieki zdrowotnej w tym zakresie.
Rozmaite dokumenty stwierdzają słabość systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce. Osoby zaangażowane w ochronę zdrowia psychicznego zazwyczaj znają z doświadczenia to, co ukazują różne analizy. Poprawę w tym obszarze miał przynieść Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego, jednak efekty tego programu są niezadowalające. Na lata 2016–2020 został opracowany kolejny zmieniony względem lat poprzednich projekt programu. Projekt z dnia 5 stycznia 2016 r. wskazuje na rolę i zadania poradni psychologiczno-pedagogicznych w ochronie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Zgodnie z nim udzielenie pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz dostosowanie działalności edukacyjnej i wychowawczej stanowią formę zapewnienia uczniom i wychowankom z zaburzeniami psychicznymi możliwości prawidłowego funkcjonowania w środowisku szkolnym, rodzinnym i lokalnym. Poradnie psychologiczno-pedagogiczne mają współpracować z centrami zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży. Ramy tej współpracy mają zostać określone przez ministra edukacji narodowej w porozumieniu z ministrem zdrowia. Projekt zakłada przygotowanie projektu regulacji prawnych do grudnia 2016 r.
Zadania poradni
Zatem głównym zadaniem poradni w kontekście Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jest udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży cierpiącym z powodu zaburzeń psychicznych. Dwa inne ważne zadania, które wynikają z analizy prawa oświatowego, to orzecznictwo w kwestii dostosowania działalności edukacyjnej i wychowawczej oraz pomoc szkołom i nauczycielom w skutecznej realizacji tego właśnie dostosowania.
Rolę poradni oświatowej w ochronie zdrowia psychicznego można rozumieć na dwa sposoby. Pierwsze to ujęcie wąskie – tzn. tylko w odniesieniu do zadań wyznaczonych przepisami prawa. To rozumienie formalne, którego istotą jest wyznaczenie zestawu zadań i działań odpowiadających tym zadaniom. Drugie podejście opiera się na zrozumieniu logiki ochrony zdrowia psychicznego i miejscu poradni w tej właśnie logice. Obie perspektywy są w równym stopniu zasadne i w równym stopniu konieczne dla właściwego pełnienia swojej funkcji przez poradnię.
Miejsce poradni psychologiczno-pedagogicznej czy poradni specjalistycznej w kontekście zdrowia psychicznego mieści się na granicy dwóch dyskursów: medycznego dyskursu choroby i oświatowego dyskursu edukacji, opieki i wychowania.
Dyskurs oświatowy
