OPUBLIKOWANO: 3 CZERWCA 2016
Terapia rodzinna w poradni
Rodzina stanowi naturalne otoczenie rozwoju dziecka. To rodzice troszczą się o dziecko, zaspokajają jego potrzeby i zapewniają poczucie bezpieczeństwa. Naturalne jest, że nie ma rodzin idealnych, które nie zmagałyby się z żadnymi trudnościami i funkcjonowałyby w pełni zgodnie z teoriami funkcjonowania rodziny. Dla zdrowego rozwoju dziecka konieczne jest jednak, aby rodzina funkcjonowała wystarczająco dobrze. Procesy zachodzące w rodzinie mogą bowiem wpływać na dziecko zarówno w sposób pozytywny, jak i negatywny. Zdrowa komunikacja pomiędzy członkami rodziny, silna diada małżeńska i rodzicielska, jasne zasady i klarowność ról w rodzinie tworzą korzystne warunki dla rozwoju dziecka. Zaburzenia w komunikacji, brak jasnych zasad czy wysoki poziom negatywnych emocji sprzyjają rozwoju psychopatologii. Dziecko, jako jednostka niepotrafiąca jeszcze funkcjonować samodzielnie, w naturalny sposób jest zależna od rodziców. Jest najsłabszym i najwrażliwszym członkiem systemu rodzinnego. Przez to jest w rodzinie najbardziej podatne na różne niepożądane procesy i jako pierwsze będzie zdradzać niepożądane zachowania lub objawy w reakcji na zbyt trudną dla niego sytuację. Co więcej, dziecko bardzo potrzebujące obojga rodziców, któremu może najbardziej zależeć na utrzymaniu rodziny jako całości, może być gotowe do największych poświęceń dla ratowania rodziny. Dlatego może ujawniać objawy i sprawiać kłopoty w celu odwrócenia uwagi od innych trudności i cementowania rozpadającej się rodziny. To powoduje, że w diagnozowaniu przyczyn różnych objawów dzieci i młodzieży i dążeniu do pokonania trudności zasadne jest przyjrzenie się funkcjonowaniu systemu rodzinnego dziecka i – w razie konieczności – pomoc całej rodzinie. Taką właśnie funkcję pełni terapia rodzinna w leczeniu zaburzeń dzieci i młodzieży.
Rodzina jako system
U podstaw terapii rodzin leży założenie, że zachowanie i funkcjonowanie jednostki należy rozpatrywać w kontekście systemu, którego dana osoba jest częścią. System rozumiany jest jako zespół wzajemnie powiązanych ze sobą elementów, które tworzą całość różną niż suma pojedynczych elementów. Składowe systemu nawzajem na siebie oddziałują, a zmiana dowolnego elementu wywołuje zmiany w obrębie całego systemu. Naturalnym systemem, do którego przynależy dziecko, jest jego rodzina. Zachowania poszczególnych osób wywołują określone reakcje pozostałych członków, które oddziałują zwrotnie na te zachowania, podtrzymując je, modyfikując lub eliminując. Dziecko, które zachowuje się niezgodnie z zasadami, wywołuje reakcje swoich rodziców. Stanowczość i konsekwencja z ich strony spowodują, że dziecko nauczy się przestrzegać norm, a więc jego zachowanie zostanie zmodyfikowane. Ale uległość i bezradność rodzica wywołają nasilenie niepożądanych zachowań. Tak właśnie działają sprzężenia zwrotne pomiędzy zachowaniami członków rodziny. W całym systemie rodzinnym takich wzajemnych oddziaływań jest znacznie więcej i dotyczą one wszystkich osób. Objawy dziecka czy nastolatka pełnią ważną funkcję dla systemu rodzinnego i są podtrzymywane przez tego typu oddziaływania.
