OPUBLIKOWANO: 16 MARCA 2016
Dzieci reemigrantów w polskich szkołach
Podstawa prawna:
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 stycznia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania do publicznych przedszkoli, szkół i placówek osób niebędących obywatelami polskimi oraz obywateli polskich, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, a także organizacji dodatkowej nauki języka polskiego, dodatkowych zajęć wyrównawczych oraz nauki języka i kultury kraju pochodzenia (Dz.U. z 2015 r. poz. 1202),
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. z 2013 r. poz. 532).
XXI wiek to wiek przemian społecznych, którym towarzyszy globalizacja powodująca, że świat jest bardziej dostępny. Spowodowało to wzrost liczby migrantów. Lata 90. i początek nowego stulecia to dodatkowo okres licznych przemian polityczno-społecznych. Zła sytuacja gospodarcza w kraju i zwiększone możliwości migracji za granicę doprowadziły do wyjazdów wielu tysięcy Polaków. Część migrantów po pewnym czasie podejmuje jednak decyzję o powrocie do kraju. Często ich dzieci albo wyjechały za granicę w wieku niemowlęcym, albo tam się urodziły. Ministerstwo szacuje, że takich dzieci, które wracają do polskich placówek oświatowych w 2014 r., było około sześciu tysięcy. Według badań największe problemy z reintegracją mają uczniowie klas I–III. Niekiedy byli oni wychowywani przez swoich rodziców na obywateli krajów, w których się urodziły. Rodzice, dbając o ich adaptację na obczyźnie, w mniejszym stopniu dbali o naukę języka ojczystego i pamięć kultury kraju swoich dziadków. Są to dzieci, które oprócz różnic programowych muszą nadrobić umiejętności potrzebne do biegłego posługiwania się językiem ojczystym w mowie i piśmie.
Prawo wobec powracającego ucznia
Prawodawca uznaje potrzeby dziecka, które powraca do kraju i musi podjąć dalszą edukację. Zgodnie z wykładnią Ministerstwa Edukacji Narodowej jest to uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych, który wymaga szczególnego wsparcia w procesie edukacji i wychowania. Zostaje on przyjęty do odpowiedniej programowo klasy na podstawie posiadanych dokumentów lub rozmowy kwalifikacyjnej, którą może zarządzić dyrektor szkoły. Do szkoły podstawowej oraz gimnazjum dziecko zostaje przyjęte na zasadzie rejonizacji. Na przyjęcie do szkoły średniej lub – na wcześniejszym etapie kształcenia – do placówki pozarejonowej zgodę musi wydać jej dyrektor. Aby określić zakres możliwości dziecka, którego rodzice starają się o przyjęcie go do szkoły o rozszerzonym nauczaniu języka obcego lub o profilu sportowym, dyrektor wyznacza termin sprawdzianów odpowiednio do profilu placówki, próby sprawności fizycznej, kompetencji językowych. Jeżeli uczeń nie posiada dokumentacji, która uwiarygodniałaby przebieg jego dotychczasowej edukacji oraz pozwalałaby na zakwalifikowanie go na odpowiedni poziom kształcenia, dyrektor zarządza przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej. Prowadzi ją dyrektor z wyznaczonymi przez siebie nauczycielami przedmiotowymi. Rozmowa odbywa się w języku polskim, a jeżeli dziecko nim nie włada na dostatecznym poziomie - w języku obcym, którym posługuje się uczeń. Obowiązkiem dyrektora jest zapewnienie podczas sprawdzianu obecności nauczyciela, który umożliwia swobodną komunikację z dzieckiem w języku, którym się ono porozumiewa. Aby wyrównać różnice programowe i nabyć umiejętności językowe umożliwiające dziecku pozbawioną przeszkód naukę w wybranym typie szkół, dyrektor placówki zgodnie z prawem może wystąpić do organu prowadzącego o przydział dodatkowych godzin przeznaczonych na zajęcia wyrównawcze. Ich liczba zależy od indywidualnych potrzeb ucznia. Wymiar godzin niezbędny do nabycia umiejętności potrzebnych do biegłego posługiwania się językiem polskim podczas zajęć lekcyjnych nie może być mniejszy niż dwie godziny tygodniowo. Przysługuje on dziecku przez 12 miesięcy od momentu przyjęcia do szkoły. Wymiar zajęć z pozostałych przedmiotów zależy od potrzeb, które wynikają z wyrównania różnic programowych. Jednak nie może to być więcej niż pięć godzin tygodniowo. Ponadto, zgodnie z prawem, uczeń taki wymaga dostosowania metod, form pracy oraz wymagań w stopniu umożliwiającym mu zaaklimatyzowanie się w nowych warunkach kształcenia i wychowania. W zależności od zainteresowań dziecko może uczęszczać na zajęcia je rozwijające.
Adaptacja jako proces planowany i wspierany zespołowo
