STAN PRAWNY NA 5 SIERPNIA 2025

Mówiąc o godzinach ponadwymiarowych, posługujemy się definicją z art. 35 Karty nauczyciela. Przepis ten określa godziny ponadwymiarowe jako godziny przyznawane ponad wymiar pensum właściwego dla danego nauczyciela. Poniżej wyjaśniamy zasady przyznawania godzin ponadwymiarowych nauczycielom zajmującym stanowiska kierownicze. 

Należy zauważyć, że w przypadku gdy stanowisko kierownicze w szkole zajmuje nauczyciel, wówczas oprócz zajęć związanych z tym stanowiskiem wykonuje on zwykłe zadania nauczyciela, czyli odpracowuje zajęcia w ramach pensum – np. gdy nauczyciel zajmuje stanowisko dyrektora lub wicedyrektora szkoły, wówczas wykonuje on wspomniane czynności właściwe dla nauczyciela, czyli prowadzi zajęcia dydaktyczno-wychowawcze, a jednocześnie wykonuje obowiązki związane zarządzaniem szkołą. Pogodzenie tak różnych w swym charakterze rodzajów zajęć w taki sposób, by nauczyciel wykonywał w dotychczasowym wymiarze pensum i jednocześnie objął nowe obowiązki kierownicze, jest jednak zdaniem ustawodawcy niemożliwe. Z tej też przyczyny pensum nauczyciela, który zostaje dyrektorem, wicedyrektorem czy też zajmuje inne stanowisko kierownicze w szkole, podlega obowiązkowemu obniżeniu. Co jednak istotne, obniżenie to nie wyklucza możliwości pracy w godzinach ponadwymiarowych.

Obowiązek obniżenia wymiaru pensum

Obowiązek obniżenia wymiaru pensum wynika z treści art. 42 ust. 6 KN. Zgodnie z treścią tego przepisu dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3, czyli godzin pensum.

Przepis ten został zredagowany w taki sposób, że wynika z niego jednoznaczny obowiązek obniżenia pensum dyrektorowi szkoły lub też innej jednostki organizacyjnej systemu oświaty, jak również pozostałym pracownikom wymienionym w tym przepisie, czyli wicedyrektorowi, nauczycielowi pełniącemu inne niż wymienione do tej pory stanowisko kierownicze, a także nauczycielowi pełniącemu takie obowiązki w zastępstwie. Za taką interpretacją przemawia kategoryczna treść przywołanej regulacji, która wskazuje, że dyrektorowi „obniża się” tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy. Organ prowadzący ma zatem obowiązek obniżyć pensum dyrektorowi. W przypadku zatem, gdy nauczyciel pełni wymienione w art. 42 ust. 6 KN funkcje kierownicze, wówczas jego pensum musi zostać obniżone przez organ prowadzący, którego obowiązki w tym zakresie wykonuje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, czyli w gminie rada gminy (rada miejska).

Ważne!