OPUBLIKOWANO: 1 LUTEGO 2016
Przydatne narzędzia w pracy z uczniem niedowidzącym
Dziecko niedowidzące w większym stopniu niż jego zdrowi koledzy wymaga wsparcia w procesie rozwoju. Dzięki zastosowaniu odpowiednich narzędzi, dziecko takie przygotowuje się do realizacji zadań, z którymi będzie musiało się zmierzyć w samodzielnym, dorosłym życiu. Niepełnosprawność, której przyczynę stanowi uszkodzenie jednego ze zmysłów, powoduje, że przygotowywanie do samodzielnego życia to złożony i niełatwy proces. Uszkodzony wzrok przyczynia się bowiem nie tylko do problemów z orientacją w przestrzeni, ale też wpływa na demotywację. Podejmowanie wszelkich wyzwań w ocenie ucznia niedowidzącego jest często z góry skazane na porażkę, przez co jego samoocena ulega obniżeniu, a samo dziecko alienuje się ze zdrowego środowiska rówieśniczego. Choć może brzmieć to paradoksalnie, uczeń niedowidzący, by był samodzielny, musi nauczyć się korzystać z pomocy innych i umieć o nią prosić. Dlatego też, by wspomóc dziecko niedowidzące w rozwoju oraz umożliwić mu normalne funkcjonowanie w społeczeństwie pomimo ułomności, konieczne jest zastosowanie narzędzi, które pozwolą te ułomności zniwelować. Narzędzia takie, stosowane wobec całej klasy, wpływają na rozwój także uczniów pełnosprawnych i integrują grupę, włączają ucznia niepełnosprawnego do zespołu. Niektóre z ćwiczeń – zwłaszcza te, które zdrowi uczniowie wykonują z zawiązanymi oczami – mogą być dla osób pełnosprawnych trudniejsze niż dla ich kolegów, którzy na co dzień borykają się z niepełnosprawnością. Przez to dzieci z uszkodzonym zmysłem wzroku mogą wypaść na ich tle korzystniej, co nie pozostaje bez wpływu na ich samoocenę.
Orientacja przestrzenna
Orientacja przestrzenna przejawia się wtedy, gdy jest się świadomym schematu własnego ciała oraz jego położenia względem innych osób i przedmiotów. Dużą rolę w kształtowaniu orientacji przestrzennej odgrywa narząd wzroku. Dlatego też rozwijanie umiejętności z nią związanych u dzieci, których niepełnosprawność wynika z uszkodzenia wzroku, jest priorytetowa. Odbywa się ona według stałej kolejności:
- nauka schematu własnego ciała,
- nauka pojęć związanych z przestrzenią, określających relacje osoba–przedmiot oraz przedmiot–przedmiot,
- nauka poruszania się z przewodnikiem,
- nauka poruszania się z laską.
Ćwicząc powyższe funkcje, wykorzystuje się pozostałe zmysły – głównie słuch i dotyk – które rekompensują deficyty. Dlatego warto znać podstawowe ćwiczenia obejmujące naukę schematu własnego ciała.
Ugi bugi
Taniec zbiorowy. Uczniowie stoją w kręgu i śpiewają piosenkę, podczas której wykonują odpowiednie gesty i ruchy:
Do przodu prawą rękę daj, do tyłu prawą rękę daj,
do przodu prawą rękę daj i potrząśnij nią!
Bo przy bugi, bugi, bugi trzeba ładnie kręcić się,
no i w dłonie klaskać też – raz, dwa, trzy!
Bugi, bugi, ahoj, bugi, bugi, ahoj
i od nowa zaczynamy taniec ten!
Pierwszy i drugi wers należy tańczyć, wystawiając rękę odpowiednio według słów: do przodu, do tyłu, do przodu, a na koniec lekko nią potrząsając. Przy trzecim wersie trzeba uginać stopniowo kolana, schodzić coraz niżej do pozycji półprzysiadu, kręcąc jednocześnie biodrami w prawo i w lewo, a na słowa trzeba ładnie kręcić się – zrobić jeden obrót wokół własnej osi. Na słowa czwartego wersu (no i w dłonie klaskać też – raz, dwa trzy!) klaszcze się trzy razy w dłonie. Na słowa bugi, bugi w piątym wersie należy zbliżać się do siebie, a na ahoj – podnieść kciuki do góry i wskazać nimi za siebie nad ramionami. Kontynuując zabawę, podnosić trzeba kolejno lewą rękę, po kolei obie nogi, ramiona
i biodra, a na końcu kręcić głową.
Głowa, ramiona, kolana
Taniec zbiorowy, który można wraz z innymi dziećmi stosować jako ćwiczenie śródlekcyjne. Podnosi on świadomość własnego ciała i jest narzędziem, które kształtuje orientację przestrzenną. Tekst ćwiczenia brzmi:
Głowa, ramiona, kolana, pięty,
Kolana, pięty, kolana, pięty,
Głowa, ramiona, kolana, pięty,
Oczy, uszy, usta, nos.
Uczniowie śpiewają piosenkę i jednocześnie pokazują wymieniane w niej części ciała. Po odśpiewaniu powtarzają tę samą piosenkę, za każdym razem śpiewając ją w szybszym tempie.
Zrób obrót
