OPUBLIKOWANO: 18 STYCZNIA 2016

Obowiązki dyrektora ośrodka wychowawczego z zakresu BHP

Opracowali:  Anna Hoffmann, aplikant radcowski, prowadzi własną działalność gospodarczą w zakresie doradztwa prawnego; Michał Łyszczarz, prawnik, współautor komentarza do Ustawy o systemie oświaty

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm),
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 169 poz. 1650 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. z 1998 r. Nr 148 poz. 973),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 69 ze zm.),
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. z 2009 r. Nr 105 poz. 870).

Jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy jest zapewnienie swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Obowiązek ten stanowi podstawową zasadę prawa pracy, wyrażoną w art. 15 Kodeksu pracy. Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy zostało również zagwarantowane w Konstytucji RP. Powinnością pracodawcy jest zatem zapewnienie pracownikom takich warunków pracy, aby spełniały one szereg wymagań określonych w wielu aktach prawnych. Obowiązek ten dotyczy również dyrektora ośrodka wychowawczego, będącego jednocześnie pracodawcą i osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo korzystających ze wsparcia ośrodka.

Obowiązek przestrzegania zasad BHP nie ciąży wyłącznie na pracodawcy. Każdy pracownik jest zobowiązany do respektowania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także norm przeciwpożarowych.

Bezwzględny obowiązek pracodawcy

Bezwzględny obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy został wyrażony w art. 94 pkt 4 k.p. Z przepisów tych wynika również, iż pracodawca powinien sprostać wymaganiom określonym nie tylko w Kodeksie pracy, ale także w aktach wykonawczych do niego, przy czym spełnienie określonych zasad BHP zależy od specyfiki i rodzaju wykonywanej pracy. Należy również podkreślić, iż obowiązek ten spoczywa na pracodawcy niezależnie od decyzji pracownika w tym zakresie. Pracownik nie może bowiem zrzec się prawa do zapewnienia mu przez pracodawcę wymogów BHP i zwolnić go od wykonania ciążącego na nim zobowiązania.

Zarówno ustawodawca, jak i orzecznictwo sądowe traktują obowiązek w zakresie spełnienia wymagań BHP w sposób bardzo szeroki. Pracodawca zobowiązany jest więc do zapewnienia pracownikowi faktycznego bezpieczeństwa, a nie tylko do realizacji postanowień wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów BHP (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1980 r., I PR 87/80). Ponadto obowiązków tych nie można traktować statycznie, ponieważ ich treść ulega zmianom w miarę postępu nauki i techniki (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1968 r., II PR 363/68). Co więcej, wymóg zapewnienia pracownikom bezpiecznych i nieszkodliwych dla ich zdrowia warunków pracy obejmuje przestrzeganie nie tylko ogólnie obowiązujących norm w tym zakresie, lecz także indywidualnych przeciwwskazań związanych ze stanem zdrowia lub osobniczymi skłonnościami pracownika (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1974 r., II PR 262/74).

Do podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie BHP należy:

• organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
• zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy zasad BHP oraz kontrolowanie zakresu ich stosowania,
• przeprowadzenie szkolenia dla pracowników i zaznajomienie ich z obowiązującymi przepisami BHP,
• reagowanie na potrzeby w zakresie zapewnienia BHP,
• organizowanie polityki dotyczącej przeciwdziałania i reagowania na wypadki w pracy,
• informowanie pracowników o występujących zagrożeniach,
• zapewnienie środków niezbędnych do udzielenia pierwszej pomocy.

Najważniejsze zasady BHP

Obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy konkretyzuje wiele szczegółowych powinności pracodawcy, które uregulowane zostały w szczególności w przepisach działu 10 Kodeksu pracy oraz w aktach wykonawczych – zwłaszcza w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz