OPUBLIKOWANO: 13 STYCZNIA 2016

Przemoc w rodzinie

Opracowała: Jagna Niepokólczycka-Gac, pedagog, socjoterapeuta, wieloletni kurator społecznego sądu rodzinnego i dla nieletnich

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1390),
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy „Niebieska Karta” (Dz.U. z 2011 r. Nr 209 poz. 1245),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 199).

Przemoc w rodzinie to dramat, który rozgrywa się za zamkniętymi drzwiami. Jest to zamierzone oraz wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkom rodziny, naruszające ich prawa i dobra osobiste. Powoduje ono cierpienie i szkody na zdrowiu fizycznym lub/i psychicznym. Narusza nietykalność cielesną, wolność (w tym seksualną), prawa i dobra osobiste oraz godność osób nią dotkniętych.

Uwarunkowania zakorzenione w tradycji oraz historii

Ze względu na uwarunkowania fizyczne i psychiczne oraz naturalną zależność od dorosłych dziecko jest potencjalną ofiarą przemocy. W historii znane są przykłady maltretowania oraz wykorzystywania dzieci: porzucanie upośledzonych i kalekich niemowląt w Sparcie, okaleczanie i zmuszanie dzieci do żebraczej profesji przez rumuńskich Romów, przymuszanie do prostytuowania się nieletnich dziewczynek i chłopców w Tajlandii, bestialski rytuał obrzezania dziewczynek również we współczesnych krajach afrykańskich. Także w naszej tradycji bicie dzieci było znaną metodą wychowawczą, o czym świadczą choćby przysłowia, np. „Pupa nie szklanka, nie stłucze się” czy „Kto nie słucha ojca, matki, ten posłucha psiej skóry”.

Stereotypy

Przemoc często jest utożsamiana jedynie z formą fizyczną. Niejednokrotnie uznaje się, że jeżeli nie ma żadnych śladów obrażeń na ciele, to działania przemocowe w ogóle nie występują. Tymczasem obok przemocy fizycznej specjaliści wyróżniają również psychiczną, werbalną, seksualną oraz ekonomiczną. Są one trudniejsze do udowodnienia, a zarazem mogą pozostawiać bardziej bolesne ślady.

Przemoc w rodzinie dotyka nie tylko dzieci. Jej ofiarami są również współmałżonkowie, osoby niepełnosprawne i starsze. Jeden ze stereotypów głosi, że jeśli przemoc nie dotyka bezpośrednio danej osoby, nie jest ona jej ofiarą. Tymczasem nawet bierny udział w awanturach, uczestniczenie w interwencjach policji, obserwowanie bójek, niszczonych sprzętów, śladów przemocy i okaleczeń czy widok strachu ofiary mają destruktywny wpływ na dopiero formującą się psychikę dziecka. Straty emocjonalne przez nie poniesione są nieodwracalne i powodują, że może się ono stać sprawcą przemocy lub jej ofiarą w dalszym życiu.

Kolejny stereotyp mówi, że ofiarami przemocy są przeważnie kobiety, jako słabsze fizycznie. Nierzadko są one jednak również jej sprawcami. Jest to zjawisko, które ze względów społecznych jest bardzo często ukrywane przez mężczyzn będących ofiarą agresji ze strony płci przeciwnej.

Skąd bierze się przemoc?