OPUBLIKOWANO: LIPIEC 2011

ZAKTUALIZOWANO: LUTY 2015

Procedura postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli – informacje ogólne

Opracował: mgr Patryk Kuzior

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.),
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 stycznia 1998 r. w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego (Dz.U. z 1998 r. Nr 15 poz. 64),
• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.).

Kwestie związane z prowadzeniem postępowań dyscyplinarnych wobec nauczycieli reguluje Karta nauczyciela oraz Rozporządzenie w sprawie komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli i trybu postępowania dyscyplinarnego, zwane w tekście Rozporządzeniem.

Nauczyciele za naruszenia obowiązków zawodowych oraz uchybienia godności zawodu ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną. Aby możliwe było w praktyce pociąganie do odpowiedzialności nauczycieli, którzy dopuścili się tego rodzaju deliktów dyscyplinarnych, koniecznym było nie tylko powołanie organów właściwych do orzekania w tych sprawach, ale także ustanowienie przez prawodawcę norm proceduralnych.

Komisje dyscyplinarne

Stosownie do art. 77 ust. 1 KN w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli orzekają w I instancji komisje dyscyplinarne przy wojewodach dla nauczycieli wszystkich placówek oświatowych na terenie województwa. Z zacytowanego przepisu wynika, że niezależnie od tego, w jakim typie szkoły zatrudniony jest nauczyciel, jak również niezależnie od tego, jaki podmiot jest organem prowadzącym jednostkę, sprawa dyscyplinarna nauczyciela zawsze będzie rozpatrywana w pierwszej instancji przez komisję przy właściwym miejscowo wojewodzie. Co istotne, właściwość miejscową – zgodnie z § 10 Rozporządzenia – ustala się według miejsca zatrudnienia obwinionego w chwili popełnienia czynu stanowiącego delikt dyscyplinarny, przy czym w przypadku gdy w jednej sprawie odpowiada kilku nauczycieli, dla których właściwe są różne komisje, do rozpoznania sprawy dyscyplinarnej wszystkich obwinionych właściwa jest komisja wyznaczona przez Ministra Edukacji Narodowej.

Nadzór instancyjny nad komisją I instancji sprawuje odwoławcza komisja dyscyplinarna przy ministrze właściwym do spraw oświaty i wychowania, a w sprawach dyscyplinarnych nauczycieli szkół artystycznych – odwoławcza komisja dyscyplinarna przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Nadzór ten sprowadza się do kontroli orzeczeń wydanych w I instancji w przypadku wniesienia od nich odwołania.

Charakterystyczne jest to, że pomimo tego, iż nadzór pedagogiczny nad działalnością placówek co do zasady sprawują kuratorzy oświaty, to jednak komisje dyscyplinarne I instancji umiejscowiono w systemie administracji publicznej przy wojewodzie. W praktyce jednak wykonywanie tych zadań, zwłaszcza w zakresie obsługi prac komisji, wojewodowie powierzają kuratorom, którzy są przecież organami zespolonej administracji rządowej w województwie i – po myśli art. 31 ust. 1 uso. – w imieniu wojewodów, wykonują zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w Ustawie oraz przepisach odrębnych.